Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 204

יאר-בוך פון ״רישן ישוב אי1 ארגענטינע זוערבירט?יבהאבער פון ״דיש טעאטער, צוזאמענגעשטעלט א טרופע און אויפגעפירט אויףי ׳א. גאר פ״נעם שט״גער גאלדפאדענם פיעםן. דאם יאר 1901 װערט דעריבער פארצ״כנט א<5ם דאטע װען אונדזער ״דיש טעאטער אין ארגענטינע איז געבוירן געװארן. בעדנארדא װײםמאן אויב מיר דערמאנען שוין די דאטע פון דער גרינדונג פון אונדזער ײדיש טעאטער, מוזן מיר כאטש מיט א פאר װערטער דערמאנען אויך דעם גרינדער. מיר קענען זיך פארשטעלן, אז אין 1901, האט אן אנפירער פון ״דיש טעאטער אין ב. א״רעם, אויך געהאט גענוג צו קעמפן קעגן םארשידענע שװעריקײטן, אבער בערנארדא װ״םמאן איז נישט געװען ב^ויז אן אוװאנװזר ארער ב^ויז ליבהאבער פון ״דיש טעאטער, נאר עך האט אין זיך מיטגעבראכט פון א״ראפע, פון קעגיטימען גאקדפאדען-טעאטער, דעם דראנג צום שאפן און צום קענען אויםקעבן זיך קינםטקעריש, און באקענענדיק זיך מיט דער היגער געזעקשאפטקעכק״ט און אנשטויםגריק זיך אויך מאטעריעלע שװעריקײטן, האט ער באש״קאםן אז — דער צװעק ה״קיקט די מיטק און ער איז גר״ט געװען צו שטעלן זיך אין קאנטאקט מיט יעדן א״נעם, װאם װ״זט נאר ארוים א שטיקל באציאונג צו ז״ן אויםטו, צו דער גרינ- דונג פון ״דישן טעאטער אין בוענאם אײרעם; און אזוי האט װ״םמאן געװינען געװיםע קר״זן װאם האבן אים געהאלפן מאטע- ריעק, עך זאק קענען אריבערברענגען ארטיםטן פון אײדאפע און א דאנק דעם ז״נען געקומען די גוטנטאגם און אנדערע אנגעזעענע ״דישע בינע-קינםטקער און ״דיש טעאטער אין ארגענ- טינע, איז געװארן א פאקט. פון 1906 ביז 1923 מיר האבן שוין פריער אנגעװיזן, אז מיר װיקן דא בקויז דערמאנען דאטעם, װעקכע דארפן ערשט אויםגעפארשט װערן פון א געשיכטע-שרײבער. דערמאנען מיר אויך, אז אין יאר 1906 האט דאם היגע ײדישע טעאטער אנגאזשירט פון פאריז דעם דעמאקט באקיבטן אקטיאר איזידאר צוקערמאן, (װעקכער האט דא אקטואירט צוזאמען מיט ז״ן פרוי, קלארא, ביז מיט א יאר צוריק, װען ז״ זײנען ב״דע, צוערשט זי און דערנאך ער, אין דעם זעלבן חודש געשטארבן), צו בערנארדא װײםמאן איז צוגעקומען נאך אן אונטערנעמער פון ״דיש טעאטער, דאם איז געװען װארװאר, און עם האבן זיך שוין גע- מאכט םעזאנען, װען עם ז״נען געװען צװ״ ״דישע טעאטערם װאם האבן זיך קאנקורירט א״נם מיטן אנדערן און די קאנקורענץ איז באשטאנען נישט בצויז אין דעם, װאם מען האט זיך באמיט צו ברענגען בעםערע קינםטקער-געםט פון אײראפע און אמעריקע און ױשט ביךויז מיט שענערע פארשטעלונגען, נאר אויך, מיט ארױםשיקן א בעםערן פארפארקויפער פון בי־ ךעטן. אין יענע יארן האט זיך אמבעםטן אויםגעצײכנט מיטן פארקויפן טעאטער-בילעטן, א געװיםער מאגוקעםק״ ער האט געװאוםט אנצושפארן אין אלע ״דישע שטיבער און די טעאטער-אונטערנעמער האבן זיך באמיט אים צו געװינען, װי״ל װעילכעם טעאטער עם האט געהאט מאגוךעםקין אלם ביךעטן-פארקויפער, דאם טעאטער האט געמאכט די בעםטע געשעפטן. אין משך פון די יארן 1906 ביז 1923, האבן א דאנק דעם א״פער פון קאנקורעמ פון די טעאטער-אונטערנעמער, דא אקטואירט אזע^כע קינםטצער װי מארים מאשקאװיטש, םאמועצ גאלרענבורג, בינע אבראמאװיטש און אגדערע גרויםע בארימטהײטן פון ײדישן טעא- טער אין א״ראפע און נארד־אמעריקע, אבער עם האט אנגעהאךטן דער םיםטעם פון ״ביךעטן- פארקויפער״ װאם האט געטראגן די בילעטן צום ״פובליקום״ אין שטוב ארײן און דאם ״פוב-?יקום״ האט מיטן ביךעטן-פארקויפער גערעדט װעגן טעאטער און װעגן די פארשטעךונגען און דאם פובךיקום האט געזאגט דעם בילעטן-םארקויפער װאם פארא פיעםן מען דארך שפיל] און דער ביךעטן-פארקויפער האט צוליב זײנע ״קךיענטן״ אנגעהויבן אנװײזן װאם פאר א פיעםן מען זאך שפי^ן און אזוי האט זיך דער צושטאנד געצויגן ביזן יאר 1923, װען דער — 204 —