Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 205

יאר-בוך פ ו ן ״ ד י ש ן י •ש ו ב א י ז ארגענטינע אימיגדאציע-שטראם האט אריבערגעבראכט ק״ן ארגענטינע נײע טויזנטער ״דישע טעאטער- באזוכער װאם האבן נישט געװארט מען זאל זײ ברענגען די בילעטן אין שטוב אר״ז און דאם טעאטער האט זיך פאמעלעך אנגעהויבן באפר״ען פון די בילעטן־פארקויפער, װאם האבן געװײנלעך געקאםט דעם טעאטער א היפשן פראצענט פון די הכנםות. פונדעםטװעגן, װען א טעאטער-אונטערנעמעד האט נאר דערפילט װעלכע מאטע- ריעלע שװעריק״טן, האט ער נאך אלין ארויםגעשיקט רעם בילעטן פארקויפער, װעלכער האמ באדארפט ״ראטעװען די םיטואציע״ און דאם האט אזוי אנגעהאלטן, ביז עם ז״נען געקומען די גאםטראליאדן בארינג גואװאטװװװזסי מיט רנוגיגא צוזןוװ־דט-רג און בארים טאמאשעװםקי איז געװען דער, װעלכער האט נישט נאר געװאגט צו שפילן טעאטער יעדע נאכט כםדר, (פריער האט מען געשפילט בלויז א דר״-פיר פארשטעלונגען א װאך), נאר ער האט אויך קאטעגאריש צוריקגעװיזן די עצה װעגן ארויםשיקן פארקויפן בילעטן, ענטפערנדיק, אז דאם איז א בא- לײדיקונג פאר דעם קינםטלער און אין ז״ן טעאטער טאד מען נישט ״שלעפן״ די מענטשן פאר די אויערן, נאר דער עולם װאם װיל אים זען, דארך אל״ן קומען!.״ אהרן זינגעדמאן װעגן דער געשיכטע פון אונדזער טעאטער פון 1906 ביז 1923, םײ אין הויפטשטאט, װי די געשיכטע פון דעד אקטואציע פון ״דישע אקטיארן איבער ארגענטינער פראװינץ־שטעט, װאלט אונדזער ײבעי אהרן זינגערמאן, דער פאטער פון די צװ״ בארימטע קינםטלערינם בערטא און פאולינא, געקאנט זײער פיל דעדצײלן. אונדז איז באקאנט, אז אהדן זינגערמאן האט זיך נישט באגנוגנט מיט בלויזער קול- טור-טוער״ אין די גרעניצן פון ז״נע פארטײ־חברים, נאר ער איז געװען א ה״םעד ענטוזיאםמ פאר ״דיש טעאטער, באטראכטנדיק דאם ײדישע טעאטער אלם װירקזאמםטע טריבונע דורך װעלכער מען קען דערהויבן און באװירקן ״דישע מאםן און באמערקנדיק דעם גרויםן טאלאנמ ב״ ז״ן טעכטערל בערטא, האט ער זי אין דער ״נגםטער ױגנט גענומען שפאנען אין גאלרע- נעם ר״ט־װאגן פון דער ײדישער קונםט און ער האט זי געװאלט װידמען פארן ײדישן טעא- טער און צוזאמען מיט א טרופע איז ער מיט בערטאן אדומגעפארן איבער פארשידענע פרא- װינץ-שטעט און ער, אהרן זינגערמאן, װאלט געקאנט געבן א װיכטיקן בײטראג צו דער פארשונג פון אונדזער טעאטער-געשיכטע אין ארגענטינע — םארצ״כענענדיק ז״גע זכרונות. באױמטע רןינםטלער־געסט מיט דעם אימיגראציע־שטראם נאך דער ערשטער װעלט־מלחמה, האט דאם היגע ײדישע טעאטער באקומען א נ״ לעבן. עם זײנען צוגעקומען מאםן נײע באזוכעד פאדן ײדישן טעאטער און עם ז״נען צוגעקו- מען טעאטער-אונטערנעמער װעלכע האבן כםדר אנגאזשירט נ״ע קינםטלערישע כוחות, װעלכע ז״נען שוין טײלװ״ז פארבליבן אין ארגענטינע און אזוי איז ארגענטינע געװארן דער שטענד״- קער װאוינארט פון עטלעכע צענדליק ״דישע אקטיארן און אקטריםעם. אײנער פון די געװאגטםטע נײע טעאטער אונטערנעמער, איז געװען אדאלך מידע. אדאלד מידע איז געװען א ה״םער ענטוזיאםט פון ״דיש טעאטער און באזיצנדײז *ז היפשע מאם ענערגיע און געװאגטקײט, האט ער באװיזן כםדר צו אנגאזשירן גאנצע טרו- פעס פון אײראפע און עם מוז דערמאנט װערן, אז ער האט דא געבראכט אזעלכע קינםטלעי* װי (לויט דער י״): סאמבערג, מארעװםקי, יצחק ד״טש, בולאװ-קאדיםאן, לודװיק זאץ און מארים שװארץ, װאם יעדער םון די אויםגערעכנטע, האט געהאט אן א״גענע שיטה אין דער ײדישער טעאטעד-קונםט און מיר האבן זיך א דאנק זײ באקענט מיט די לעצטע און בעםטע דערגר״כונגען פון ײדישן טעאטער-װעזן. אין דער זעלבער צ״ט האט זיך אויםגעצײכנט א צװײטער טעאטער אונטערנעמער, יצחק נוגער, װעלכער איז שוין דא געװען א תושב און ז״ענדיק באקאנט אלם ערנםטער און סאלידער טעאטער־טוער, האט ער אלעמאל געפונען א קר״ז מענטשן, װאם האבן אים גע- 205 —