Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-05-15 · 18/56 (15.5.1947) · p. Seite 2

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
18/56 (15.5.1947)
Date
1947-05-15
Page
Seite 2 (sequence 2)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
67% known words query
IRI
…/7242850-7243267-9100148--416-9100138
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

No entity mentions on this page.

OCR text

ZAjT 2 א^נרז^ר ו**רט DONERSZTIK, 15. MAJ 1947, Sun der £. Dl jidisze gemejndes hobn bakumen a mittejlung forcuszlogn in meszech fun 15 teg der regirung di perzonen ojf postns fun forzicer un wiceforzicer farn dozikn fond. Der budzet fun Tel-Awiw. Der hajoriker budzet fun der sztot Tel- Awiw batreft 10.000.000 dolar. Inm budzet 12 ojch forojsgezen dos unterszticn di antwiklung fun di derbaike jidisze kwartaln, wos gehern cu der Jafer municipalitet un bamijen zieh cu wern ongeszlosn cu Tel- Aviv. J. Rokeach, der birgermajster fun Tel- Aviv, hot ibergegebn vegn di grojse szverikajtn, vos di sztot hot ojscusztejn micad der regirung. Di Barkley-bank hot gezolt der sztot gehn a halvoe ojf 4 miljon mit 400.000 dolar mitn bading, az di regirung zol far ir garantirn. Di lecte hot zieh opgezogt cu gehn di garantje. Di regirung, derklert er vajter, hot geszlosn di szule far policej-lajt, velche hot szojn kvaliflcirt a gresere col jidisze poliejantn. In der zelber cajt vert di col fun di arabisze poliejantn fargresert, zejer col batreft szojn arum 9.000 in der cajt, ven di col fun jidisze poliejantn wert kesejder klener. 200.000 bicher far di Jidn in Europe. Inm forikn jor hot di jugnt-optejlung fun der cijonistiszer organizaeje in E. J. ibergeszikt kajn Europe, in di lagern, arum 200.000 hebreisze bicher, a tejl zajnen 1erbicher un a tejl vegn E. J. un der cijonistiszer bawegung. Dos iberszikn di bicher hot batrofn 40.000 dolar, wos es iz gedekt gevorn durch der Jidiszer Agenc un Joint. 25.000 bicher zajnen gezamlt geworn als matone durch di szul-kinder, welche zecn for dos zamlen bicher far di lagern. Dos arojsszikn di bicher iz forgekumen 10jt der iniciatiw fun der Suchnut in München. Di Jidn coln mer sztajern wi Araber. Es iz szojn niszt ejnmol dermont geworn vegn di hoj che sztajern, wos di Jidn in E. J. coln der regirung un vegn di niderike sztajern, wos es coln di Araber. Leetns zajnen ongegebn geworn genojere eifern. Ojf a prese-konferenc in Jeruszolaim hot Dr. A. Bone, direkter fun ekonomiszn forszungs-institut, mitgetejlt, az in budzet fun j. 1945/46 hot di E. J. regirung durchsznitlech bakumen sztajern fun jedn Jid 20 funt un fun jedn Araber nor 5—6. funt. Madrichim-szule far der jidiszer jugnt in di anglo-zaksisze lender. In Talpijot, forsztot fun Jeruszolaim, hot zieh ongehojbn bojen a szule, wu es wein wem ojsgebildet madrichim far derciungstetikajt ewiszn der jidiszer jugnt in di anglo-zaksisze lender. Di szule, oder institut, zol cu dem ewek ojsbildn 250 instruktorn, welche zoln farbrengen a jor cajt in E. J. Dem kumen dikn monat wein szojn onkumen di erszte sziler fun: Dorem-Afrike — 20, F. Sztatn — 14, England — 15, Frankrajeh —5, Dorem-Amerikanisze lender — 20. Zej wejsn niszt ... Der ״Miszmar“ dercejlt: In ejnem fun di militerisze lagern in land hot an engliszer ofleer gehaltn a fortrag far zaj ne soldatn vegn E. J.-problem. Beejs zajn fortrag hot der ofleer gesztelt zajne cuherer folgende frage: wejst ir epes vegn der Balfour-deklaracje? Ale soldatn hobn geentfert: — Nejn. Dan hot der ofleer ibergelejent far zej dem Inhalt fun der Baifour-deklaracje un ojscugn funm mandat. Nochn dozikn fortrag hot zieh antwiklt a diskusje ewiszn di soldatn, welche hobn mit a merhajt sztimen festgesztelt, az in der E. J.