Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-05-15 · 18/56 (15.5.1947) · p. Seite 9

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
18/56 (15.5.1947)
Date
1947-05-15
Page
Seite 9 (sequence 9)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
63% known words query
IRI
…/7242850-7243267-9100148--423-9100145
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

1 entity mentions

DONERSZTIK, 15. MAJ 1947 אז נ תער חי *Pi ZAJT 9 י Kinns ״Haszomer Haeair“ (Lag“Baotnar T0W'Szin-Zain) in Lindenfels öos klejne odenwalder sztetele Lindenfels hot zieh ajnxehilt in a jom-tojwdiker szti- A bazundern chejn hot bakumen dos hessisze kurort, ober niszt culib zajne rej* onde berg un welder, nor culib di naje bgodim in welche es hot zieh hajnt bahlejdt. Di gasn, hajzer zajnen bapuct mit grins un wajs-bloje fener. Fun jedn ek szajnt ar°js a transparent. Di szejn-iluminirte tojern bajm arajnfor, mit bunte licht un ojfszriftn bagrisn di eolrajehe gest un zogn °n, az es kumt do for der kinus fun ״Da- Warner Hacair“. Decher 1500 szomrim fun ale ekn Dajczland farzamlen zieh do, di ongekumene w®rn. sznel ajngeordnt un bazorgt. Cendliker skautisze simonim derlojbn sznel un fraj cu orientirn zieh in sztot. Di mazkirut fun kinus hot ajngeordnt ewej filjales ojf di ban-staejes in Fürth un in Densheim, Ojf di peronen Ratern jidisze fener un ojfszriftn ״Kinus Daszomer Dacair“, Di Ordners newen geszikt ojf di organizirte grupn gest, Welche wem glajeh opgeszikt ojf ojtos mit 8Pecjele ojsgetejlte baglejters cu der mazkirut in Lindenfels. Do registrirt men zieh un men bakumt an ort cum esn un szlofn. ל azejger in ownt macht dos sztetele an kjndruk fun a szomriszn lager. Hunderter szomrim un szomrot, in kurce skautisze hejzlech, wajse bluzn mit bloje ojsbinders szpacirn iber di gasn. Der kinus hot ojeh zajn simbol, mit welchn es zajnen bacejchnt di went un trotuarn. Ales szajnt hajnt in Undenfels cu sztejn untern cejchn fun der szomriszer pgisza. Funkt 8 ownt hert zieh der erszter signal. Oos hojbt zieh on di defllade. Dos iz ge wen ejn wunderbarer marsz; in der szpic a szefe fener noch welche es gejen in eng-geszlosene rejen 1500 szomrim. Der impozanter marsz Art cu di ruinen funm riterlechn szlos. Do in di arumike welder hot zieh ge- •ejgt di musterhafte machne. Cendilker geceltn mit dem szejnem raport-plac wem balojchtn fun fil mechtike reflektorn, wos zajnen ajngemontirt in di went funm szlos. Fun di zelbe went szajnen arop di mit grojse ojsiies, ojfszriftn: ״LAG-BAOMER — JOM DATNUA“ un ״DASZOMER DU ODO- WEW HATEWA W' JODEA LICHJOT BE- CHEJKO“. Fun di hilchers derhert zieh durch a megafon: HAAZINU LEKOL DAKI- NUS“, dos meldet der. spiker di arajnmarszirnde kejnim. Ojf a specjel ajngeordnter tribune, farnemen di erter di ajngeladene gest. In a form fun a ״Chet“ hot zieh di machne ojsgesztelt cum mifkad. Machne Dom! . . . un es fangt on der raport. Men cit aroj di fon beszajdn, sztil, on pompe, wi der sztejger iz baj szomrim. Bald ceflakert zieh a fajer, dos brent di tradicjonele cofisze medura, arum welcher di chewre unterhaltn zieh, zingendik alte un naje hebrejisze Uder. Der E. J.