Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 216

יאר-בוך פון ײדישן ישוב אין ארגענטינע אבער דער ״אידראמםט״ האט אגעפירט די ארבעט מיט אן אויםגעשפראכענער פאר- ט״אישע טענדענץ או׳ן עם ז״נען דעמאלט געװען ױגנטלעכע ליבהאבער פון בעםער ״דיש טעא- טער, װאם האבן פארשטאנען, אז די טעאטער-הונםט דארח ז״ן אומפארט״איש און װען דער ״דישער אקטיארן פאר״ן האט געגרינדעט די טעאטער-שול אויפן נאמען םון פארשטארבענעם ארטיםט און זינגער יצחק דײטש, מיטן צװעק צוצוציען ױגגע טאלאנטירטע כוחות פארן פראפעםיאנעלן ״דישן טעאטער, האבן זיך בא׳צד געמאלרן א היפשע צא5 שילער און די שוק האט פונקציאנירט אין משך פון איבער א יאר צ״ט און װען עם האט זיך ארויםגעװיזן, אז פון די עטלעכע צװאנציק שילער פון דער יצחק ד״טש-שול ז״נען בלויז פאראן געצײילטע װאם האבן באמת טאלאנט און גוטן װיי5ן צו װידמען זיך פאר בעםער טעאטער, און א״נ- זעענדיק, אז קײן נײע שילער קומען נישט צו און פאר די געצ״לטע, לוינט נישט אנצופירן מיט אזא שװערער ארבעט, און אגב האט דער ״אידראמםט״ דעמאלט אויפגעהערט אזוי שטארק אונטערשטר״כן דעם פארט״אישן כאראקטער, האבן די אנפירער פון דער יצחק ד״טש-שוק, זאמן הירשפעצד, מישא שװארץ און נחמיה צוקער, צוגערעדט די עטלעכע טאלאנטירטע שי- יצער, אז זײ זאלן ג״ן צום ״אידראמםט״ װאו זײ װעלן קענען פארזעצן זײער טעאטער-שטודױם. און לויט אונדז איז באקאנט, קענען מיר פעםטשטעלן מיט םוצער זיכערהײט, אז די ארטיםטישע כוחות װאם האבן זיך אמבעםטן אויםגעצ״כנט ב״ די פארשטעלונגען פון ״אידראמםט״, ז״נען מערםטנם געװען פון די■ שיצער פון דער יצחק דײטש שוק. פון ״אידדאמםט״ צו ״איפיט״ היפש אין צאצ זיינען געװען די רעזשיםארן פון ״אידראמםט״ און געצ״לטע זײנען געװען די װאם האבן זיך אויםגעצײכנט מיט זײערע אקטיװיטעטן. עם מוז דערמאנט װערן מיט לויב דער ערשטער, װאם האט אפגעגעבן אזויפי? מי םארן ״אידראמםט״ אין ז״ן ערשטער םטאדיע; דאם איז געװען דער ױנג-פארשטארבענער פאעט און טעאטראצ יעקב פצאפאן. אויך גד זשעילאזא האט געך״םטעט פאזיטױו פאר דער םטודיע, אבער אמערםטנם אויםגעצ״כנט האבן זיך מיט ז״ער ארבעט אין ״אידראמםט״ דאם קינםטלער-פארל דבורה ראזענבצום און נחום מעלניק. א דאנק די ז״ער אינטערעםאנטע און ש״נע םפעקטאקלען װאם זײ האבן דורכגע- פירט מיט די אין תוך-גענומען נאך אלץ אמאטארישע כוחות, איז אויפגעשװאומען דער גע- דאנק, אז די םטודיע זאל װערן א פאלקם-טעאטער און האבנדיק א היפשע מיטגלידערשאפט, האבן די אנפירער געהאט א גענוגנדיקע באזע אויך צו קענען פארוואנדלען דעם ״אידראמםט״ אין א געזע5שאפט?עך-פא5קם-טעאטער, אדער ײדיש פאלקם-טעאטער מיט דער באצ״כענונג פון די איניציאיצן ״ א י פ ט״. און אזוי איז דער ״איפט״ געווארן א פאקט און מיטן אנקומען פון דעם טאלאנ- טירטן רעזשיםאר דור ׳?יכט, האבן די אמאליקע שילער פון ארטיסטיש װינקעלע, מוזע, פרײ- ה״ט, אװאנגארד, קצוב אין צענטער, יונג ארגענטינע, יצחק דײטש שול און ״אירראמםט״ באקומען א תיקון, דורך געװינען אנזען װי אמתע אקטיארן פון ם״נערן טעאטער. דערפאלגן און דורכפאלן פון ״איפט״ פונדעםטװעגן, כאטש כמעט אלע פארשטעלונגען װאם דער ״איפט״ האט אין משך פון די לעצטע עטרעבע יאר דורכגעפירט, ז״נען געװען קינםטלעריש-אײגנארטיק און האבן אויך זיך געהאמ דעם םטעמפל פון פײנערן געשמאק, האבן נישט אלע אויפפירונגען גלייכמע- סיק אױסגענומען. און צום גרויםן באדויערן, האבן דװקא די בעםערע און װאונדערלעך שײן-אויפ- געפירטע פיעסן געהאט דעם קלענערן דערפאלג און עם װעט גענוג זײן צו דערמאנען, אז אזא װאונדערלעכע אויפפירונג פון י. ל. פרצעס ״װאם אין פידעלע שטעקט״ אין דוד ליכטם — 216