Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-03-21 · 12/50 (21.3.1947) · p. Seite 11

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
12/50 (21.3.1947)
Date
1947-03-21
Page
Seite 11 (sequence 11)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
66% known words query
IRI
…/7242850-7243267-9100147--362-9100135
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

1 entity mentions

PRAJTIK, 21. MERC 1947 אונרזער וז*רט * ZAJT 11 [a FUN RAJON״LEBN cz! Fun Pachach-Iebn in Windsheim niszn fun kibuciszn lebn. Es geflnt zieh c. a. a leze-zal, ping-pong-tisz, kich u. a. Wi mir zejen, ken ojf di Windsheimer bawuste blotes ojeh epes rechts arojsszproen. 8z. K. MUnehberg Münchberg ajs Center tun textil-industri, hot ojeh a hechere textil-szule mit teoretiszer un praktiszer ojsbildung. Un dawke in der doziker szule hobn jidisze bachurim gehat di chucpe ajncurajchn bites, ojf genumen cu wern als sziler. Di szul-lejtung hot ober farsztanen wi ״geherik“ cu reagirn ojf aza ״chucpe“ un ojf a ganc diplomatiszn ojfn di bites opgeworfn() — klojmerszt mit der bagrindung, az ״es iz niszto kajn plac“. Wi mit jeder szmerc, zajnen ojeh di textil-szul-pretendentn gekumen cum prezes Czapelski, ojscudrikn zejer farbiterung un betn an interwenc. ... un wirklech, noch ejn ejnciker interwenc fun h’ Czapelski baj di macht-organen, iz geworn plac far cendliker jidisze lager-szpigl Lager-szule. Dem 14-tn h. m. iz forgekumen a bazuch fun eh' M. Jungsztejn in der baglejtung fun kultur-lejter bajm komitet h’ Ickowicz in der lager-szule. Der eh' Jungsztejn hot bajgewojnt ejnike lekejes un hot derbaj gegehn a rej onwajzungen di lerer. Di; bazucher hobn festgesztelt dem szwachn niwo fun di Iimudim, wos iz in a gewiser mos a pojel-jojce fun niszt farinteresirung un glajchgiltikajt, wos herszt fun ale edodim cu der szul. A grojse rol szpilt do ojeh der szlechter materjeler macew fun di lerer, welche gefinen zieh in szlechte lebns-badingungen, wos iz in a gewiser mos di szuld fun di protektorn un eitern fun di szulkinder. In rezultat fun dem dozikn wizit ruft der eh' Jungsztein ale eitern un simpatiker, wemen der gojrl fun der szule iz tajer szabes 2 azejger n. m. ojf a_farzamlung in szul lokal, wu es wein bahandlt wern ale Problemen ojf cu gefinen a weg cu derflrn di szule cu der g־eheriker hojch fun ir ojfgäbe. Es iz zejer a wichtike zach cu szafn a wareme swiwe arum di szul-kinder un lerer, wajl azoj ken es wajter niszt gejn. Di szule iz cu a wichtikes lebns-problem in lager, kedej men zol zi iberlozn ojf. gots barot. Ch. Goldzamd. Bayreuther chronik Dem 6. merc hot der jidiszer komitet in Bayreuth organizirt a Purim-fajerlechkajt. Di fajerlechkajt iz forgekumen in ejner fun di szenste zaln fun undzer sztot, mitn ontejl fun der gancer jidiszer bafelkerung. Prezes ch’M. Geller derefnt dem oficjelen tejl, un hot in zajn rede untergesztrochn di badajtung fun Purim in der geszichte fun undzer szwer getrofn folk. A specjele ojfmerkzamkajt hot er gewidmet di kinder, ״di eukunft fun undzer folk“. Es hobn geredt: in nomen fun der farwaltung di ch’ ch’ Weksberg un Freiberg. Als konfrasjer fun der artistiszer tejl iz bachurim in der ojbndermonter textilszule... Purim in Münchberg. Azoj wi in di alte gute cajtn hot di jidisze bafelkerung fun Münchberg un Helmbrechts farbrengt dem tradicjoneln purim in hojz fun