-szolijach eh' Elijezer Rabinowlcz dercejlt a sztimungsfule agada fun Lag-Baomer. Noch a por lider, noch a hojra un der spiker lejnt for dem sejder-hajom cum morgendikn tag. Ajngetunkt in der nacht rut der lager in zajijen geceltn, unter zajne fener. k 6 fri. Di coflm-trua wekt geszwind. Men tor niszt farszpetikn. Farmitog kumen doch for di sport-farmestungen. Ot sztejen szojn ale grejt cu der ״blic-Olimpiade“. 3 szo dojern dl farbiterte gewet-kamfn. Mide, farmaterte, ober mit sztralnde penimer kern zieh um di ״ziger“ wi ojeh di ״bazigte“ cum mitog. Es hilchn junge kojles, dos E. J.- dike lid dringt durch dem wald un okupirt dos sztetl . . . Farnacht fun cwejtn tag kumt for di ammejstn-derwartete tejl fun kinus: BAMA CHOFSZIT. Di kejnim fon ganc Bayern bawajzn zejere dergrejehungen. Ammejstn hobn zieh ojsgecejchnt di kejnim fun: Lindenfels, Wetzlar mit zejere tenc-numern un solo-gezang. Szejne gimnastisze numern hot ojsgefirt di kinder-kolonie Strüth (baj Ansbach) un andere. Der Czwok fun der BAMA CBOFSZIT iz gewezn di hebrejisze forsztelung ״Aluf baclut wealuf szum“ fun Oh. N. Bialik ojsgefirt durch di kinder fun Lindenfels unter der geniter rezi fun Awigdor Murik. Mit a farchaptn otem wi eugeszmidte cum ort zict der cwej-tojznt-kepiker ojlom, szomrim un gest, 'onderhalbn szo. (Es iz beemes a szod, wos di szejne hebreisze kinder-forsztelung wert niszt gewizn far der brejter jidiszer efntlechkajt.) Der kinus dernentert zieh szojn cu nile. Machne — Dom! ... — un der Mifkadsijum hojbt zieh on in an ojserst-gehojbener sztimung. Di Maapilim gibn op di ״Bawtacha“, der ken Bad-Salzschlirf bakumt dem ibergangs-degel fun K. K. L. far zajn ibergegebener arbet letojwas dem KKL, cendliker fener bojgn zieh, es faln kurce un szarfe werter, wos dringen arajn tif in der neszome fun jedn ejnem — dos szlist Mordchaj Rozman dem kinus. A rirnde tif-fajerleche sztimung . . . Ladegel szur! . . . un di fon fun der machne flatert ojfn maszt. Techzakna . . . un der kinus wert cu chacot (halbe nacht) geszlosn. A szejner mifal, a lichtiker epizod in der fincterer wirklechkajt. Naftali Kulmus. Fun jidiszn teater-lebn in Föhrenwald Mit ejnike teg curik iz do gegrindet geworn a najer dramkrajz u. n. ״Negew", cuzamengesztelt fun ejnike amatorn-krajzn fun farszejdene organizaejes. Di dozike farejnikung iz der erszter szrit forojs in der richtung, wos wet bildn di meglechkajt fun a derfolgrajcher arbet ojfn jidiszn-teatraln gebit. Der erszter ojftrit fun dramkrajz ״NE- GEW“ in Föhrenwald iz gewen szabes dem 8. un zuntik dem 9. februar 1947 mit der piese ״Goldgreber“ fpn Szolem-Alejchem unter der rezi fun Jakow Sandler un h’ Rubinek. Di forsztelung iz — culibn kolosaln derfolg — widerholt gewom 3 mol. Bald bajm ersztn akt hot der mark un zajne dekoraejes bawizn dem ernstn eugang cu der zach. Der gancer ansambl hot zieh faktisz gefllt wi ojf a hejmisz-klejnsztetldikn mftrk un aroj sgewizn ful harmonisz cuzamenszpil. Es cejchenen zieh ojs: Rubinek als Mozgawoj in zajn geszprech mit di 3 Jidn un in di szpeterdike aktn derhalt er zieh ojeh ojf zajn niwo. Froj Chmielewska als barmhereike muter wiklt zieh on szwerikajtn arojs fun ir rol. Dos gance kolektiw fardint zieh onerkenung, specjel muz men untersztrajehn, az Holoweszko (Garbus) in zajn rol als geszmadter Jid un policist iz gewen ojsnamswajz gut. Er szpilt dem 100 %kn tlpisz-rusiszn policist, lojt di szilderungen fun Szolem- Ale j ehern. Der 