Undzer Worṭ · 1947-05-15 · 18/56 (15.5.1947) · p. Seite 6

f ZAJT 6 אונרזער ווארט DONERSZTIK, 15. MAJ 1947׳ קרן קיימת לישראל—שאפט רעם באדן־רעזערוו פון דער יידישער מלוכה 81!,!D קורצער איבערזיכט) ד שלאג. דאקעגן האט ער אין דער פאליטישער קאמיטיע קאטעגאריש געפאדערט ארייינצוטראגן דעם דאמקן פוניקט אין די פליכטן פון דיער אמטפארישונגם־קאמיטיע. דאך האט זיך דער ראטךיפארבאנד 'נישט אחייטנעזאיגט אין דעי פונדאמענטאלער פראנע, צו זאל 'למט זיין מיי" נוע די אומאפהענגיקייט זייןיבאזירט אמף די איצטיקע פארהעלטענישן אין לאנד. אדער לויט א פלאן וואט מאלט געגעבן די יידן' א קאנט־ ראל איין• געודיסע געביטן און הינזיכמן אי; וועלכע מיי זיינען פאראינטערעטירט. למט: באשלום פו: -־־ דער פאליטישער קאמיטיע איז דער דאזיקער _ טאמיעטישער פארשלאג נישט אגנענומען גע־ מארן. מען דארף נישט פארגעטן, אז רוטלאנד א" נישט אינגאגצן אומפאראינטערעטירט אין די םימ־ פאטיעם פון דער אראבישער וועלט. אין וואט מ גויטיקט זיך אלם שטיצע אין דער פארשטארקונג פון אירע איינפלוטן אין נאענטן מזרח און אינדיע. ט איז אבער אנצונעמען, 'אז זי וויל דערהאלטן א געוויטע גלייכגעוויכט. כדי גישט אחיטצוחפן די אפאזיציע פון דער פראציוניטטישער מיינוע אי דער' וועלט. היוצא מדברינו: אוין• די באשלוטן פון ד■ פאראייניקטע נאציעם ווע;ן ווארשיינלעך אנדערע פאקטארן האבן א מער עפעקטפולן איינפלוס ווי אונדזערע י גערעכטע טענות און תביעות. דאם איז דערפאר,;ואם א״י איז איי^ר פון די גרעם־ טע טטראטעגישע ווערטן און א ברעגפונקט אין דער שפיל פון הויכער מאבט־פאליטיק. נעפי־ נענדיק זיך ביי דער לעבנטליניעיפון דער ברי- טישער אימפעריע, צווישן מיטללענדישן ים און דער אראבישער מדבר, האט א״י די אויפזיבט איבער איינעם פון די ומכטיקטטע קרייץ־וועגן פון דער וועלט. איבער 200 ק״מ צו דרום געפינט זיך דער טועץ־קאנאל; איבער 1000 ק״מ צו צפון־מערב ליגן די דארדאנעלן; אין אראבישן היגטערלאנד געפינען זיך רייכע אייל־קמאלן, אין וועלכע ענגלאנד און אמעריקע האבן גרויטע אינטערעטן. די לעצטע טעג פון דער קאנפערענץ, טפע־ ציעל דער באשלום פון דער פיאליטישער קאמי־ טיע. אז די אמטפארשונגם־קאמיטיע זאל נישט באטראכטן די שאיפונג פון ’אן אומאיפחענגיקן א״י ’ביי די איצטיקע פארהעלטענישן, ווייזן אן דארויף אז די באמיונגען פון דער יידישער דע- לעגאציע ביי דער טעסיע זיינען נישט קיין אומ־ זיטטע און, אז די מערהייט מלוכות איז גינסטיק נעשטימט פאר אונדזער זאך. הנם מיר האבן קיין גרויטע האפענונגען אויף דער טעטיע נישט געליינט, איזינישט אויטנעשלאסן, אז זי זאל ברענגען א נישט קליינע דערגרייכונג אין אונדזער פאליטישן קאמף. י. ראטשטיין ראקמעריטטישע פון אינטערנאציאנאלע אינם- טאנצן, אז זיי מוזן תמיד אגהויבן'פון בראשית. הגם די פונדאמענטאלע פראגע - די צו- קונפט פון א״י איז נישט דיטקוטירט געווארן׳ אין ברייטן פארנעם לאזט זיך מערקן פונם ליויף פון