Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 174

יאר-בוך פון ״רישן ישוב אין ארגענטינע ־פון צופאי? און טעות, באגרענעצט דורך צייט, פארגענגלעך, תמיד ליידנדיק; און אל׳י, װאש טרעפט אים, אפיקו װאם קאן טרעפן, איז תמיד גערעכטיק. װארום אזוי איז זײן װילן, און .װי עס איז דער װיקן, אזוי איז די װע5ט. די אחרױת פאד דעם קױם און פאר דעם אוםן װי די דאזיקע װעלט איז קאן נאר זי אקײן טראגן אויףי זיך. װיק מען װיםן, װאם די מענטשן, ׳מאראציש באטראכט, זײנען װערט בכלל, דארך מען בקויז באטראכטן אויך זײער נורא בכלל. רער דאזיקער גורק איז דחקות, נויט, יםורים, פ״ן און טויט. די אײביקע גערעכטיק״ט טשפט: .װאלטן ז״ אין בלל גענומען, נישט געװען אזוי אומװירדיק, װאלט אויך ז״ער גורצ, אין בלל גענומען, גישט געװען אזוי טרויעריק. אין דעם זין קענען מיר זאגן: די װע5ט גופא איז דאם װעקט-געריבט. װען טען זאל קענען אלע יםורים פון דער װע5ט ארויפק״גן אויח אײן װאג־ שאק און די גאנצע שולד פון דער װעלט אויך דער אנדערער, װא5ט דאס ציננק זיכער גע־ בליבן שטײן גקײך. אבעד די דערקענטעניש, אויח דעם שט״גער װי עם האט זי דעד יחיד, דאם ה״םט .אויך צו דינען דעם װיקן — שטעלט די װעלט נישט פאר אזוי, װי זי אנטפיצעקט זיך פאר דעם .פארשער. דער בקיק פון פשוטן יחיד איז פארטונקלט, װי די אינדיער זאגן, דורכן שק״ער פון מאיאװ.) ער זעט נישט די עצם זאך גופא, נאר די דערש״נונג אירע, צוליב זײן באגרע- .־נעצטער דערקענטעניש זעט ער נישט דעם מהות פון די זאכן, װעלכער איז אומעטום א״נער, נאר ער זעט א שלל דערש״נונגען ז״נע, אפגעזונדערט, צעטילט, ז״ער פארשידן א״גם פון אנרערן, אפיקו קעגנזעצלעך. דעריבער װ״זט זיך אים אוים הנאה װי אײן זאך און יםורים װי א גאנע אנדערע; אין א״נעם זעט ער א מערדער, א פ״ניקער, אין אנדעדן א קרבן; רשעות װי א״ן זאך און יסורים װי אן אנדערע. ער זעט א״נעם קעבן אין שפע און װאויאטאג און אן אנדערן אויסג״ן פאר יענעמם טיר פון נויט און קעצט. און ער פרעגט זיך: װאו איז די בא־ צאצונג? און ער אל״ן, געשטויםן דורכן זעקבן װיקן, װאם איז אויך דער תמצית פון ז״ן װעזן, כאפט זיך אן אין די תענוגים פון קעבן, האלט זײ פעםט ארומגעקצאמערט, און ער װײםט נישט, אז דװקא דורכן דאזיקן אקט פון זײן װיקן האט ער אגגעכאפט און פעסט צו- געדריקט אלע יםורים און פ״ן פון קעבן, פאר װעקכע ער ציטערט אזוי. ער זעט יםורים, און ער זעט רשעות אין רער װעלט, אבער װײט פון אײנצוזען, אז בײדע זאכן ז״נען בצויז פאר- שידענע זײטן פון דער דערש״נונג פון א״ן װיקן צום י5עבן, האילט ער זײ פאר גאנין פארשי־ דענע, אפילו גאנװ היפכריקע, און ער פקײסט זיךיאפט דורך רשעות, דאם הײםט דורך גורם זײן פרעמדע קײדן, זיך מציק צו ז״ן פון די קײרן פאר זײן אײגענער אינדױוירואקיטעט. ער האנרילט אזוי, פארפירט פון טעות, אז דער יחיד איז אפגעגרענעצט װי א באזונדערע זאך פאר זיך; ער איז פארבקענרט דורכן שק״ער פון מאיא. שאפענקויער פארגלײכט רעם אײנצקנעם מענטש צו א שיפער, װאם זיצט אינמיטן א צעשטורעמטן ים אויך א שװאך שיפל און מײנט צו ז״ן געשיצט פון די ארומיקע װיקדע כװאיליעם; אזוי מ״נט אויך דער יחיד אין א װעילט פון לײרן, אין אומענרלעכער פארגאנגענ־ הײט און אומענדלעכער צוקונפט, אז זײן יחידישקײט איז פאר אים א באהעלטעניש, װאם זונדערט אים אפ פון אלדינג ארום. עם איז אבער בלויז די באגרענעצטע דערקענטעניש, װאם מאכט גלויבן דעם יחיד אין זײן אפגעזונדערטק״ט פון דער איבעריקעד װעלט. די אפגעזונ־ דערטקײט ליגט בלויז אין דער דערשײנונג, נישט אין דער עצם זאך גופא: אט אויף דעם איז טאקע באזירט די א״ביקע גערעכטיקײט. לעולם, זאגט שאפענהויער, שטײט דאם גאנצע גליק און קלוגשאפט אויףי אן אונטער־ געגראבענעם באדן. זײ שיצן בלויז די פערזאן פון אומגליק, פארשאפן איר הנאות, אבער די פערזאן איז בלויז דערשײנונג און איר פארשידנקײט פון אנדערע יחידים, און דאם װאם זי איז םרײ םון לײדן, װעלכע אנדערע האבן יא, איז נוגע בלויז דער פארעם פון דערשײנונג. 1) מאיא — אינדיש: פארבלענדעניש װאם נארםי די חויטים, אפ־טפיגלענדזק אן.. א צאל דער־ שיינונגען, בעת אינדעראמתן איז עם בלויז איינם: בראמא, דאם העכםטע ׳װעלט־װעזן, אדער װעלט- בורא, װאם בל״בט פארבארגן פאר ידי חושים. מאיאם שלייער — ״מאיא״ װ,ערט פארגעינזטעלט װי א ש״נע פרוי, װאם ווייזט אין די פאלדן פון איר שלייער די בילדער פון אלע עקזיםטירנדיקע װעזנם. — 174 —