Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 207

יאר-בוך פון ״רישן ישוב אין ארגענטינע װארענונגען קענן פטאד-םי־םטעם רי פעלערהאפטיקײט פון דעם םטאר-םיםטעם איז גישט געבליבן אומבאמערקט פון אונדזערע היגע באװאוםטזיניקע?יבהאבער פון ײדיש טעאטער און גאנע אפט האבן זיך גע- הערט װארענענדיקע שטימען, אז דער סטאר-םיםטעם טויג נישט, אז ער שטעיצט אין געפאר די עקזיםטענץ פון אונדזער טעאטער, װײל די געװאוינה״ט װערט א נאטירלעכק״ט און אויב עם װעט קומען א מאמענט װען םטארן קענען נישט קומען, װעט מען נישט קענען עפענען קײן טעאטער... די װאם האבן געװארנט, ז״נען אין עצם נישט געװען קעגן ברענגען גאםטראליארן, כדי אפצופרישן זיך נאך עטלעכע חדשים אקטואציע מיט אײגענע כוחות, אבער קעגן דעם םיםטעם, פון נישט װאגן אנצוהויבן אל״ן און שטעלן זיך אויףי אײגענע פיס, מיט אײנענע קינםטלערישע אמביציעם. די ײדישע טעאטער-אונטערנעמער האבן זיך אבער נישט געװאלט צוהערן צו די װארענונגען, זײ האבן געטענהט, אז דאם ײרישע טעאטער לעבט נאר פון דעם װאם די קאםע גיט און די קאםע איז מער געזיכערט װען עם קומען םטאדם און אזוי האט עם זיך געצויגן װי א טראדיציע, ביז אונדזער טעאטער איז געקומען צום העכםטן אויפשװאונג, כדי מיטאמאל אראפצופאלן אינגאנצן, מיט דער געפאר, אז מיר זאלן בלײבן אינגאנצן אפילו אן אײן טעאטער. פיר ײדישע טעאטערם בעתן אויםברוך פון דער מלחמה, האבן מיר געהאט פיר גוט אקטואירנדיקע ״רישע טעאטערם אין ב. אײרעס. (װי די השגחה װאלט געװאלט באװארענען די עקזיםטעניז פון אונדזער טעאטער, האט וי אריבערנעשיקט דעם טעמפעראמענטפולן ײדישן טעאטער אונטערנעמער דר. טשארלז װ. גראל, דעם מאן פון דער בארימטער אקטריםע דזשעני גאלדשטײן און ער האט דא איבער- געבויט דעם קינא ״םאלעיל״ און געמאכט םון אים א שײנעם ײדישן טעאטער,.כדי װען די היגע אקטיארן װעלן א פאר יאר שפעטער נישט האבן קײן שום טעאטער סאלאן, זאלן ז״ קענען שפילן אין םאלעיל). מיטן אנקומען פון דר. טשארלז װ. גראל, האט זיך דא אנגעהויבן פילן אן אימפעט- פולע טעטיקײט ארום דעם ײדישן טעאטער-װעזן און כאטש מיר האבן שוין דא געהאט ארי- בער זיבעציק ײדישע ארטיםטן, זײנען אלע געװען באשעםטיקט אין די פיר ײדישע טעאטערם, אין מיטרע און םאלעיל אונטער די דירעקציעם פון א. מירע און דר. גראל און עקםעלםיאר און אמבו — אלם קאלעקטױוע חברים-טרופעם. יעדעם טעאטער האט זיך אריבערגעבראכט אנדערע םטאדם און אין דעם גרײםן אויפשװאונג אין דער טעאטער-פראפעםיע, האט מען זיך גאר פארגעםן, אז מארגן קאן װערן אנדערש און שנעלער װי מען האט זיך געקאנט פארשטעלן, איז געקומען דער מארגן. םטארם קענען נישט קומען נארד-אמעריקע איז ארײן אין דער מלחמה. אונדזער ״דיש טעאטער האט זיך פלוצלינג דערפילט װי אן ערשט-געבוירן קינד װאס װערט אפגעשניטן פון אפל-שנור. איבער זיבעציק אקטיארן און אקטריסעם זײנען פלוצלינג געבליבן אן די קלענסטע אויםזיכטן צו קענען מאכן א לעבן ב״ם טעאטער אן די םטארם פון אויםלאנד און אויב די אקטיארן האבן פון זיך אזוי װײניק געהאלטן, האבן די באלעבאטים פון די טעאטערם אװדאי געגלויבט, אז אן םטארם קאן דאם ײדישע טעאטער נישט עקזיםטירן און באקומענריק םריער א געװיםן פראצענט פון הכנםה אלם דירה-געלט, האבן זײ ה״נט שוין נישט געװאלט געבן די טעאטערם אויך אזעלכע קאנדיציעם, נאד זײ האבן געפאדערט א געזיכערטן טײערן דירה- נעלט װאם האט נאך מער געשראלון די היגע אקטיארן און עם האט װ״ניק נעפעלט, װאלט זיך — 207 —