seminar. Der dram-krajz unter der lejtung fun ch’Szucman mit a gutn program fun recitacjes un skeczn, der bufet un guter orkester hobn gezorgt, az di ontejlnemer zoln färgesn in zejere tog-tegleche zorgn. Der purim-bal hot zieh farcojgn biz szpet in der nacht. KKL-akcje in Münchberg. In Münchberg iz proklamirt geworn a KKL-akcje. In organizir komitet zajnen ojsgewejlt geworn Baruch Czarnocha, Dawid Jagoda un Benjamin Szapiro. Es wern durchgefirt zaml-akcjes un der dram-krajz organizirt a forsztelung letojwas dem KKL. Pinchas Gerszonowicz. Purim-fajerung in Fritzlar. Di Purim-fajerung baj undz in lager, iz ojsgefaln zejer impozant. Baj a ful-gepaktn zal, derefnt ch’ Berkman Mojsze dem ownt un git iber di badajtung fun Purim, nacher kumen ojeh kurce redes fun forsztejer fun farszejdene cijonistisze grupirungen. In alemens rejd iz gekumen cum ojsdruk der hejser wuncz, az di jectike fajerung zol zajn di lecte ojf der dajezer erd. Noch dem 06cjein tejl, gejt der ojlem iber cu farwajlungen, tenc un and. Di hachnose funni ownt iz gegangen far *KKL unter wemens cejchn di fajerung iz gesztanen. Di ortike KKL-komisje drikt ojs a dank der techniszer komisje fun Purim-bal un specjel dem ch’ Berkman M. wos hot zieh bamijt, az di fajerung zol ojsfaln impozant. Berkman Fiszel, Lej ter fun Kultur-Amt. Fun Ansbach (sztot). Donersztik dem 6. 2. h. j. (Purim) iz durchn ortikn snif ״Haszomer Hacair“ ajngeordnt geworn a Purim-ownt, ojf welchn es iz gezamlt geworn farn KKL a sume fun 1235 Rm. Ejn umfarsztendleche zach iz far undz, wos di Historisze komisje fun undzer sztot hot undz bojkotirt un iz cu undz ojf der fajerung niszt gekumen, indercajtwen in szchejnesdikn lager ״Bleidhom“ hobn zej jo gehat di ״zchije" cu gastn baj zieh undzere tuer fun der historiszer komisje. A zejer gelungenem referat wegn der badajtung fun Purim hot gehaltn der forziender fun jidiszn komitet h’ Ceslanski. Der farzamlter ojlom hot noch farbracht ejnike szo baj farszejdene farwajlungen. Szpet in ownt iz di Purim-fajerung farendikt geworn mit Hatikwa. H. N. ajngeordnt geworn a dank di bamijungen funm jidiszn komitet un zajnen ojsgefaln zejer impozant. Gustaw Jerzy Grosz, Bayreuth. Fun jidiszn sport lebn in Bayreuth. Dem 8. III. 47 iz in Bayreuth forgekumen a ping-pong mecz ewiszn ״Hapoel“ (Bayreuth) un kibuc ״Maapilim“ (Losau). Der farzamlter ojlom cuszojer hot mit farinteresirung nochgefolgt dem farlojf fun der doziker interesanter farmestung. Di rezultatn fun di bazundere cuzamentrefn zajnen f olgnde: Szojn 3 chadoszim, az 8' ekzistirt a ACHACH-kibuc in Windsheim. Lojtn ges*ichtlechn bagrif, iz aza cajt-opsznit kimat 1"י gorniszt, ober in lebn fun kibuc Pachach ®?t zieh di kurce cajt dawke sztark merkn. Ul fortszritn ojfn dercijerisz-chaluciszn Sebit zajnen kolosale. Per kibuc hot gesztelt zajne erszte trit ®ejlndik nor 12 chawejrim, ober a dank der "mdermidlecher un getrajer arbet fun di chawejrim Sztern, Szapiro, Szpric un Bozen- ״erg iz zieh der kibuc cewaksn un cejlt s*ojn bajm hajntikn tog cuzamen mitn ®hif korew 150 chawejrim. Es wert gehrt a brejt-farcwajgte kulturele ®*bet wos basztejt in: chugim fun Iwrit, Eijonut, Palestinografje wi ojeh sichot ojf ®igemejne temes. Jedn frajtik-cu-nachts ®umt for an Oneg-Szabat ojf welchn es ®*Piglt zieh op dos lebn fun kibuc. Ojfn *ectn Oneg Szabat zajnen fartejlt geworn *P Pachaeh-opcejchnungen