12-joriker Mandelbaum cejchnt zieh ojs in zajn kinder role. ״Benie“ — welchn es szpilt der rezisor alejn — brengt arajn dem bagrif, az men ken zieh niszt farlozn ojf kejn nisim: az der ״ojeer“ ligt in di ejgene 10 flnger . . . A fajnem ajndruk macht dos bild, «Hfi Jidn lozn zieh ojfn Knetern bejs-almen mit di lamtemes in di hent zuchn di 13 feslech gold, welche darin brengen di jeszue fam ganen sztetl. Der himl mit di flnkldike sztern, di halbe lewone, di macejwes un di stezkes wos cijen zieh ibern bejs-almen cuzamen mit der muzik szafn dos richtike bild fun di zuchungen baj nacht ojfn ״gutn ort“. Der prolog — lojtn ajnfal fun rezisor Sandler, iz a gienend mitl cugenglech cu machn di teme farn durchsznitlechn teaterojlom. Di megleche iblojzn wein hofntlech in der eukunft bazajtikt wem un di wajterdike arbet wet fortgezect wem mit derfolg. Der noch-junger dramkrajz in Hess-Lichtenau unter der lejtung fun bakantn Lernberger artist h’ Zigmunt Sawicz-Goldrajch, hot undz dem 18., 19 un 20. merc gegebn 3 rewi-forsztelungen u. n. ״Plotkes un plotkelech“ un ״Ale far ajeh“ baj der baglejtung fun an ejgenem orkester, gelejtet funm fidler h’ Mojsze Czemiak. Der Föhrenwalder ojlom hot gern — noch a rej klasisze teater forsztelungen — bazucht ojeh di rewi-forsztelungen wu men ken zieh szejn wajln bajm klang fun lajchter muzik. Di dozike forsztelungen als azelche, lozn ober niszt iber kejn szum ajndruk. Di zingerin Berta Kaplan (fun Wilne); hpt zieh arojsgewizn als der ejnciker artistiszer kojech un iz take ojfgenumen geworn mit aplodismentn. Ojeh Glasman un Cigman zogn on eukunftike artistisze kreftn. Wi es hot zieh far mir ojsgedrikt der h’ Sawicz-Goldrajch, lozt zieh badajtnd filn dos fein fun a najem jidiszn repertuar un di nojtike dercu profesjonele artistisze kreftn, kedej cu szafn di jidisze nochmilchomedike bine. K. Przeworski. Regional ״Board“ far derciung in krajz Hessen Zuntik, dem 27. 4. 47 iz in biuro fun R. K., Frankfurt/M. forgekumen di grindungs-zicung fun regionaln ״Board" far dereijung un kultur farn krajz Hessen. In der zicung hobn zieh batejlikt di forsztejer fun centraln ״Board" in München, di h' h' Nochern Lewin, dr. Chwejnik un Ge- Bamberger lager-szpigl l־"G Baomer fajerung. Mätwoch ownt, in der nacht fun L"G Baower, hot di szullejtung unter der onfirung hin dir. Sa. Bergman, ajngeordnt ojfn szpil- Plac funm lager a fajerung,' in welcher es hobn ojser di szlul kinder zieh batejlikt an erech 500 man. Mit di klangen fun Hatikwa, hot zieh di ohagiga ongehojbn, noch welchn der row Josef Bernblut hot gemacht dem tradiejo- **ein ״Ejl molej rachmim", cum ondenk fun Undzere kedojszim. Mit redes zajnen arojs- Botrotn» der lager-row r' Jechezkl Halber- 8*tarn, welcher hot ciiirt szteln fun Z"OHAR ®jnhilndik dem L"G Baomer in a religejezfer Sesztalt, dakegn hot der ch׳ Jungsztejn in *aln rede, durchgefirt an analtfgie ewiszn di kgendare heldn fun r' Szymon ben Jochai «*v r׳ Akiba ben-Josefs jesziwes, mit di heldn $un dem leetn. epoche-perjoS un ojsgefirt, a* der hajntiker dor, darf richtn zajne wegn gajst fun zelbstwirde un kamf-glanc fun di gajsiike firer fun jener cajt, noch wemen es wert gefajert der jorcajt-jom-tojw fun 9Wure: L"G Baomer. Di kinder hobn ojsgefirt a rej gezang- Bumern un deklamacjes, noch welche der ojlom hoi zieh gelozt in tanc un gezang a*um der flakernde» medura, in baglejtung *Un muzik biz szpet in der nacht. Cumorgns zajnen di kinder geforn kajn Schesslitz un Zekendorf, als gest fun di dor- *1he kibucim, wu zej hobn farbracht in der Sor-frajnllecher atmosfere fun di gastgeber ,ך■ di chalucim — a ganen tog. Curikkerndik *ich in a gehojbester sztimung mit dem klang fun E. J.