Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 212

יאר-בוך.פון ײדישן ישוב אין ארגענטינע — אין 1942, אין טעאטער עקםעלםיאר און כאטש עם איז נאך דעמאלט געװען א קאנקו- רענץ טעאטער מיט אזא גאםט װי מארים שװאוײו, םונדעםטװעגן, האט זיך די דעמאלםטיקע חברים טרופע אין עקםעלםיאר אויםגעצ״כנט מיט פ״נע אויפמירונגען םון אײראפעאישע אפע- רעטן און אױםגעהאלטן דעם םעזאן אויר א פ״נעם אופן. אבער אין דער ןע5בער צ״ט, װען היגע ״רישע שרײבער האבן צוגעגעבן מוט דעם היגן ײדישן אקטיאר, אז ער זאצ זיך שטעלן אויה אײגענע פים, האט אבער דער ״דישער אק- טיאר נאך א5ץ נישט דעם געהעריקן צוטרוי צום היגן ײרישן שר״בער און נאר א צופאיצ האט גורם געװען, אז מען זאל אויםפירן פרײצעכם רעװי-פיעםע ״א נאכט אין םוכה״, װאם האט דװקא געגעבן דעם טעאטער מז5 און ברכה און א דאנק דעם צופאל, האבן שוין אק- טיארן געװאגט צו שפי5ן א צװ״טע פיעםע פון ש. םרײלעך. און דער אמת איז, אז די פיעםן פון ש. פר״לעך צ״כענען זיך אוים מיט זײער ל״כטק״ט, אן פראבלעמען, אן פילאזאפיעם און אנשטאט גריבלענישן און ערנםטע דראמא- טישע קאנםליקטן, פארװ״לט ער דעם עולם מיט הומאר און װיץ און זײנע פערםאנאזשן זײ- נען מערםטנם שארזשירטע, װי ז״ װאלטן ארויםגעקוקט פון א קרומען שפיגל און עם איז אן םפק, אז אײדער זען די ״קוקעמארע-פיעםן״ װאם דער אימפארט האט אונדז אזוי ברײט- הארציק געליפערט, האט דער עולם ליבער צו זען און הערן די לײכטע און שפאםיקע העלדן פון אונדזער היגן מחבר. אבער צי האבן שוין אונדזערע טעאטער-אונטערנעמער א טראכט געטאן, אז כדי אונדזער טעאטער זאל טאקע אויך אן אמת קענען װערן זעלבםטשטנדיק, אז כדי אונדזערע היגע אקטיארן זאלן טאקע אויףי אן אמת קענען אנג״ן מיט דער ארבעט מיט א״גענע כוחות און קענען ארויםװײזן א״גענע קינםטלערישע פאטענץ, איז אומבאדינגט נויטיק, אויך א פרואװ צו טאן מיט פיעםן פון אנרערע היגע מחברים? מיר װאגן צו שטעלן די פראגע, װ״ל די אקטואציע פון אונדזערע הײמישע שוי- שפילער אין משך פון די לעצטע צװ״ םעזאנען, האט אונדז באװיזן, ערשטנם, אז אונדזערע א״גענע ארטיםטישע כוחות פארמאגן גענוג קינםטלערישע פאטענץ אל״ן זיך צו םפראװען און צװ״טנם, אז אויםער קלײנע אויםנאמען, האבן די פיעםן םון אונדזערם א היגן מחבר געגעבן די בעםטע דערפאלגן. אונחער טעאטער אונטער דער רעזשי פון היגע שױשפילעד פון דעם ז״טן-װעג אויך װעלכן מיר ז״נען אויףי א װײלע אװעק, קומען מיר צוריק צום פונקט. מיר װילן דא דערמאנען די דרײ הײמישע אקטיארן, װעלכע האבן זיך אויםגעצ״כנט אין משך פון לעצטן םעזאן מיט ז״ער רעזשי. זלמן הירשפעלד, אלם אינטעליגענטער און באװאוםטזיניקערי״רישער ארטיםט, האט זיך אײגנטלעך אמבעםטן אויםגעצ״כנט נאך פאראיארן, מיט ז״ן פרעכטיקער און פרעציזער אויפםירונג םון שלום אשם ״א שנירל פערל״ און ל״דער האט ער פאר זײנע װ״טערדיקע אויפפירונגען נישט געהאט די גוטע פיעםן-מאטעריאל צום אויםקנעטן דערפון עפעם רעכטם. הײ-יאר, די א״נציקע ערנםטע פיעסע — ״דער נם אין װארשעװער געטא״, איז אויפגעפירט געװארן פון דוד ליכט און זלמן הירשפעלד האט דערנאך בלויז געהאט די מעג- לעכק״ט ארומצושלײפן און אויםפײלן די םצענעם פון פדײלעכם פיעםן און הירשפעלד האט אויך דערצו ארויםגעװיזן גענוג פארשטענדעניש. דא מוז מען אויך אין אכט נעמען, די טעכנישע שװעריקײטן אן װעלכע מען מוז זיר אנשטויסן אין טעאטער מיטרע. אזעלכע שװעריקײטן, װאם בינדן צומאל די הענט און — 212 —