far di chawejr*m fun kibuc un snif. Es iz ojeh tetik a dram. krajz unter der lej tung fun ch’ Bozenberg welcher hot ®2ojn gegebn 2 szejne ojftritn. Bajm kibuc iz ojeh tetik a historisze ko- *hisje, wos zamlt wichtike fragmentn un epizodn fun jidiszn lebn far der cajt fun der hlutiker Hitler-mamszole. A ganc bazundere ojfiherkzamkajt szenkt ®er kibuc di chawejrim inwalidn welche »MM EH Schwabach Eurlm ln Schwabach. Purim iz ln jidiszn lokal ״Tel-Aviv" forgekumen a kinder-forsztelung, ojsgeürt fun ®* jidisze kinder in Schwabach in elter ® 12 jor. Baj a ful gepaktn zal efnt zieh der forpang, es kumt arojs a kind un bagrist har- ^k dem eolrajeh farzamltn ojlem. Di kin- ®er örn ojs jidisze un hebreisze recitacjes, ®jnike bildlech, zej tanen, zingen un wern Jün dem farzamltn ojlem baszonken mit hilchike aplodismentn. Noch dem ünal- ^umer, wos iz ojsgeürt geworn fun ale kin- ®er, bagrist der prezes ch’ Goldman hareik ®i kinder, er dankt zej un der szul-lejterin ־®r dem farszaftn nachas ruach un faren- ®ikt mitn wunsz, dem kinftikn purim cu *®iern in undzer ejgener hejm — Er ec Jisroel. Der prezes färbet di kinder in zal, es wartn ojf zej szejn serwirte tiszn. püt ״Hatikwa“ wert der impozanter tejl mn der purim faransztaltung faren dikt. A ״®Zündern jaszer-kojech fardint di szul-!®iterin fax ir grojser mij bajm ajnlernen ®i kinder un ajnordnen di forsztelung. Noch dem kumt in zelbn lokal for a tra- ®icjoneler purim-bal ״Ad 10 jada“, wu di?®nee szchwabacher miäzpoche hot zieh 8®wajlt biz szpet in der nacht. A Schwabacher. zajnen organizirt in a farejn mit ch׳ Juljusz als forzicer. Es iz ober lajder cu badojern, wos di mosgebnde instand» un komitet-lajt hobn zejer wejnik farsztendenisz farn inwalidn-problem, far di umglikleche un cekalieczete menczn. Der chewre fun kibuc — als gewesene partizaner un soldatn — zajnen fremd di partejisze rajbungen un cwekloze pilpulislik wos herszt azoj ojf der jidiszer gas. Es iz ober sztark gehojbn baj di chawejrim der nacjonaler bawustzajn un der socjalistiszer chaluciszer gajst. Mir kenen drajst zogn, az a dank undzer sztarkn onzen un ajnfius ojfn hign lagerlebn zajnen di farszejdene umfarantwortleche elementn, wi zej zoln niszt ojszen, opgerukt geworn in szotn fun gezelszaftlechn lebn. In reszus fun kibuc sztejt der gancer blök 2, wos iz ajngeordnt 10jt di baderfe- Bamberger A bazuch fun Amerikaner in lager. Dem leetn zuntik hobn cum cwejtn mol bazucht dem lager Miss Margaret Bitten in der baglejtung fun Mrs. Mandmoon un Mr. Steel. Di dozike eiwil-baamte fun amerikaner krigs-ministerium, baszeftikte in Nürnberg, hobn ojsgedrikt zejer wunsz un grejtkajt cu kumen cu hilf di kinder in undzer lager, wos nojtikn zieh in a normaler dernerung. Zejer plan iz, cu kojfn far di kinder 4 milch-ki un a gewisn kwantum wol cum ojsfertikn malbuszim far di kinder. Cu dem dozikn ewek hobn di dermonte, unter der onfirung fun Miss Bitten, opgeszport a sume fun 500 dolar, wos wet genug zajn farn durchfirn di lojbnswerte akeje. Ojf dem dozikn weg wiln mir ojsdrikn onerkenung der Miss Bitten un chawejrim far zejer szejner iniciatiw un hofn, az di akeje wet durchgefirt wern in der bester Ordnung. Baj der gelegnhajt iz kedaj cu dermonen di perzon fun h’ Max Fajnsztat, dem weber-specjalist, wos hot ojsgedrikt zajn grejtkajt cu sztejn cum dinst baj jeder untergenumener akeje, niszt