-lider ״ahejm" — in lager. Derbaj wil zieh bamerkn, az di lerer fun der s*ule mit dem h׳ Engel berosz, hobn arojs- Sewizn fil szwachkajt un umfejikajt bajm oiganizirn enleche fajerungen. Bichlal blajbt *un di dozike hern fil cu farlangen, wajl foderungsn hobn zej ganc grojse. Dakegn asbetn zej ganc wejnik. Cu dem injen wein *Bii' sich noch umkern. Fon-anthilung in Pachach-lager Szabes cu nachts dem 10 maj, hot der Bamberger snif Pachnach gefajert dem jomtojw fun ibernemen di fon fun der Hamifkada Haraszit. Di fajerung iz forgekumen in teater-zal baj a grosser col gest fun UNRRA, Joint, gest fun andere Pachach-snifim un a forsztejer fun München in der perzon fun ch' Jisroejl. Di fajerung wert derefnt fun dr. Wejnik, welcher git iber dos ajnlajtungs-wort dem ch' Jisroejl, cum derklern di badajtung fun der fon in a bawegung un specjel baj der jidiszer kombalantn organizaeje. Noch der kurcer rede wert durchgefirt di ceremonje fun ibergebn di fon bagleji fun a pkuda in iwrit. Dan tretn arojs mit bagrisungen: dr. Kociak, dir. fun Joint, I. Kwasnik, Wagenfisz, forsziejer fun di snifim Windsheim un Eichschtädt un prezes fun der Regioanaler Rewiz. Kom. ch' Szpric. Miin opzingen ״Techzakna" wert der erszter oficjeler tejl farendikt. Di gest fun Pöcking, der dortiker amatomkrajz hot zieh forgesztelt mit Szolem Alejchems piese ״Di goldgreber", fun ewiszn welche es hobn zieh specjel ojsgecejchnt der rezisor Sz. Lewin als ״mozgawojer" un M. Szkolnik als ״policisi"-Holoweszko. Un niszt szlecht ojeh di ״dinsi" Fejge-Dwojre. Cum sof hobn zieh di gest farzamli in derm prechtikn lokal funm kibuc Pechach baj a gut-cugegrejtn nachtmol, wu di ontejlnemer hobn ongenem farbracht biz 4 azejger farlog. Militerisze Sanitäre Komisje Montik dem 12 maj, hot dem lager bazucht a militerisze sanitäre komisje, welche hot konstantirt, az der lager gefint zieh in a bafridgndikn sanitarn cusztand un hot derbaj ojsgedrikt dem lager konntet a dank far zajne lajstungen ojfn dozikn gebit. Di komisje hot ojfmerkzam gemacht, az zi wet ganc oft — jede ewej wochn, kumen kontrolirn dem higieniszn basztand fun lager. Baj der zelber gelegnhajt hobn di komisje mitglider, \yas basztane nun draj kolonein un noch ongezeene hojche baamte — derklert, az baj dem hajntikn cusztand fun lager ken di frage fun iberzidlung awekgesztelt wem in a zajt. Es iz alzo undzer flicht, mit ale kojehes zieh cu bamijen ojfcuhaltn in bestn ordnung dem sanitarn cusztand arum zieh un acht lejgn, az andere zoln es ojeh ophitn. Baj der zelber gelegnhajt, iz wert ojf merkzam cu machn dos gezunthajts-amt, ojf dem szedlechn handl mit ״LODES“, gefrojrens wos wert cuzamengesztelt fun cwejflhafte produktn, wos muzn umbadingt kontrolirt un geprüft wem fun a mediker, wajl di hojpt konsumentn zajnen kinder wemens gezunt mir zajnen mechujew cu hitn. Brojt . . . A knap jor hobn mir in lager bakumen brojt fun szlechtn