-frage zajnen di jidisze foderungen gerechte . . . Geflanct a wald ojfn nomen fun holendiszn kemfer un Jidn-frajnt. In di ״Harej Menasze“ baj Even Jicchak, ojfn bodn fun KKL, iz farflanct geworn a wald ojfn nomen fün Vestervil, populärer hblendiszer nacjonaler held, welcher hot zieh barimt gemacht mitn - arojsratewen hunderter jidisze kinder fun di nacisz| hent. Der wald iz flnansirt un farflanct gevorn fun di resztlech lebngeblibene holendisze Jidn, wos a tejl fun zej geflnt zieh ject in E. J. Kunst-ojssztelung fun di KZ-n. Di jidisze kinstler in E. J. hobn geszafn a. kunst-werk funm lebn in di koncentracje lagern, wos wet gewis hobn a kolosale badajtung far di kumendike dojres. In Becalel-muzeum in Jeruszolaim iz niszt lang derefnt geworn an ojssztelung fun kunst-cejchnungen, wos zajnen gemacht geworn in di KZ-n fun Ejrope, in di szrekleche' milchome-jom unter der mamszole fun Hitlern. In der ojssztelung nemen ontejl a, gewise col kinstler, wos hobn alejn fa'oracht'in di lagern. Ojf der ojssztelung gefinen zieh ejnike bilder, far welche zejere szefer hobn bacolt mitn lebn, wen zej zajnen antdekt geworn bajm machn zej in KZ. Di bilder, wos szteln mit zieh for di dajeze grojzamkajtn in a bojleter form, machn ojf di bazucher a dersziterndn ajndruk. Zeltn wen men zet ojf di molerajen a bejmele oder a landszaft, wos zol niszt zajn arumgecojmt mit sztechikn drot. Jidisze Agene ojsgegebn 6,000.000 £ in Tasz-Wow Tel Aviv. Ojf a prese-konferenc, gerufn fun Keren Hajesod, hot A. Kaplan — flnanc-direktor fun der Jid. Agenc — derklert, az di wirtszaft fun Jiszuw wajzt arojs in meszech fun leetn period an umgehojere witalitet un cupasungs-feikajt, ober cu der zelber cajt sztejen mir ponim el ponim mit zejer-ernste ekonomisze problemen un es fodern zieh gresere finanejele mitlen. A. Kaplan hot mitgetejlt, az in meszech fun jor Tasz-Wow hot di Jid. Agenc ojsgegehn a sume fun 6.000.000 £ un geendikt dos jor mit a deficit fun 450..000 £. Öjser dem hot men gemuzt nemen halwoes un financjele hischajwesn ojf noch 200.000 £. Der bazeler kongres — hot er dermont Wichtike farordnungen letojwas di Jidn in Rumenje. A forsztejer fun rumeniszn justic-ministerjum hot mitgetejlt, az di jidisze farmegns, wos zajnen biz-ject niszt gemont geworn, wein gesztelt, wern in reszus fun der Federacje fun di jidisze gemajndes in Rumenje. Di farmegns — in welche es handlt zieh — zajnen cunojfgezamlt in lagern un basztejen hojptzechlech fun mebl, futerwarg un farszejdene andere zachn wos zajnen durch di nacis — unter der herszaft fun Di gance E. J.-prese hot ojf genumen mit grojs farbiterung dos ojsflrn fun di tojturtejln, batonendik, az der doziker szrit micad der macht wet niszt bajsztajern cu der baruikung in land un baszwern dem kamf fun JiszuV kegn teror. In zajn lajt-artikl, fregt der ״Haboker“: ״Wernen zajnen es gewen nojtik di dozike tlijes? Farwos iz es plucim geworn azoj sztark nojtwendik ojfcuszteln di tlies un warfn zejer szwaren szotn ojfn Jiszuw un ojfn land? Cu iz dos gewen nojtik als arajnfir cu der UN-zicung wegn E. J.? Cu iz es gewen a koncesje far dl ekstreme Araber welche tajnen, az zajhercajt hot zieh di regirung niszt opgehaltn fun hengen un hot noch biz hajnt kajn ejn jidiszn terorist niszt gehongn? Analizirndik di ciln fun der regirung, wos wil, wajzt ojs, bawajzn ir sztarke hant legäbe dem jidiszn Jiszuw in E. J., Art di cajtung ojs: ״nebechdik iz di medine, wos ir regirung, niszt nor, wos zi reprezentirt niszt ire ajnwojner, nor zet in zej a cibur fun farbrecher, kandidatn ojf arest. In azelche umsztendn iz szwer cu zen wiazoj es kenen ajngesztelt wern normale baeijungen“. ״Dawar“ sztrajeht unter, az in dem zelbn tog, wen in Akko zajnen ojsgefirt geworn di tojt-urtejlh, iz in Italje opgeszaft geworn di tojt-sztrof. Dort — szrajbt di cajtung — hot — hot ongenumen a budzet fun 15 miljon funt ojfn jor Tasz-Zain. In meszech fun di erszte 5 chadoszim fun, Tasz-Zain hot di Jid. Agenc ojsgegebn arum 4 miljon, ober di hachnoses batrefn nor % fun di hojcoes. 