Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 206

יאר־בןך פון ײדישן ישוב איז ארגענטינע האאפן רינגען א טעאטער און אנגאזשירן קינסטלער-געםט םון אמעריקע און א חוץ רי ב?ז- רימטע מאלי פיקאן און א צענדליק אנדערע בארימטע אפערעטן-םטארם, האט ער אויך גע־ בראכט צום ערשטן מאל קײן ב. א״רעם דעם קינםטלער פון אױםגעשפראכענעם בעםערן ״די׳ען טעאטער-רעפערטואר — יעקב בן-עמי, צוזאמען מיט דעם פײנעם טעאטראל יעקב סעםט?, בערטא גערםטן אין ם. גאקדענבורג. טעאטער םאלאנען װען מען װעט פארשן א״נצצהײטן צו דער געשיכטע פון ״דישן טעאטער אין אד־ גענטינע, װעט מען אויך מעגן זיך באמיען צו שאפן א גענויע פארצ״כעניש פון די טעאטער- ׳םאלאנען און םתם םאלאנען, װאו מען האט דא' אצץ אין בוענאם א״רעם געשפילט ״דיש יטעאטער, צײטװײליק און פערמאנענט. אונדז איז באקאנט, אז אין ךי אנהויבן, האט מען דא געשפילט אין די טעאטער-סא־ ילאנען פון ״באטאגליא״ טעאטער, אין ״מארקאני״, שפעטער-צו — אין די נעװײנלעכע םא־ ילאנען ״ארפעאן-עםפאניאל״, ״גאריבאלדי״, ״םואיםא״ און אין א ר״ע אנרערע םאלאנען. שפעטער און נאך דער ערשטער װעלט-מלחמה, האט מען נאך אלץ געשפיצט אין םאלאנען, אבער מען האט שוין אויך געשפילט אין ״אלימפא״ טעאטער, אױך אין ״אמבו״ און אין 1923 האט מען ב״ם אײגנטימער דר.'קאגעפא, געדונגען דעם טעאטערי״עקםעלסיאר״, װאו מען האט געשפילט פערמאנענט ״דיש טעאטער ביז 1943, װען א פאבריקאנט, א נעװי־ יסער י. מ. ראזענבערג, האט גערונגען דאם טעאטעד און געהאט א שלעכטן םעזאן און דערפאר האט ער דאם טעאטער םאררונגען פאר א קינא און אין דעם םאלאן װאו מען האט אין משך פון צװאנציק יאר געשפילט ״דיש טעאטער, איז דאם ״דישע װארט פארשװיגן געװארן. אין די דערמאנטע יארן, האט מען אויך געשפילט םעזאנען ״דיש טעאטער אין די םאלאנען פון די טעאטערם ״אידעאל״ (ה״נט ״קאמעדיא״), ״ארגענטינא״, ״נאציאנאל״, ״נוע- װא״ (ה״נט ״טעאטרא דעל פועבלא״), א חוץ אנדערע גרויסע טעאטערם, װאו מען האט נע- ישפילט אײנמאליקע גרויםע ײדישע טעאטער-פארשטעלונגען. עם װאלט אויך געװען ז״ער אינטערעםאנט צו װיםן װעגן די גילגולים םון ״דישן טעאטער אין די פארשידענע ״םאלאנען״ און פשוטע גאלפאנעם (שײערן) אין רי ארגענטינער פראװינץ-שטעטלעך, װעלבע האבן נישט באװיזן אויפצובויען אן א״גענעם םאלאן, װי די ,,קדימה״ אין מאזעםװיל, װעלכע איז אין דעם פרט געװען די ערשטע. אימפאדטירט טעאטער און אײגן טעאטער פון די אויבנדערמאנטע דאטעם, איז גאנץ ל״כט צו פארשט״ן, אז לאנגע, לאנגע יארן נאך דער גרינדונג פון ״דישן טעאטער אין ב. א״רעם, האבן מיר דא נעהאט בלויז אימ- פארטירט טעאטער. צי מען האט געבראכט פארן םעזאן א גאנצע טרופע, צי א האלבע, צי גאר בלויז די אזוי גערוםענע ״םטארם״, האט אונדזער טעאטער אלץ געטראגן אויך זיך רעם שטעמפל —■ ״מאדע אין אויםלאנד״ און האבנדיק שוין דר״ און פיר פערמאנענטע ײדישע טעאטערם אויך םעזאנען צו אכט און נײן חדשים, האט די קאנקורענץ פון אײן טעאטער קעגן אנרערן געפאדערט, אז נישט נאר ברענגען נײע ״םטארן״ פאר א גאנצן םעזאן, נאד אויך א האלבן םעזאן, כדי זײ דעינאך צו פארבײטן אויך אנדערע ״םטאדס״ אלם נ״ע אטראקציע און עם האט מערםטנם געטראפן, אז אויך דער ערשטער העלפט םעזאן האט מען געבראכט קינםטלער- געםט מיט א רעפערטואר פון רראמען און בעת רי ארטיקע שוישפילער האבן נאך בײנאכט געשפילט ראלן אין אן ערנםטער דראמע פון פײנעם רעפערטואר, האבן זײ שוין בײטאג גע- מוזט מאכן פראבן מיט די נ״-אנגעקומענע ״םטארם״ פון אן אפערעטע מיט געזאנג און טענץ און פארשטײט זיך, אז ב״ אזא צושטאנד, האבן אונדזערע אײגענע ארטיםטישע כוחות ק״נ־ מאל נישט געהאט קײן געלעגגהײט ארויםצוקומען מיט זײערע קינםטלערישע איניציאטיװעם און מיט זעלטענע אויםנאמם-פאלן, האט מען דא אלע יאר געשפילט ראם, װאם די אימפאר- טירטע ״סטארם״ האבן געבראכט מיט זיך און אימפאנירט אויך די היגע ארטיםטן• — 206 —