די פארהאנדלונגען' די שטעלונג פון די גרמם־ מאכטן צום דאזיקן פראבלעם. טפעציעל די קאר־ דינאלע חלוקי דעות צווישן ראטן־פארבאנד און די פ. שטאטן, בעת די ערשטע רעקאמענדירן דער געפלאנטער אויםפארשונגם־קאמיטייע תיכף צו באהאנדלען דעם עניין פון ארץ ישראלים אומאפהענגיקייט זיינען די צווייטע קאטעגאריש קעגן דעם. אפן שטייט נאך די פראגע ’פוגם באשטאגד פון' דע ר אויטפארשוגגס-קאמיטיע. די פ. שטאטן און ענגלאנד האלטן, נעמ;'עך, אז אין דער קאמיטיע דארפן נישט אחינגיין פארשטייער פון די 5 גרמטמאכטן. דאך ווערט ביאטראכט, אז די שטעלונג פון די יפ.'שטאטן וועט זיין אוי- טערטט וויכטיק אין דער באשטימוע פון דער צוקוגפטפון א״י.א טייל קאמענטאטאדן ווילן זען אין דער ביזאיצטיקער, גישט קל־אריער שטעלונג פון די פ. שטאטן א יטודותדיקן' ווידערשפרוך צווישן אירע טימפאטיעם פאר דער ציוניטטישער באוועגוגג, אין דער פארגאנגעגהייט. אין די;עזי- טע געזעץ־פראיעקטן פוגם פרעז. טרומאן וועגן הילך פאר גריכנלאנד און טערקיי. ענגלאנד האלט פאר פריצייטיק צו דיסקו־ טירן אמך דער דאזיקער טעסיע די אנטני;טיקע לייזונג פון דער אי״י פראגע. זי האלט, אז "מה שלא יעשה השכל, יעשה הזמן", וואט שפעטער אלט גינטטיקער פאר איר. זי ווי; 'משמעות, אז די אמםפארשונגם־קאמיטיע זאל באהאנדלען דעם גאנצן פראבלעם פון יידישע' פליטים און זייער גורל. גאכן געמאכטן אומאפהענגיקייטם־פארשלאג מצד רעים ראטן־פארבאנד דארף מען אבער אג־ נעמען, אז ביי 'ענגלאגד פארשטארקט זיך י די מורא, אז די ארא5ישע מנוכות' זאלן זיך נישט צוזוענדן צו אים. א גרויטן שאטן ארף די פאר־ האנדלונגען ווארפט די רעטעינישפולע דערקלע־ רונג, לויט וועלכער עם הייסט אז די בריטישע רעגירונג וועט גישט אויטפירן א דעציזיע וואט זי וזעט נישט אנערקענען. טאוויעט רוטלאנד איז פאר אפרייער אומ־ פאגרענעצטער דיטקוטיע פון אלע צדדים אויף דער טעטיע, אבער אויך אן אננעמען א דעציזיע פאר טעפטעמבער. צוליב דער דאזיקער טיבה האט זיך גראמיקא אנטהאנטן פוןישט-מען אין געג. קאמיטעיט ורענן שטעלן אויפן סדר היום פון דער טעטיע דעם אומאפהענגיקייטם־פאר־ דער ארומיקער וועלט דארף זיין א רעאליטטישע. מיד האבן קיינמאל נישט אידעאליזירט די וועלט און מכל שכן היינט איז אוודא׳ צייט. אז' מיר זאלן קעגען די גרענעצן פון איר ווילן און פון אירע מאראלישע פייאיקייטן לגבי אונדז, ווען עם האנדלט זיך וועגן וועלט־פאליטיק קען מען בכלל וועגן טענטימענטן נישט ריעדן. דאם יידישע פאלק האט קיינמאל נישט דערווארט, י אז משיח זא; קומען פון דריויטן, אויטערהאלב אים, הגם געוויטע זיינע טיילן האבן מאנכמאל אגדערש געדענהט, ווי;מש; דיימערב־אייראיפעאישע יידן, וואט זיינען אין פאריקן י. ה. מיטנעריטן געווארן מיטן אלגעמיינעם 'עמאנציפאציע שטראם, פאר־ לירנדיק דערביי דעם נעזונטן פאלקם־יחוש, וואט איז אויטקריטטאליזירט געווארן 'במשך פון זיין לאנגער דערפארונג. דאם היייסט נישט חלילה, אז יידן לייקענען אין ■דער' מענטשהייט. דאם הייסט נאד. אז זיי קוקן אויף די ארומיקע אומות העולם מיט ניכטערע אויגן און במילא זעען זיי ווי ווייט זיי זיינען נאך פון שלמות. דאם דאזיקע באוווטטזיין האט 'אונדז תמיד אוועיקגעשטעלט צווישן די הטרי אמונה אדער קטני אמונה. אויך איצט זיינען מיד נישט אריינגעפאלן אין התפע;ות, ווען אזש 55 מלוכות, וואם רעפ־ רעזענטירן א מיליארד מיט617 מיליאןיבאפעלקערונג און 2 דריטל פון דער ערד־אוייבערפלאך האבן ארויטגעוויזן א גרויטמוטיעייט און גערופן' א טפעציענע טעטיע וועגן אונדז, נישט קוקנדיק אויף די גרויטע הוצאות, . מיט וואט דאם איז פארבונדן. און היות מיר האבן זיךיקיין איילוזיעם נישט געמאכט, נאד להיפוךל פעטטער אנגעגורט אונדזערע לענדן 'און צונעגרייט זיך לתפלה ולדורן. וועט פאר אונדז גארנישט זיין קיין אומדער־ ווארטעטער טיורפריז', ) ביז איצט האבן פאקטיש געציילטע מלונות קלאר געמאכט זייער שטעלונג צו דער לייזונג פון דער א״י-פראגע, צווישן זיי די 5 אראבישע מלונות און ראטן־פארבאנד מיט זייער אומאפ־ הענגיקייטם־פארשלאג. די גרויטמאכטן מאכן אלע באמיאונגען, כדי צו באגרענעצן די ארבעט פון דער עקםטרא־טעטיע פון דער נענעראל־פאר־ זאמלונג צו דער איינציקער פראגע-די בילדוגג פון אן אויטפארשונגם־קאמיסיע וועגן דער צו קונפט פון א“'י. כדאי צו' באמערקן, ■ אז פאר דער צייט פון דער עננלישער מאנדאט־מיאכט זיינען אפנעהאנטן נעווארן גאנצע 25 אינטערנאציא־ נאלע קאנפערעגצן' וועגן א״י און 12 קאמיטיעס האבן געפארשט דאם פראבלעם, אבער דאם כא־ ד אונא ארן . שמן העכער 2 מאכן ווי עם דויערט די עקסטרא-טעטיע פון איוגא מענן א“י. פאר 2 מאכן באראטונגען — טפיעציעל. ווען די טעטיע איז גערופן געווארן ״לשמה״ - מאלט שוין נע- פאטט צו קענען אונטערציען א טיך הכל פון דער אפנעטאענער ארבעט און אריענטירן זיך, וד ומיט מיד האלמן אין דער א״י פראגע מיט דער דאזיקער הויכער אינטטאנץ. פאקטיש זעט עט אבער אמי נישט אוים, מיר שטייען אין די פארהאנדלונגען כמעט אויף דעמזעלבן ארט, מי ביים אנהויב פון דער טעטיע. א גרויטן טייל פון דער דאזיקער צייט האבן פארגיוטען פראצעדור־ענינים, וויי וויילן קאמיטיעם; נאשטימען, וואט עם נייט אדיין אין זייער קאט־ פעטענץ; פאשליטן וועמען צולאזן צו די פאר- האגדלונגען און וועמען נישט און דער עיקר, נישט דערלאזן צו א פחיתת הכבוד פון דעם פרעטטיזש פון די פאראייניקטע נאציעם דורך רעם, מאם עם מעלן דערלאזט מערן צום ווארט אויף איר געג. פארזאמלונג'אזעלכע פארשטיייער, מאס האבן נישט דאם שילדל "מלוכה". י שוין לאנג, ווי די א״י פראגע איז אחים מייט פון די ענג־יידישע ראמען און אויטגעוואקטן צו א מ^לט פראבלעם. דערפאר זיינען זייער פיל געמיטנהאפטע 'און אויפריכטיקע מענטשן אין אלע וועלט־טיילן, בלי־טפק, אנטוישט אין די ביז איצטיקע קנאפע דערפאלגן פון דער עקטטרא־ סעטיע. זייער אנטמשונג' קומט נישט דוקא מא¬ הבת ישראל - הגם אמך אזעלכע זיינען פאראן - נאר צוליב פארשיידענע