kargndik kajn arbet, ojscufartikn jeden kwantum klejder-sztof far di nojtbaderftike. Bibliotek-zal. Unter der onfirung fun Jakobowicz Ernö iz unter genumen geworn di akeje fun dekorirn a lokal far a lager-bibliotek. Di moleraj-arbet hobn glencnd ojsgefirt undzer karikaturist un cejchner h’ E. Adler un M. Botman, wos hobn szejn ojsgemolt a gance rej bilder, wos simbolizirn dem fargangenem un kegnwertikn jidiszn lebnsperjod. Zej hobn fardint a hareikn jaszerkojech. Ject sztelt zieh nor di frage fun farzorgn di bibiiotek mit bicher un cajtungen, noch welche es lechct azoj der lager-ajnwojner. Di dozike institueje darf mit ale mitten untergesztict wern fun di lejtnde instand» fun lager un rajon, wajl es iz der ejnciker kultureler punkt in undzer dajgedikn lager lebn. Mir wiln hofn, az der ruf, mitcuhelfn ojfszteln dem dozikn ׳ binjen wet brengen rezultatn. Jednfals woltn zieh gedurft onrufn ojeh priwate menszn wos hobn eigene bicher un zej arajntrogn in bibiiotek. Cu dem ewek iz noch nojtik an energiszer un jidiszer literatur-kener als bibliotek-lejter, wos zol brengen ale in Ordnung, wi ojeh kulturel badinen di lezer in lejen-zal. Es iz ojeh gewunszn, az der kultur-lejter h’ Ickowicz zol szenken mer ojfmerkzamkajt dem dozikn kulturell» binjen. Di arbet fun lager-gericht. Dos gericht farnemt zieh mit bahandlen un likwidirn di korupeje-injo^im un hot ojeh di lojfnde woch arojsgetrogn an urtejl in injen 19 kg szokolad, wos zajnen lojtn gerichts-urtejl antrinen geworn ewiszn der kantin un kinder-kich. Der urtejl fodert cu bazajtikn fun der arbet di hh’ Judkowicz, lejter fun kantine un Fogel fun der kinder-kich. Di dermonte Judkowicz un Fogel mit dem maszgiach cuzamen zajnen mechujew curikcuszteln 14 kg szokolad. Dem urtejl batrachtn di richter far a mildn un badojern, wos zej hobn niszt kajn onwajzungen, wegn arojstrogn an urtejl mit cunemen di perzenleche frajhajt ojf a kuren cajt-period, wos wolt gewen der wirksamster ojfn fun opszrekn far wajtere korupejes. Ojf dem dozikn weg wendn mir zieh cu di mosgebnde rajon un central-organen, cu normalizirn. un festszteln di recht fun di lager-gerichtn. arojsgetrotn der ch’ Olszewski fun Kultur Amt. Der zorgfeltik-baarbeter artistiszer tejl iz basztanen fun farszejdene deklamaejes in der hebrejiszer, jidiszer, rusiszer un pojliszer szprach ojsgefirt durch di kinder, wos hobn ojeh ojsgefirt ejnike muzdkalisze numern. Cum ende fun der doziker fajerung, hot der kinder chor gezüngen ״Szalom chawejrim“ untern muzikaliszn akomparijament fun Lolek Geller. Noch der forsztelung zajnen fanandergetejlt geworn matones far di kinder. Dem 8. merc iz forgekumen a grojser Purim bal mitn ontejl fun der gancer jidiszer bafelkerung fun Bayreuth un ajngeladene gest. Bejde fajerlechkajtn, zajnen Liber (Hapoel) — Chaskielewicz (Losau) 20:22, 21:14, 21:18. Schwarzbaum (Hapoel) — Anikscht A. (Losau) 22:4, 21:4. Rochwarger (Losau) — Lerner (Hopoel) 21:15, 21:14. Rubin (Losau) — Rosenberg (Hapoel) 21:16, 21:17. Berkowicz (Hapoel) — Anikscht L. (Losau) 21:12, 18:21, 21:11. Der algemejner rezultatjfun di farmestungen iz 3:2 far Hapoel (Bayreuth). A specjele ojscejchnung hobn zieh fardint: Schwarcblat, Lieber fun Hapoel, wos hobn mit technik un rutin ibergesstign di iberike mitszpiler. Gustaw Jerzy Grosz, Bayreuth. t

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.