Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 211

יער־גוד מון ייידישן ישוב אין ארגענטינע גישט נעװען ראס ערגםםע, ײעז די אנפירער׳ע:צפמ סון טעאטער םיטרע, װאלמ זיך נעװען באשטימט א ליניע פון צ״בטן פארװ״לונגם-טעאטער. עם איז אבער דאם אויך נישט געװען; שוין נאך דער ערשטער ערנםטער אויפירונג, האט אנגעהויבן די בלאנדזשעגיש און זוכענייט פון םענםאציע-פיעםן, װאם כאטש די טרופע האט זיך באמיט זײ אויפצוםירן מיט גלאנץ און פראכט, האבן די פיעםן נישט געצויגן קײן גרעםערן עולם װי די בעםעדע פיעםן, ז״ האבן בלויז בולט באװיזן דאם פעלן פון א באשטימטע איניע פון קינםטלערישער?ײטונג, װאס פארלאזט זיך אויףי צופעליקײטן... און כאטש אזעלכע טעאטער-סעזאנען װאם גלאנצן מיט לויטער צופעליקײטן, זײנען דא נישט קײן נײעם, איז עם אבער הײנט פיל מער םארהריםלעך, װ״ל, אמאל האבן די אימ- פארטירטע םטארן מיטגעבראכט מיט זיך די צופעליק״טן און דער היגער אקטיאר האט זיך גישט געקענט העלפן; דער היגער אקטיאר, אפילו דער בעםטער און אנגעזעענםטער, האט נעמוזט טאנצן לויט דעם םטארם פ״פן. אבער הײנט, װען די היגע אקטיארן האבן שוין יא .אננעהויבן ארויםװ״זן אזעלכע פיינע איניציאטױועם, ם״ קינםטלעריש, װי אדמיניסטראטיװ, איז עם באמת זײער באדויערלעך, װאם רי אנפירערשאםט האט נישט אויםגעארבעט אין פאראוים א גוט דורכגעטראכטן פראגראם מיט אן אנגעצ״כנטן רעפערטואר פארן נאנצן םעזאן. מיר שרײבן די שורות נישט אלם קריטיק, אלס נעגאציע לגבי דער אנםירערשאםט פון טעאטער מיטרע, נאר פארקערט, װײל מיר װ״םן די לײםטונגם-מעגלעכקײטן םון אונדזערע אײגענע קינםטלער-כוחות און מיר שאצן אויך אפ װי געהעריק די טעטיק״ט פון דער ענער- גישער געשעפט-פירונג אין ״מיטרע״, און טאקע דעדםאר, װײל מיר שענקען קרעדיט צו אונדזערע אײגענע כוחות, טארן מיר נישט דורכלאזן נישט אנצואװײזן אויך די טעותים, װאם װערן נעמאכט מיט דער האםענונג אויך נוצן, און זײ ברענגען נישט מער װי שאדן. טעאטער םאלעיל װאם שײך די צוגר״טוג םון א געהעריקן רעפערטואר, קאנען אויך קעגן דער אנ־ פירערשאפט פון םאלעיל אנגעװענדעט װערן א ט״ל פון די אויבנדערמאנטע אנװײזוננען. עם קאן דאך בשום אופן נישט זײן קײן תירוץ, אז צוליב רי מאטעריעלע שװערי- קײטן צו קאנען דערעפענען דעם םעזאן, איז נישט געװען ק״ן מעגלעכקײטן זיך אזויפיל אפ- צוגעבן מיט דעם ענין רעפערטואר; נאך אלעם, איז דאך רעפערטואר, דער װאנו צו שפילן און װי אזװ צו שפילן, גישט װײניקער װיכטיק װי דאם האבן א טעאטער-םאלאן! און אויב די טרופע אױ אויך פולע הונרערט פראצענט נאכגעקומען דעם ץץי אװי, איז אבער די אנפירערשאםט צו װײניק נאכגעקומען מיטן צוגר״טן פון רעפערטואר און עם האט שוין אויך װײניק געפעלט, אז דאם טעאטער זאל אנהויבן בלאנרזשען אין לאבירינט םון צוםעליקײטן, נאר צום גליק, האט די דירעקציע פון םאלעיל זיך נישט םארלוירן, און טיט דער אויפפירונג פון ״נעגער-בלוט״ (סאנגרע נעגרא), באװיזן צוריקצוגעװינען די ליניע םון אנגעהויבענעם פײנעם שוישפיל. זאל דא אויך קאנםטאטירט װערן דער פאקט, אז אײנער פון די דידעקטארן םון םאלעיל, םאלאמאן שטראמער, װעלכער האט רא כמעט כםדר געשפילט בראש םון א טרופע און נישט אײנמאל רעזשיםידט די פארשטעלונגען, האט דאם מאל ארויםגעװיזן אזויפיל טאקט און פארשטענדעניש, אז כאטש זײענדיק מיט-דירעקטאר פון טעאטער, האט ער איבערגעגעבן די רעזשי צום אנגאזשירטן ארטיםט װבל .בץוגאץ, פונקט װי דער מיט-דידעקטאר שמואל גלא- זערמאן, װעלכער איז אלײן אן אנערקענטער דראמאטורג, האט אין משך פון םעזאן נישט אימפאנירט ז״נע שאפונגען, ביז ער האט געבראכט ז״ן פײנע איבערזעצונג פון ״םאנגרע נע- גרא׳/ מיט װעלכער, ער האט דעם םאלעיל צוריקגעשטעלט אין קינםטלערישן גלײכגעװיכט. היגע שוישפילער און היגע דראמאטורגן דער ערשטער פרואװ צו שפילן א סעזאן ײדיש טעאטער מיט א״גענע ארטיםטישע בוחות, איז געמאכט געװארן אין נויט-צײט, װען מען האט נישט געקאנט בדענגען ק״ן םטאר — 211