Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 210

יןד־בוך פיז ״•די?זן ישוב איז ערגעננוינע זעי?׳עאפטךעכע טוער, אבער נאך עטיןעכע חדשים, האט דער פרואװ געליטן א דורכפאל און ק״ן צװ״טעד פרואװ, (א חוץ דער ״איפט״, וועגן װעלכן מיר רועיצן שרײבן באזונרער), איז נישט געמאכט געװארן פון דרויםנדיקע איניציאטיװעם און עדי װאלט אפשר איצט אויך נישט געמאכט געװארן, װען די איניציאטיװע קומט ניט פון אינעװײניק, ד.ה. פון די אקטיארן גופא. די דערמאנטע שטראמער, פעלרבוים, פעלץ, נארעפקין און נלאזערמאן, װאצטן מיט א״גענע מיטל, זיכער נישט געקאנט צוטרעטן צו אזא געװאגטער אוגטערנעמונג, צו װעילכער מען האט געמוזט האבן צענדציקער טױזנטער יפעזעם אויך בלויז צו קענען אנהויבן א םעזאן; אבער זײ האבן װי געהעריק אפגעשאצט די שטימונג אין דער ײדישער גאם און דעם פארלאנג פון ״דישן טעאטער-עוקם, צו האבן א טעאטער אין צענטער און כדי צו זיכערן די עקזיםטענץ פון טעאטער-םעזאן, האבן זײ באשקאםן שאפן אבאנענטן אויך די פאדשטעילונגען, דורך א פאר-פארקויך פון בילעטן פארן גאנצן סעזאן און פאר םפעציעלע פר״זן• דער אופן איז שוין נישט געװען אינגאנצן ק״ן נ״ער, װײל שוין מיט א יאר פריער, האבן עם די אונטערנעמער פון טעאטער מיטרע אנגעהויבן פראקטיצירן און שפעטער איז אויך דער פרואװ אין טעאטער ״לאםאק״ געמאכט געװארן אויף דער באזע, אבער יענע פרואװן ז״- נען טאקע נאר געװען פרואװן, און ראם מאל איז עם פראקטיצירט געװארן מיט א םהר, און אין ברײטערן מאםשטאב, און ז״ענדיק פארזיכערט מיט א היפשער צאל אבאנענטן, האבן די םינך אונטערנעמער גענומען רי דירעקציע פון טעאטער אויך אײגענער אחרױת, אנגאזשירנ־ דיק א טרופע פון א צװ״ צענדליק אקטיארן און אקטריםעם. רעפערטואר און אױפפירונגען אין לעצטן םעזאן מיר האבן זיך לענגער אפגעשטעלט בײ דעם פאקט פון צוריקגעװינען דעם םאלעיל פארן ״דישן טעאטער, ערשטנם צוליבן פאקט גופא, װעיכער פארדינט זיכער פארצײכנט צו װערן. אויך רי געװאגטקײט פון גאלדשטײן, מרים לעריער און זילבערבערג, װעלכע האבן מיט א יאד צוריק, אין א מאמענט פון פולשטענדיקן יאוש צװישן אקטיארן, געװאגט צו נעמען אויך זיך דעם שװערן עול, אויםצוהאלטן א טעאטעד. מיר האבן זיך אויך לענגער אפגעשטעלט אויך רעם פאקט פון ״םאלעיל״, װײל ער באװײזט, אז דאם פראפעםיאנעלע ײדישע טעאטער האט א םך, א םך פרײנט און ענטוזיאםטן װאם זײנען גרײט זיך צו לאזן קאםטן, אבי דאם טעאטער זאל עקזיםטירן און דאם באװײזט אויך, אז אויב די געזעלשאפט האט געקאנט שטיצן — ז:ן£ל זײן אין פארם פון אבאנאם — מיט צענדליקער טויזנטער פעזעם א ײריש טעאטער אױף אײ\ נגנװא\, מיט װאם פאר א בר״- טער האנט, די זעלבע געזעלשאפט װאלט ערשט געשטיצט אן אונטערנעמונג אויך צו בויען אן א״גענעם ײדישן טעאטער-בנין, װאם זאל זיך טאקע באזירן אויף געזעלשאפטלעכע יםודות. אבער אט לאזן מיר איבער די מאטעריעלע זײט פון דעם טעאטער-װעזן און מיר וועלן װארפן א בליק, כאטש אויבנאויפיק, װײל נישט קײן רעצענזיעם װילן מיר דא שרײבן,, נאר קאנםטאטירן די פאקטן פון לעצטן םעזאן. און דא מוזן מיר שוין שטעלן יערעם פון די צװײ טעאטערם באזונדער, הגם, די בלאנדזשענישן און טעותים אינם אפקלויב פון רעפערטואר, האבן אין בײדע טעאטערם נישט געםעלט. טעאטער מי־טדע עם האט אויםגעזען, אז די אנפירערשאפט פון טעאטער מיטרע, װעט נאך דער רער־ פארונג פון םעזאן 1944, װען שלום אשם פיעםע האט געבראכט דעם בעםטן קאםע-דערפאלנ, װיםן װי אזוי צו פארגרײטן זיך טיט רעפערטואר פארן היינטיקן םעזאן. שוין די ערשטע אויפירונג פון ה. לײװיקם עפישע דראמע ״דער נם אין געטא״, אונ־ טער דער רעזשי פון דוד ליכט, מיט װעלכער עם איז דערעפנט געװארן דער םעזאן, האט גע־ קאנט איבערצ״גן, אז די אנפירערשאפט פון דערמאנטן טעאטער, האט זיך פארנומען אויףי א גוטן װעג. אבער עפעם איז געשען, װאם מיר װײםן בשום אופן נישט, מיט װאם מען קאן עם בארעכטיקן; — די ט־ופע איז באלד אריבער צום ל״כטן טעאטער-שפיל און דאם װאלט נאך — 210 —