Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 209

יאר-בוך פיז י י ר י שן ישוב א י ז ארגענטינע עלױת און ירידות מיט רעפערטואר אנגעהויבן דעם םעזאן 1944, האט דאם א״נציק געבליבענע טעאטער, מיט א װאונ־ דעריזעכעד אויפפירונג פון ש?ום אשם ״א שניר? פעריצ״ און די אויפפירונג האט געבראכט פאר דער טרופע מזק און ברכה און װאס עם איז נישט װ״ניקער װיכטיק — אויך א ז״ער פײנעם פרעםטיזש. די פיעםע איז מיט א םך פארשטענדעניש און פײנעם געשמאק אויפגעפירט געװארן פון זאמן הידשפעאד און די ערשטע אויפפירונג, האט געקאנט דינען איזם גוטער ב״שפײז און װעגװײזער פאר װײטער; אבער אומבאקאנטע םיבות האבן דעזאריענטירט און די אנםידער- שאפט האט אנגעהויבן זוכן םענםאציע-פיעםן און זיך אפילו אראפגעיצאזן צום םצענירן בא- קאנטע שונד-ראמאנען, װאם האבן אבער װ״ט נישט דערגר״כט אזא געשעפטלעכע מזל און ברכה װי שלום אשם פיעםע און אזוי האט די טרופע דורכגעמאכט א װעג פון עלױת און ירידות מיטן רעפערטואר און פארענדיקט א פאהעיצטנישמעםיקן גוט פראםפערירנדיקן םעזאן. דער טעאטער־םעזאן התש״ה (1945) פון די אריבער זיבעציק ײדישע אקטיארן און אקטריםעם װאם מיד האבן דא אין בוענאם א״רעם, האבן אין 1944 אקטואירט אין דעם א״נציקן טעאטער מיטרע, קנאפע צװ״ צענרליק און אין משך פון די דר״ חדשים צו צװײ-דריי מאל אין װאך אין טעאטער ״לאםאל״ — נאך א קנאפע צװ״ צענדליק ארטיםטן און אויך 1945 ז״נען געװען בלויז אויםזיכטן, צו קענען דערהאלטן װ״טער דעם טעאטער מיטרע, װאו די זעילבע טרופע האט פראלאנגירט דעם קאנטראקט אויך נאך א יאר און די אנפירער האבן פארגרעםערט די טרופע מיט עטלעכע נײ־ קאאפטירטע כוחות. עם איז שוין געװען נאענט צום ערב-םעזאן און ק״ן אויםזיכטן צו קענען דערעפענען א צװ״טן טעאטער, ז״נען נישט געװען, װײל צו די צענטער-טעאטערם איז געװען ז״ער שװעד צוצוקומען, צוליב די אױםערגעװײנלעכע ט״ערע דירה-געלטער מיט אפטרעט-געיזטער צו די קינא-אונטערנעמעד. אקטיארן האבן געפרואװט פארהאנדלען מיט דעם הער ראזענבערג, װעיצכער איז נאך געװען דער קאנטראטיםט פון טעאטער עקםעלסיאד, מען האט אים געװאלט פארזיכערן א טײ- ערן דירה-געךט, אבער ער האט נישט ארויםגעװיזן קײן שום אינטערעם, אז אין דעם טעאטער װאו מען האט צװאנציק יאר געשפילט אויך ײדיש, זאלן װידעד אר״ן ״דישע אקטיארן, אבעי דא האט זיך אפגעשפילט אן אנגענעמער קוריאז, אז דװקא די קריםטלעכע אײגנטימער פון קינא ״םאלעיל׳/ פון דעם םאלאן, װעילכן דער דר. גראצ האט מיט עטלעכע יאר צודיק געלאזן איבערבויען און װעלכער געפינט זיך קוים א.פופציק מעטער װײט פונעם עקםעלםיאר, אז דװקא די קריםטלעכע קינא-דירעקטארן, האבן יא םאדהאנדלט מיט ״דישע אקטיארן און דר. גראלם איבערגעבויטער םאלאן װאס איז שוין שיר נישט געהאט פאהלוירן געגאנגען פארן ײדישן טעאטער, איז צודיק דעראבערט געװארן פון א גרופע געװאגטע ארטיםטן. די געװאגטע ארטיםטן זײנען געװען — םאלאמאן שטראמער, ישראל פעלרבוים, מרדכי פעלװ, הערמאן נארעפקין און מיט זײ איז אויך געװען דער דראמאטורג שמואל גלא- זערמאן. 1 זײער מעלדונג, אז אין םאלעיל װעט מען װידער שפילן ײדיש טעאטער, איז פון דער ײדישער געזעלשאפט אויפגענומען געװארן װי א פרײדיקע םענםאציע. פראפעםיאנעל טעאטער אױה געזעלשאפטלעכע יםודות אין ב. אײרעם איז שוין אײנמאל געמאכט געװארן א פרואװ צו שאפן א ״דיש טעא- טער מיט פראפעםיאנעלע שוישפילער, אויח געזעלשאפטלעכע יםודות. דאם איז געװען אין יאר 1926, אין דעמאלםטיקן טעאטער ״אידעאל״ (הײנט — ״קאמעריא״), װעלכעם האמ זיך גערופן — געזעלשאפטלעך פאלקם-טעאטער, מיט רודאלףי זאםלאװםקי בראש, און די געשעפטלעכע אנםירונג איז אײנגעשטאנען אין די הענט פון ו.ע- — 209 —