אנדערע סיבות, וואט קומען זיך אלע צוזאמען אין איין געמיינזאמער חוט השדרה ז שלום און זיכערקייט פון דע ר מעילט. זיי וואלטן געוואלט פטור מעדן כאטש פרן איין נעטט, אין 'וועלכער עם טליעט א "געפאר פארן שלום און זיכערהייט", ווערטער", מאם מערן אמי אפט און נערן באנוצט ערב מלחמות און וועלכע מען הערט אמך איצט נישט מייניק, הגם מיר געפינען זיך נאך א מלחמה, וואט איז אקארשט פארענדיקט געווארן. גישט אנטוישט אין דער טעטיע' זיינען מיר, יידן, ומפל מיר האבן פון איר דערווארטעט פאר אונדז מעלן מיר צו יעדער צייט ארויסנעמען, קיינער פון אונדז האט דאך זיך נישט געמאכט קיץ אילוזיעם, אז זי זאל ’אונדז קענען ברעגגען דאם נוטע. דורך פארשיידענע נטמנות און פיל אין דער פארגאנגענהייט געמאכטע פעלערן האבן מיד, יידן, אגגעזאמלט א רייכן אוצר פון דער־ סארו׳נגען, כדי צו וויסן, אז אונדזער באציאונג צו האגס שארפמעסער איז צופרידן... (פרילינגס־רעפלפקסן) הויבן די הענט אין דער המך און שאכען מיט ווייטע טיכעלעך. און דאן אין געפאנגענשאפט, ווו יערער איינער האט אפגעמאטערט דעם צווייטן אז נאר זיין חבר האטי נעמארדעט, פאר־ גוואלדיקט אוין נערויבט. אלייין איז עיר אומשולריק. די ערשטע צייט האט האנס שארפמעטער שרעק־ לעך מורא געהאט,' אז מ מעט מיט זיי מאכן דאם זעליבע. וואט זיי האבן געטאן מיט די אמעדיקאנישע, ’ענגלישעיאון רוטיישע קרינם־ געפאנגענע, ער איז אבער געווען מיער אנגעגעם אנטוישט. י ’ מען האט זיי נא נץ נוט באהאנדלט. נעגעבן עטן, טרינקעין און אפילו ציגארעטן. •אין יענע טעג האט ער אבער יפיל איבערגעקלערט מעני זיין פחי און 'טעכטערל, וועלכע זיינען אריינגעפאלן אין דעם שונאים הענט. אבער איצט, קומענדיק אהיים האט ער זיי געמראפן געזונט און פריש. יא, די קארטן־צוטיילונג איז ש;עבט. ווייניק פעטם 'און מלייש, אבער עם מאכט גישט אוים ער האט נאך אין דער היים געפונען גענוג פון דעם, 'מאט' ער האט איבערגעשיקט פון פוילן. צום באדויערן קומט אוים פון צייט צו צייט צו פארקויפן א גאלדן זייגער;. אדער א ברילאנט אבער עטוואם' מעט פארבליייבן. מען דארף זיין פארזיכטיק י כאטש ער האט ניט געהערט. אז מען זאל צוריקנעמען די'גערמבטע!אבן. פאר־ קערט' אין די צייטונגען שרייבט מען מעגן א באעוולט און הונגעחק פאלק. דאם איז גוט. זאל מען אמי שרייבן וועטימען וויייניקער קלערן מעגן דעם, מאם עם געפינט זיך אין די קופערם. שענק און קאמאדן... האגם שארפמעטער שמיי־ בלט צו דער יזון,'צו זיין בלאנדער ומיכל, צו זיין יוגג טעבטערל. . ער שמיייכלט צום פרילינג, צארט גלעט ער דעם טאכטערם קעפל און איז צופרידן.,. איך קוק דורך דעם פענצטער, זע די אי דיליע, בויג אראפ דעם קאפ, שעם זיך צו קוקן דער מעלט אין' די אויגן.’