Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 187

יאי-בוך פון יידישן ישוב אין ארגענטינע פאךײנען פון פוילישע שטעט און שטעטצעך, װאם האפן מיט זײער הילר צו קענען צ׳ורית אױפבויען די חרוב געװארענע הײמען םון װאנען זײ האבן זיך געראטעװעט פארן חורבז,. און אויך דאם שאפן פון נ״ע און צוריק אויפצעבן פריעריקע?אנדם&״ט פאר״נען פון ׳זיט־ װישע, נאליציאנער, בעסאראבער ״דן װאם האבן אמאא שוין געהאט ז״ערע פארײנען און זײנען אונטערגעגאנגען, און איצט פרובירן זײ צוריק אויפלעבן רי פארײנען װעצכע שטע^ן י זיך בלויז אײן ציל פון שאםן הילך פאר זײערע לעבנס-געבליבענע קרובים דארט. די היגע םעקציע פון ״דישן װעלט-קאנגרעם — װעלכע האט אויך אין די פריעריקע. יארן געפירט אקציעם — האט אויך אין דעם יאר פראקלאמירט א בר״טן הילפם-קאמפ״ן טיטן דר. ש. מארגאשעס, װעלכער װערט געשטיצט פון די אלע אנגעשלאםעגע ארנאניזאציעם און אינםטיטוציעם. מיט דער מיטװירקונג פון ארגענטינער ״דישן שרײבער שכנא רעזניק, האבן די היגע; געזעלשאםטלעכע טוער משה קאן, םײװל םװירםקי, ע. האפשטעטער א. א. געשאפן א דזשאינט- אפט״לונג, װאם איז שוין צוגעטרעטן ארגאניזירן א הילפם-אקציע, צוליב װעלכן צװעק עם איז געקומען דער רב לוקשט״ן װאם האט געהאט א גרויםן עפנטלעכן אויפטריט, פאפולער מאכנדיק רא הי די ארבעט פון ״דזשאינט״ פאר העלפן די לעבנם-געבליבענע ײדן אין די א״ראפעאישע לענדער. דאם נישט קענען אל״ן שיקן די הילך פאר ״דן דירעקט פון דאנען אין די אלע לענדער און שטעט, נאר מוזן אגקומען צו אנדערע אינםטאנצן װי ״דזשאינט׳/ ״װעלט-קאנ- נרעס״, װעלבע שיקן ז״ערע טראנםפארטן דורך נ״טראלע לענדער, האט אר״נגעבראכט חלוקי■ דעות ביי די אלערליי קאמיטעטן און לאנדםל״ט־פאר״נען. און שוין עטלעכע מאל זיינען באנייט געווארן און צוריק איבערגעריסן געװארן דיי אונטערהאנרלונגען צװישן רי װאם װילן פירן די הילפם-ארבעט ״פון יידן פאר יידן״ און די װעלכע טענהן, אז עם איז היינט נישט מעגלעך קיין הילה בלויז פאר ״דן אליין און זיינען פאר געמישטע הילה פאר יירן און נישט-״רן. די דאזיקע אלע אקציעם האבן אבער נישט אפגעשטעלט די הילםם-טעטיקייט פון דעם ״יידישן דאמען שדן-פאריין״ — אונטער דער פרעזירענץ פון פרוי העלענא װ״נראך — און פון ״אחים רחמנים״, װאם פירן א ברייטע הילפם-טעטיקייט פאר היגע נויטליידנדע, און. האט אויך נישט געשטערט די ארץ-ישראל קאמפיינען װאם די צױניסטישע אינםטאנצן האבן אויך אין מלחמה-צ״ט אנגעפירט דא הי. אזוי איז באלד אין אנהויב תשרי פראקלאמירט געװארן דער קרן היםור םיט דער נאטייליקונג םון רר. טראוב װאם האט אין דעם יאר פארטאפלט דעם םכום געזאמלט געלט״ און דר. ױרים, אלס לייטער פון דעם קאמפיין, האט זיינע אויפטריטן אין אלע געגנטן פון שטאט און אין אלע ישובים פון דער פראװינץ, אױםגענוצט פאר ברייטער צױניםטישער אויפ- קלעדונג פאר די טויזנטער צוהערער זיינע. אויך האט דער קרן קימת אויםגעהויבן דאם יאר א קאמפיין פארן איינצאלן די רריטע קװאטע פון דער אקציע װאם איז פראקלאמירט געװארן מיט נתן ביםטריצקי, פאר 150.000 פעזעם אונטערן לאזונג פון ״נחלת יהודי אורוגבי׳/ אויםצוצאלן אין 5 יאר צייט. דער 70-יעריקער ױבל פון פראפעםאר חיים װייצמאן איז דורך אונדזער ישוב אין דעם יאר געפייערט געװארן מיט עטלעכע צענדליק א״נשרייבונגען פון ארגאניזאציעם, פאר- ט״עז און יחידים, װאם האט אר״נגעבראכט עטלעכע טויזנט פעזעם און איז פראקלאמירט נעװארן דורך א גרויםן עפנטלעכן אקט אין היגן ״אטענעא״. אונטערן פארזיץ פון ״ריש-אייראפעאישן פאליטיקער און קולטור-טוער ישראל עפ- ײיקין איז דאם יאר געשאפן געװארן א ״געזעלשאפט םריינט םון דער הםתררות״, װעמענם ילײעק עס איז צו שאפן פערמאנענטע באשטייערער פאר דער ארץ ישראלדיקער ארבעטער- ׳עאפט, און נישט דארפן פירן ק״ן איינמאליקע קאמפיינען װאם שטערן אםטמאל די צױנים- טישע קרנות. דעםטגלייכן האט אנגעפירט דאם יאר א ברייטע טעטיקייט די היגע ״װיצא״ אונטערן פאחיץ פון פרוי רבקה רעזניק, דורכפירנדיק אן אינלענדישן קאנגרעם פון אירע צענטערן — 187 —