Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 270

יער־בוך פון ״דישן ישוב אין *רגענפיגע פארװירקיצעכט געװארן די אילוזיע אויםצובויען רעם ריזיקן בנין, װעילכער נעםט אין זיך ארײן א גאנצע ר״ע אינםטיטוציעם פון פארשידנארטיקן כאראקטער און װעמענם צוזאטענ־ י5עבן אונטער אײן ראך איז דער סימבאיצ פון אונדזער צוקוגפטיקן הארטאנישן קהילה-לעבן. איגםטיטוציעם םון ״דיש-װעלטצעכן כאראקטער פונקט װי מוםרות מיט רעיציגיעזע םונקציעם, װעלן אין דער ךאזיקער ריזיקער געב״רע געפינען ז״ער הײם, א רעכט אוױי וועאכן עם גיט זײ זײער מאנראט אלם קהצשע אנשטאקטן. רי מילחמה װעלבע האט צעשטערט דאם ײדישע צעבן אין :.ײראפע, האט אפגעװישט ביזן גרונט יעדן םימן פון ״רישע אינםטיטוציעם. רי גאנצע באזע םון ״דישקײט איז צע- שסויבט געװארן װי נאך אן ערד-ציטערניש, אן איבערצולאזן װעלכע עם איז שפורן. אזוי װי אונדזער לאגע איז ה״נט צו טאג, איז זי באמת פול מיט יאוש, דאם ז״נען צ״טן װען עס װײזט זיך אוים, אז אינײנעם מיט אונדזערע מיליאנען קרבגות, איז אלץ אונטערגעגאנגען, אפילו יעדע האפענונג, אז אמאל זאל אויפשײנען אונדזער זון, װעלכע האט אין די ״רישע הײמעז אזוי שטארק באשטראצט אונדזע־ לעבן מיט ײרישעד קולטור און טראדיציע. אבער ארומנײן מיטן נעפיל אז מיר זײנען די לעצטע אן יעדער האפענונג אויפצולעבן רי גרויםע ײרישע ירושה, אױ א שװערע באציאונג צום לעבן, א באציאונג װעלבע פאראליזירט יערע ענערגיע און שאפוננם-קראפט. אויםער ארץ ישראל מוז קומען דער המשך אויך אין גלות, װאו מיר לעבן, װעלכער זאל םארזעצן שפינען דעם גאלדענעם ״דישן און ״דישקײט-פאדעם, װעלכער איז אזוי ברו- טאל איבערגעריםן געװארן. אין א מלחמה װען ם׳געשעט אז רער פאנען-טרעגער פאלט״ קומט אונטער דער צװײטער, און נאך אים דער רריטער, און פערטע װעלכע הויבן אויףי און קעמפן םאר רער פאן װעלכע םימבאלױירט די נאציאנאלע עקזיםטענץ פון די פעלקער. מיר, דער ארגענטינער צװ״ג פונעם אויםגעמארדעטן ײדישן פאלק אין אײראפע, זײנען אין דער לאגע פון די דאזיקע קעמפער פאר דער פאן און מוזן רעריבער אנװענדן אונדזער גאנצע ענער- גיע פאר אונדזער המשך. אבער אויםער רעם א״ראפעאישן אםפקט פון דער ײדישער לאגע, איז אויך פאראן דער ארנענטינישעד. אויב מיר וועלן נישט קאארדינירן אונדזער ארנאניזא- ציאנעלן לעבן האבן מיר נישט ק״ן אנהאלט פארן ײדישן זײן. מיר האבן מער נישט םון װאנען צו אימפארטירן ראם ביםל ײרישקײט, װי מיר האבן ראם געטון אין די צײטן, װען ם׳האבן געלעבט און געבליט גרויםע ײדישע צענטערם. אויב מיר װעלן אלײן נישט בויען אונדזער ײדיש לעבן האט עם מער נישט פון װא- נען צו ציען ז״ן לעבנם-קראפט. פון װאנען וועלן מיר ברעננען אוגדזערע ״דישע לערער אויב מיר נוםא װעלן נישט אויסברײטערן און פארזיכערן אונדזער םעמינאר, בכדי צו נאראנטירן די ״דישע דערציאוננ פון אונדזערע קינדער? פון װאנען װעלן מיר באקומען א ײדיש בוך אויב מיר נוםא װעלן נישט װערן די פארלעגער? װי אזוי וןעלן אויפגעהאלטן װערן אונדזערע קולטור טראדיציעם, אויב מיר אלײן װעלן זײ נישט קולטױוירן? אמת, מיר זײנען דאנקבאר רער השגחה װעלכע האט אין אונדזער גרויל צ״ט באװיזן דעם נם און פארהיט דאס זיך בויענ- דיקע ארץ-ישראל, געשטערט דעם אװאנם םון די פארניכטנדיקע נאצי מחבלים זײ זאלן ניט האבן ק״ן שליטא איבער דעם װערק װאם װערט נעבויט מיט אזוי פיל אידעאליזם און בא- גײםטערונג פון אונדזערע חלוצים. ארץ-ישראל, דאם קל״נע לאנד מיטן קלײנעם ײדישן קיבוץ האט אזוי םיל בײנע- טראגן פאר רער מלחמה. און מיר האפן, אז זי װעט אויך בײטראגן צו דער נײםטיקער גע- שטאלטונג פון גלות. מיר האבן זיך אקלימאטיזירט אויף דער דאזיקער גאםטםרײנטלעכער ערד, און אונ- דזערע קינדער זײנען מיט לײב און לעבן היזיקע. װי אזוי װעט מעגלעך זײן דער המשך, רי פארזעצונג, אויב מיר װעלן נישט אװעקלײגן א פעםטן פונדאמענט, אז ײדישק״ט ב״ אונדז זאל װירדיק זײן די ירושה םון אונדזערע אבות און פאראלעל מיט ארץ-ישראל זאלן טיר דא געשטאלטן דאם ײדישע לעבן. דער ה״נטיקער חנוכת-הבית פון דעם נײעם געמײנדע הויז דארףי דעריבער דינען אלס םימבאל פאר דער אײנשטעלונג אין ארגענטינע םון א קולטור-ר״כן, טראריציאנעלן ײדישן געזעלשאםטלעכן לעבן, װאם מיר האבן פארלוירן אין אונדזערע אלטע ה״מען. געערטע פארזאמלטע! מיר האבן דערעםנט אונדזער נײ געמ״נדע-הויז צום נײעם יאר ה׳תש״ו. װיל איך דעריבער װינטשן אז דאם נ״ע יאר זאל ברענגען רעטונג און דערל״זוננ פארן ײדישן פאלק, און מיר זאלן אנהויבן אונדזער ארבעט אין דער נײער הײם אין א םא־ מענט פון אויפלויכט פונעם ײדישן מזל און פון די אידעאלן פונעם א״ביקן ײדישן שטרעבן. עם זאל קומען די גוטע שעה, אז מיר זאלן דערהערן די בשורה טובה פון דער פראקלאטירונג םון א יידישער מלוכה אין ארץ-ישראל װאס ם׳װעט זײן א ברכה םאדן יידישן פאלק אלם אן אנהויב פונעם םוח פון די לײדן און א ברכה פאר רער גאנצער מענטשהײט װעלכע בענקט נאך שלום און גליק. — 270