אזוי רשעותדיק. מנו־ ולדיק און אכזריותדיק האל-איך זי נאך קיינמאל ניט געזען... א קללה חיטט זיך ארויס פון מיין, הארצן, א ק; לה און א קרעבץ. אין טאג פון פחלינג שריי איך אוים און פרעג: ווו איז אונדער פרינינג, מען מעט קומען אונדזער פרילינג?... נוץ קומען פאר די קינדער פון בערלין, האמי בורג, ברעמען ’און מיגכען. האגם ווישט זיך דעם שטערן, ער ווי; פארגעטן. ניט אנגענעם אין דעם פרילינג־טאג מך דערמאנען אן אלעם, אם ערגטטן איז נע- מען מיט ידי פארפלוכטע יידישע מאמעם. ווי חיות פלעגן זיי קעמפן און ניט נעלאזט צונעמען זייערע קינדעחידאם איז שונן געווען מער ווי חוצפה, דאם האטי שמן געהייטן קעגנשטעלן זיך דער מאכט• י . ער האט אייגמאל נעמאכט א מיץ; נענו־ מען צומי ק;’ייגע, יידישיע קינדער, אריינגעטאן אין א זאה און דעם זאק אחינגעמאיפן אין פייער. גו, נעמט די מאמע זייערע און וואריפט זיך אמך אין פיי־ ער, ער האט באלד געהייטן ארויסש;עפן זי פון פיי־ ער 'און'געבן 50 'שמיץ. זאל זי,לעבן די פאר־ פלוכטע יידין און זען. ומיעט ברענען אירע קינדער לעבעדיקערהייט. ראן מאכט זי זיך משוגע און ווארפט זיך אויף אים, קיין ברירה ניט געווען, אחין האט ער זי געמוזט דערשיטן, שפעטער, מען יער איז געווען אין בער; ין אויף אורלויב האט ער מך געקוויינקלט צו דער־ ציילן מעגן רעים דער מוטי, פארט א מאמע, קינדער... אבער די מוטי האט אים בארואיקט: "ראם פאטערלאגד פארנאנגט עם" דאטזענבע האט אים געזאגט דער פאטטאר אין י קירכע־: "פארן פאטערליאנד איז אלעס דערנויבט, ניטא קיין פארברעכן, אלץ ווערט נעהייליקט, מען מעין דיגט דעם פירער. גאט מעט העלפן די בראווע טאלדאטן אין מיער שמערער ארבעט״, - א צופרידעגער און רואיקער איז ער דאן צוריקגעפארן פון אורלויב. די צייט פון מפלות צוריקוועגם ווי/ ער נישט דערמאנען, שרעק־ לעך און שמדערלעך, ווי די זיגרייכע און העל- דישע ארמיי איז געלאפן אין צעריסענע מלבושים. פארלמזטע, געפרמרענע און הונגעריקע. ער האט קיינטאל ניט געגלויבט, אז זיינע חברים קעניען זיץ איזוינע פחדנים, מי האבן דאך אזוי העלדיש אמסגעראטן פיל מי;יאנען פרויען און קינדער. און פלוצלונג פ/עגן זיי ביים מינדעםען שארך 19 יאר מיט 3 חדשים. ער האט דאך דאן בא- קומעין פון בערלין, פון זיין מוטי א'פאקעט. אין דעם איז געווען זיין בילד, מען ער איז אלט געווען איייניקע חדשים און מלאכיםילעך האבן געשוועבט אדום זיין קאפ. ער איז געווען מיער גערירט פון דער מתנה' נאר געשטערט האבן אים דעם טאג די פארשאלטענע יידן. עם 'איז געקומען א דעלעגאציע פון זיי מיט געוויין און מתנות. מאם איז געשען? מען האט דערשאטן 30 יידן. איך נארישע יידן, דומע קיעם. זיי קומעי מעגן 30 י און ווייטן ניט, אז טיאיז שמן דא א טויט־אורטיי/ אויף מי א/ע, אמף אלע יידן'פון שטעטל. אויפן גאנצן יידישן פא; ק. ער קוקט מי אן, ווי זיי שטייען נעבוינן פיאר אים טיט הכנעה און ער ווונדערט מך. זיי שטייען נאך, זיי שעפטשען נאך און פאקטיש זיינען מי שמן דאך טויט, אויב ניט היינט איז מארגן. איין ציייכן פון מין האנט, איי! ווארט פון' 19־יעריקן האנט שארפמעטער און 2000 'יידן מערן געטויט. ער קוויקט זיך מיט מיער הכנעה, מיט מיער שרעק. זיי