Juedischer Almanach für Gross-Rumänien · 1922-01-01 · 1. Jahrgang = 1922/23 Exemplar LBI · p. Seite 137

M. Schweig, Bucure$ti. Evreii in presa romänä. Abia peste opt ani presa romänä i§i serbeazä centenarul. De?i inceputurile ei se trag din timpul eteriei grece§ti (1820), primele ziare romäne?ti au apärut abia in 1829, §i anume „Albina Romäneascä“, sub direc(ia lui Asachi, la Ia§i, $i „Curierul Romänesc“, sub direcfia lui Ioan Eliade Rädulescu, la Bucure§ti. In acest interval presa romänä a fäcut mari progrese, mergänd, fireste proportional, paralel cu desvoltarea presei in apus. Dacä actualmente presa romänä trece printr’o crizä grea, in cuprinsul vechilor ei hotare apärea insä inainte de räsboi in Romänia 598 de periodice $i anume: 251 politice, din cari 10 evree§ti (in limba romänä §i idi§), 80 de reviste economice, 31 biserice§§ti §i didactice, 40 literare, 66 de drept, 40 de medicinä §i §tiintä, 8 de istorie $i geografie, 19 militare §i de sport, 41 enciclopedice, 22 diferite. La progresele acestea ale presei romäne, contributia evreilor n’a fost tocmai micä. Evreii romäni au dat presei din {arä elemente de o incontestabilä valoare, ziari^ti de marcä, cari au dat ziarului cotidian un mare avänt, precum tot printre ei se gäsesc o seamä de fondatori de reviste de specialitate, care au reu§it sä pätrundä adänc in masä. Este totusi curios faptul cä, de$i mai n’a fost cotidian politic care sä nu numere elemente evreesti, ziar politic care sä nu aibe printre redactorii säi 2—3 evrei — §i nu elemente de a doua mänä totusi ziaristii evrei, cu foarte rare exceptii, n’au reu- $it sä influenfeze presa romänä in favoarea evreilor, cum dealtfel nici ei n’au reu§it sä joace vre-un rol politic cät de putin insemnat. Furnizori de idei 'si tälmäcitorii ideilor altora, din cauza situatiei politice a evreilor, ei au lucrat mai toti pänä mai in anii din urmä subt anonimat, pdate §i de teama guvernului, care avea in contra lor o armä atät de puternicä in legea expulzärilor, gra(ie cäreia puteau fi trimi^i peste granifä pänä in 24 ore. Legea aceasta, estorcatä de Brätianu-tatäl, aplicatä de acesta §i cätorva indiserabili ziari^ti romäni, originari din dizolvata monarhie austro-ungarä, a fost cu atät mai multä strictete mänuitä impotriva ziari§tilor evrei, din cari mulfi au fost nevoiti sä plece in exil. E suficient sä citäm cazul d-lui Dr. M. Qaster, al lui Elias Schwartzfeld, fost secretar al „Icei“ la Paris,?. a. Ziari§tii evrei nu numai cä nu au reusit sä parvinä la nici o situatie politicä, dar nici colegii lor romäni nu i-au tratat tocmai cu prietenie. Nu vrem sä intelegem cuväntul in sensul lui vulgär. In genere, ziari^tii evrei träesc in bunä armonie cu colegii lor romäni, cari ii stimieazä atät pentru cultura lor, cät §i pentru priceperea de care dau dovadä. Dar cänd Sindicatul Presei Romäne a fost recunoscut in Parlament ca persoanä moralä §i juridicä, ziari^tii romäni n’au protestat in contra