27 % fun di ojsgabn hot men banuct far imigraeje; 25 % far landwirtszaftleche zidlungen; 18 % ojf hajzer-boj un arbet; 11% ojf kolonizirn gewezene soldatn; 12 % ojf politiszer tetikajt; 7 % ojf sztotisze zidlungen. Kaplan hot ongewizn, az culibn krigscusztand hot der Jiszuw farlojrn a halbn miljon funt un di Jid. Agenc hot gemuzt nemen ojf zieh naje farflichtungen ojf 400.000 £. ״Mir darfn niszt kejn gelt ojf cu helfn Jidn in E. J. — hot gezogt A. Kaplan — ober mir muzn hobn rizike sumes, kedej ojscufirn di ojfgabes, wos sztejen far undz“. Cum sof hot er mitgetejlt, az 75 % fun di hachnoses funm Keren Hajesod kumen fun Amerike. Hajntiks jor wein di amerikaner Jidn muzn fargresern zejer baj trag ojf 80 %. Biz hajnt hot noch di Jid. Agenc gorniszt bakumen fun di dajeze reparaejes, ober ject hoft men cu bakumen a gresere sume gelt. Coda, Kuza un Antonescu — cugerojbt gevorn baj di Jidn. Dos gelt wos wet ajnkasirt wern funm farkojftn farmegn, wet dinen far der hilfs-arbet fun der Federacje fun di jidisze gemajndes in Rumenje. Ungarisze regirung geszafn a fond far ״jidiszn widerojfboj“. Di ungarisze regirung hot farordnt cu szafn ,a ״fond far jidiszn widerojfboj“. Di finansjele mitlen fun fond wein kumen fun di curikbakumene jidisze farmegns, wos hobn niszt kejn jorszim. men ajngezen, az mit blut-fargisung, ken men kajn blut fargisung niszt opszteln. Cu iz niszt gekumen di szo, az undzere herszer zoln zieh fartrachtn un zoln zen dem emesn weg, wos Art cu baruikung?“ Der ״Miszmar“ szrajbt ״Es iz iberik nochamol untercusztrajchn undzer sztelung cum teror. Mir warfn im op niszt nor culib moralisze tajmim, nor ojch culib praktisze motiwn. Ober es iz narisz cu denken, az dos farkiszefte rod, wos hot ongefangen mitn Wajsbuch un opgeszlosn geworn mitn teror, ken ajngebrochn wern andersz wi durch an enderung fun der fajntlecher politiszer linje. Di dozike geszejeniszn hobn niszt arajngebracht kajn lajterung in undzer html. Ober dawke derfar darfn mir gut batrachtn undzere majsim un szrit. Lomir niszt arajnfaln in der nec, wos men lejgt far undzere fls. Lomir zieh niszt lozn opwendn funm iker — fun ratewen Jidn, fun der heldiszkajt fun haapala, szafung un bojen. Di 4 bachurim zajnen gegangen ojf zejer niszt richtikn weg — szrajbt ,,Haarec“ — un zejer weg iz gewen a niszt richtiker, niszt wajl der sof iz gewen a biterer, nor wajl er iz gewen a falszer fun onhojb. Der Jiszuw hot niszt gewolt zejer tojt un mir haltn niszt, az di jectike macht in E. J. hot dos moralisze recht cu farurtejln cum tojt Jidn, far politisze farbrechn. A naje jidisze ojsgabe in Ojber-Szlezje. Der jidiszer wojewodiszer komitet in Katowice hot arojsgegebn a speejele ojsgabe u. n. ״A jor jidisz lebn in Ojber-Szlezje“. Di ojsgabe balojchtet di tetikajt fun di jidisze komitetn inm ersztn jor fun zejer ekzistenc ojf di gebitn fun: repatraiaeje, produktiv!