אפעלירן צו זיין גרויטמוטיקייט. כא, כא, כא! א שמייכל באווייזט זיך אויף זיין מנגן פנים. ער קוקט אין שפיגל, ער זעט אמם גוט. עם דינט אים די. פרישע לופט, דער גוטער אפע־ טיט און די פריעכטיקע שפייזן וואט מאריטיא, די פוי;ישע קעכין, גרייט פאר איים. אין דער היים. אין בערלין, פלעגט ער קיינמאל ניט אמי גוט עטן. ער האט שמן געשיקט פאקעטן דער מוטי: חזיר־פעטט, האניק, פוטער און ומפל פוטערם, גאלד, ברילאנטן. די מוטי מוז שמן יעצט האבן א גרמם פארמענן. און פאר זיין קליין שמעט- טער/ האט ער אמך געשיקט פיל זאכן. איינמאל האט ערי אבער נעהאט א גרויטן פארדרום. איין פויטערל איז געווען פארפ/עקט מיט בלוט. דאם האבן מי, די העלדישע סאלדאטן, דערשאסן דאם יידישע מיידעלע אין פוטער;. צום טייוול, דאי נערוועטער, ומפל מאל האט ער אנגעזאגט, 'אי מען זאל אויסטאן די'יידישע קינדע״ר פארן שיפן און ניט פאטערן דאם אנטואכץ, מאם קען צו־ רינה קאציאק עם גייט דער פרילינג, עם קומט דער פרי¬; ינג, דער פרילינג איז שמן דא. נעכטן איז נאך געווען קאלט, היינט - ווארעם, נעכטן האט מען נאך געזוכט א זונען־שיין, היינט בריטי א הייסע מן. נעכטן. איז נאך געווען מרה־שחורה־ דיק, היינט מילט זיך פרייען, משמח זיין. עם איז פרילינג פאר דער וועלט, אבער ביי אוגדו איז ווינטערדיק. קאלט און אימיעטיק. אנטקעגן מיין פעגצטער שפרייט, זיך אוים א גרינעיר פלאץ מיט בלומען, עם שטייען בענק, יונגע מאמעם מיט וויגעלעך פארנעמען דעם פ; אץ, קוויקן זיך מיטן פרילינג. די. מלחמה איז געענדיקט, די טאטעם קומען צוחק פון געפאנגענשאפט. שווער־ לעך איז זיי געווען אין די פרעמדע לענדער, בפרט אין מייטן צפון. און אפשר גאר שוועד, נאך עטלעכע יארן פון וווילטאג און' נחת, זיצן מי איצט נעבן י זייערע ב;אנדע ווייבער, קוקן אמפן הימ;. קוקן אמך די וועגעלעך און חלומען, דערמאנען זיך און זיפצן, שווערע צייטן געקומען, מיער שווערע, קארטן אויף בקמט און פוטער, פלייש און׳ פעטם. 1 " אך ווו נעמט מען עם די פריערדיקע 'ארן, מען מי־האט זיך געבאדן אין מילך און אין בלוט... דער יונגער בלאנדער הער, געוועזענער - מיליטער־מאן, פארמיאכט די אמנן און טראגט זיך איבער מיט די געדאנקען אין דער ניט וויי־ טער פארגאנגענהייט. - ער איז געווען קאמעג־ דאנט אין א קליין שטעטל אין פמלן, ווי סיהייסט דאם שטעטל איז ניט וויכטיק. נעווען דארט בא 3000 מענטשן, אין דעם 2000 יידן. א קליין שטעטל, אבער ווי גרמם איז ער דאן געווען. צומי טויזנט מענטש ן זיינען געווען זיינע דיגערם. קנעכט הינט, מערים. ער האט געקענט זיי שיפן, העגגען, שעכטן, דערווערגן, פארטאמען, טאן אלעם מאם ער ומל. 2000 מאמעם האבן געבוירן די מענטש!, אויטגעטראגן זיי, אויסגע־ וויינט די אויגן, געהיילט אין קראנקהייטן, נע־ פירט אין א שולע, דערצויגן, געווייטיקט, געליטן, פדי ער, האנס שארפמעסער, זאל מערן דער בע;־הבית פון מיער טויט און לעבן. ווי אלט איז ער דאן נ-ווען? 19 יאר, ניץ / I I i