kwalitet un in grestn tejl gemiszt mit tunkl mel. Di lecte cajt hobn mir gefunen merere mol in brojt, mojzn-mist, nodlen un andere mistn. Dos ojsbakn dos brojt iz gelegn in di hent fun a naci-froj, wemens man un tochter es gefinen zieh noch hajnt-cu-tog unter di krates un ojfzicht fun der amerikaner okupacje-macht. Es zajnen gemacht geworn filmol bamerkungen ojfn dozikn adres un zogar fun der dajezer zajt, biz es iz endlech di lecte woch gelungen ibereugebn dos bakn brojt in andere hent. Di erszte probe iz gelungen un mir wiln hofn, az baj a geheriker ojfzicht, wein mir stabil bakumen frisz un ganc-wajs brojt. Es iz a wunder, wos der gezunthajts-amt hot noch biz-ject niszt ibergegebn dem injen fun der brojt-fardarbung in di riehtike hent. Ojb es iz noch niszt getan geworn, darf es tejkef durchgefirt wem. Chaim Goldzamd. her. In nomen fun R. K. di h' h': Prezes Arje Gejfman, wice-prezesn: h' h' Legal un Kamelgain, gen. sekr. B. Firszl, lejier fun kul* tur amt, ch' Arje Murik. In nomen fun Joint (Frankfurt) di lejterin, mr. Sender un mr« Szildkraut. In nomen fun Sochnut (Frankfurt) lejier,•Sz. Zamri, Malke Szapiro un Chaje Slucki. Dem forzic firt h' Arje Gejfman, dem sekretarjat di ch' ch' Sz. Kurla urt Awigdor Murik. Noch dem wi der ch' Gejfman meldet wegn di ciln fun der gerufener zicung cu szafn a regionaln Board far Hessen (Frankfurter un Kasseler rajonen) nemt dos wort der szolijach fun E. J. — forziender fun centraln Board in München — Nochern Lewin, welcher gif iber an ojsfirlechn iberblik wegn der antsztejung funm centraln Board in München, zajne ciln un ojfgabn. Der centraler Board hot szojn ojsgearbet d brejtfarcwajgtn plan fun arbet: a centraln seminar far lerer unter der onfirung fun E. J.- pedagog, Jakow Guiman, inspektorat far dem nec fun undzere szuln, welcher wet behadrogedik wem mer farcwajgt bajm onkumen fun di hundert lerer fun E. J., farzorgn mit szul-bicher un szul-machszirim far die szuln, wi ojeh gehilfsbicher un a pedagogiszn zumal far di lerer. S' iz ojeh ojsgearbet geworn an arbets-gezec far di lerer״ weleher wet regulirn zej er balojnung lojt algemejn, ongenumene arbets-pricipn. Der Board hot zieh ojeh gewendet cu ale partejenwegn bafrajen ale lerer fun zejere baszeftikungen in di lagern un szteln zej cu der dispozieje fun der szul. Noch a lebhafter diskusje wegn di ojfgabn un arbet funm Board, wert delegirt in geszafenem regionaln ״Board" far Hessen micad dem RK (Frankfurt), h׳ Arje Murik, micad der Sochnut (Frankfurt), h' Eliezer Rabinowicz, farn Joint (Frankfurt) un RK Kassei zajnen ibergelozt geworn 2 plecer, welche darin in di' noentste teg delegirn di pasike forsztejer. Baj der konstituirung funm regionaln Board wert durch di forsztejer fun centraln ״Board" nominirt als forziender fun regionaln ״Board" der h' A. Murik. Der regionaler ״Board" iz szojn eugetroin cu zajn arbet in der erszter rej, di balojnung fun di lerer farn chojdesz april. In cuzan&enhang mit der balojnung fun di lerer iz frajtik dem 2 maj forgekumen der erszter cuzamnfor fun di szul-direktorn fun frankfurter un kasseler rajonen, ojf welchn der regionaler Board hot gegebn ojsfirleche inslrukcjes un onwajzungen in ejnklang mitn najem arbetsgezec far di lerer.! t

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.