- zaeje, jugnt, socjale-szuc, kinder-szuc, szulwezn un kultur tetikajt. Di derefenung fun der jam-szule bajm ״ORT“. Dem 9. merc 1947 iz in Marseille forgekumen di fajerleche derefenung fun der jamszule bajm ORT. Di 37 jugntleche fun Frankrajeh, Cofn-Amerike un geratewete fun di dajeze lagern, wein in ot der szule zieh ojsbildn in ale jam-profesjes. Ir faktisze^ ekzistenc hot di jam-szule ongehojbn in oktober 1946 in enger cuzamenarbet mit der Jidiszer Jam-Lige. In der fajerlecher derefnung hobn ontejl genumen: kontr-admiral Tangi, jam-komendant fun Marseille, H’Port, administrator fun der szule, h’ Kalw, direkter fun der jam-szule un andere hojche perzenlechkajtn. In nomen fun ORT hot bagrist h’ Lewi — prezident fun ORT — wos hot gedankt ale onweznde farn arojsgewizenem interes cu ot der unternemung. Jidiszer industrieler bajm Pojpst. Wi es git iber a pojlisze DP-cajtung fun der francojziszer zone iz mit a kurcer cajt curik ojfgenümen geworn ojf an audlenc durchn Pojpst der jidiszer industrieler Danies fun Amerike. Beejs der doziker audienc zajnen arumgeredt geworn farszejdene fragn in cuzamenhang mit der jidiszer läge. Der Pojpst zol zieh hobn ojsgedrikt, az er glojbt niszt, az in farlojf fun nechstn jorhundert zoln Jidn kenen rujik lebn in Europe, wu di erd iz durchgezapt mit zejer blut un wu der antisemitizm hot gelozt tife worden. Di antisemitisze chwalje, hot er vajter derklert, hot gefunen a tifn opklang in di gewezene okupirte lender. Troc dem, wos in di dozike lender ekzistirt niszt kajn jidisz Problem, szojn culib dem, wos di jidisze bafelkerung iz farnichtet geworn, hejst es ober niszt, az es iz niszt farblibn a tif ajngeworclte sine cum. jidntum. Der Jid, inm bagrif fun di brejte masn, iz geworn a sinonim fun szlechts un buntariszkajt . . . (Wegn der perzenlecher mejnung• funm Pojpst zelbst in der doziker frage, dermont di cajtung gorniszt . . . Red.) Emigracje fun der britiszer zone in Dajczland kajn Amerike. Di leetns farszprejte klangen, az di britisze zone in Dajczland welche iz biz ject gewen geszlosn far emigracje kajn Amerike iz ject geefnt, hobn zieh, 10jt di ongekumene barichtn in der centrale fun HIAS-München, arojsgewizn far niszt richtik. Wi es hot bakant gegebn der szef fun der wizeoptejlung bajm State-Departement in Washington mr. Herring iz in der noentster cajt niszt forojsgezen dos ajnszlisn di britisze zone in Trumans ajnwanderungs-program fun farszlepte perzonen kajn Amerike. Di jidisze instituejes hobn niszt farnachlesikt jede meglechkajt, kedej zej cu ratewen fun der tlije. Di farurtejlte zelbst ober, hobn gorniszt gewolt ton kedej zieh cu ratewen hejojs zej hobn niszt bakumen aza bafei fun zejer teroristiszer. organizaeje. Ojb es iz noch gewen a meglechkajt zej cu ratewen un dos iz niszt geton geworn, dan ligt di farantwortlechkajt ojf di, wos hobn zej geszikt, un es iz niszt szwer zej cu farsztejn, zej zajnen gewen farinteresirt, az di dozike 4 bachurim zoln gehangen wern un farwandlt wern in ״kedojszim“ funm teror. Zej hofn, az der Jiszuw, wos hot szojn gekukt mit farachtung ojf zejere majsim wet zej onhojbn ern far der mesiras nefesz fun zejere umglikleche szlichim. Mir darfn zorgn derfar, az di dozike hofenung zejere zol blajbn a puste hofenung. Zol der tojt fun di 4 bachurim dinen als a Warnung dem ganen Jiiszuw far di umglikn wos der teror grejt undz for. Di englisze imperie hot baszlosn cu wajzn a sztarke hant, zi hot ober bawizn ir szwachkejt, di szwachkejt wos nagt inerhalb a folk was hot amol geherszt in der weit — szrajbt ״Palestine Post“ — der chszad, tomer wet di bagnedikung ojsgetajczt wem als a szwachkejt hot es gedint als motiw fun opwarfn di bite far bagnedikung. Azoj wajt iz szojn gefaln der engliszer prestiz. m fcrattU Der apetit iz greis...?un jidiszn goles lebn f. J.-prese cu di leete ekzefmtjes in land v

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.