Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 208

י א ר ־ ב ו ך פ ו ן ײ - י ש ן י ש ו ב א י ן א ד ג ע נ ם י נ ע מיט דעם אפשטעצן פון ״םטארן-אימפארט׳/ אויך געװען אפגעשטעלט די טעטיק״ט פון אונ- דזער ײדיש טעאטער. מיט איעענע כוחות ז״נען אבער צום גקיק געװען עטלעכע אקטיארן, װאם האבן שוין לאנג געהאפט אויףי רעם מאמענט, װען זײ װעלן קענען אױםפרואװן זײע־ע אײגענע כוחות און זײ האבן אנגעהויבן טדאכטן פקענער װי אזוי אויפצוהאלטן זײערע פאזיציעם בײם ײדישן טעאטער און זעענדיק, אז אײן גרופע אקטיארן װילן זיך נישט אפשרעקן, נאר נעמען זיך צו דער ארבעט, האבן אויך אנדע־ע אקטיארן באקומען מוט, אבער דא איז געקומען א פייצ ערגערע צדה — עם איז נישט געװען קײן טעאטער-םאלאן װ א ו צו שפילן, װ״ל װי שוין דערמאנט, האט דער אײנמאקיקעד עמפרעםאר ראזענבערג, פארדונגען דעם ״עקםעלםיאר״ פאר א קינא-קאמ- פאניע און דער ״םאלעיל״ איז שוין פון פריער, נאכן אפפארן פון דר. גראל, געװען פארדוננען פאר א קינא און אויך דער מיטרע, נאבדעם װי א. מידע האט אים פארלאזן צוליבן נישט קע- נען ברענגען קײן געםט, איז אויך שוין געװען א קינא, און דער אײנציקער ײדישער םאלאן, דער טעאטער אמבו, װאם האט געהערט צו דער חברה קדישא, איז אויך נישט מער געװען, װײצ מען האט אים צעװארפן, כרי אויפצובויען רי איצטיקע געב״דע פאר דער ״דישער קהײלה אין ב. אײרעם, און דאם איז אלעם פונקט אויםגעפאלן אין אזא שװערן מאמענט, יװען די היגע אקטיארן האבן זיך נאך אזא לאנגעד ט־אדיציע פון םטאר-םיםטעם — געװאלט שטעצן אויףי אײגענע פים, נו, האט עם טאקע אויםגעזען, אז אין דער צ״ט, װען אין דעם אײנגע- שטעלטן געטא אין װארשע, האט מען פונדעםטװעגן געשפילט ײדיש טעאטער, װעט דא אין דעם רחבותדיקן בוענאם אײרעם נישט זײן ק״ן אײן ײדיש טעאטער... װעגן אן אײגענעם ײדישן טעאטער-בױן האבן מיר טאקע אין דער שװערער צ״ט פון פאדן םעזאן 1944, געלײענט אויפרופן פון ײדישן אקטיארן פארײן, װעגן דער געפאר צו בקײבן אן ײדיש טעאטער און װעגן דער נויטיק״ט צו בויען אן אײגענעם ײדישן טעאטער בנין און אונדז זײנען אויך באקאנט די באמיאונגען, װאם דער אקטיארן-פארײן האט געמאכט אום יערן פרײו אױפצוהאלטן כאטש א״ן טעאטער, ביז די לאגע װעט זיך ענדערן צום בעםערן און אזוי איז עם געשען, אז װיצי גאקדשטײן, מרים לערער און ם. זילבערבערג, האבן באװיזן אפצודונגען רעם טעאטער מיטרע ב״ דער קינא-עמפרעםע און עם האט זיך פארמירט א חברים-טרופע פארן םעזאן 1944. א צװײטע גרופע מיט שטראמער און בערריטשעװםקי בראש, האבן אויך געװאגט אונטערצונעמען א םעזאן פון שפילן אין טעאטער לאםאל בלויז צװ״ אדער דרײ מאל אין װאך און דאם, דורך װערבירן אבאנענטן פאר זײערע פארשטעאונגען, אבער דער פרואװ האט זיך נישט אײנגעגעבן, און נאך דרײ חדשים, איז די טרופע געבליבן ארבעטםלאז. געזעלשאפטלעכע הילח אנדערש איז עם געװען מיטן טעאטער מיטרע. די פריער דערמאנטע דרײ אונטערנעמער, װעלכע האבן געװאגט און געדונגען דאם טעאטער, האבן צו זיך װערבירט נאך אקטיארן און אקטריםעם, װעלכע האבן זיך פארמירט אלם א קאלעקטױוע טרופע און נישט האבנדיק די נויטיקע קאפיטאלן װאם זײנען נויטיק צו קענען רערעפענען רעם סעזאן 1944, האבן זיך רי פארשטײער פון רער טרופע געװענרעט צו געזעלשאפט נאך הילד און זײ האבן אויך געמאכט א פרואװ צו זאמלען אבאנענטן צו די פארשטעלונגען פון דעם אײנציק-געבליבענעם פערמאנענטן טעאטער און די געזעלשאפט, אינ- םטיטוציעם װי יחידים, האבן זיך װארים אפגערופן, נישט װעלנדיק דערלאזן, אז ב. אײרעם זאל בלײבן אן א ״דיש טעאטער. צום גליק, האט דאם טעאטער באלד נאך דער דערעפענונג געהאט מזל ברכה, דאם טעאטער האט געמאכט גוטע געשעפטן און די טרופע האט זיך שוין געקאנט אל״ן אויפהאלטן, נישט דארפנדיק מער אנקומען נאך געזעלשאפטלעכער הילך. — 208 —