Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 161

יאו־בוך פ ו ן ײ ד י ש ן י ש ו ב א י ן ארגענטינע װײטער ארויד האט זיך געשפר״ט דער םאד מיט זײנע אויםגעשטײנדלטע און אויםגעזאמ- דיקטע װעגן און שטעגן. איבער דעם אצעמען האט איצט געשװעבט א טיפע, פרידלעכע רו״ װעלכע איז געװען אין קאנטראםט מיט הללם צערורערטן געמיט-צושטאנד. אויפן טונקך־בלויען, לויטערן הימל האבן זיך אנגעהויבן באװ״זן אײנציקע שטערן און אויך אין די פענצטערלעך פון די דארםישע כאטעם האבן אויפגעציטערט קלײנע, רויטלעכע און הילפלאזע פ״ערלעך. די פינצטערניש האט זיך איצט אנגעהויבן געדיכט אראפצולאזן איבער ךער װעקט און הלל פעילדשט״ן האט געמוזט אפרײםן די אויגן פונעם בילד, װעלכעם האט אים געהאט פארכאפט און געהאקטן צוגעשמידט צו זיך זײן אויפמערקזאמקײט. מיט אן ענערגיע און אנטשקאםנקײט, װעקכע װאקטן געװען אויםגעקומען איבערגעטריבן בײ יעדן א״נעם, װעמען עם איז אומבאקאנט געװען װאס עם האט זיך געטון בײ אים אין דער נשמה, האט ער זיך א הויב געטון פונעם שטיין, האט שט״ך אויםגעגקײכט זיין הויכע געשטאלט, טיך אראפגערוקט דעם קאפעצױש איבער די אויגן און פארביםן די עטװאם פלײשיקע, ל״דנשאפט- קעכע קיפן. דאם אצץ האט ער געטון מיט א מינע פון א״נעם װאם האט אנגענומען עפעם א פעםטן באשלום און איז גרײט אויפצונעמען ,עפעם א שװערן קאמך. אט-אזוי האט ער זיך געקאזט װ״טער גײן. ר׳האט איצט בלויז נאך געדאדפט דורכשפרײזן א קקײן װעקיק — ״פאיעם װעקיק״ האט מען עם גערופן אין שטעטל — און דעם אלטן, פארלאזענעם קאטויקישן צװינ- טער, װעמענם פארקאן עם איז שוין צאנג געװען אײנגעפאקן און װעמענם קברים עם זײנען שוין קאנג צעטראטן געװארן פון די קי, װאם האבן זיך דארטן געפאשעט אין משך פון הונדערט יאר מםתמא, בכדי װידער צו דערגרײכן דעם שטראז נישט װײט פון די אינפאנטעריע-קא- זארמעם, װאו עם האבן זיך אנגעהויבן די ערשטע שטיבקעך פונעם שטעטק.. יעדער אײנער אויך הללם ארט װאלט איצט געװען פארשנעקערט זײנע טריט, בכדי װאם גיכער אנצוקומען אהײם צו ז״ן ױנגער, שײנער און אומגעדוקדיק װארטנדיקער חנהלען און צו זײן הארציקן, חנ׳עװדיקן, אײניאריקן זונעלע. אן אנדערש מאל װאלט אויך הלל אזוי געװען געטון. אבער װאם האט ער איצט געטון? איצט איז ער גאר געגאנגען פאמעלעך, אינ- גאנצן אר״נגעטון אין אנגעשטרענגטע מחשבות! װאם אזוינם האט ער איצט געהאט אזוי נויטיק צו רעכענען? ער האט איצט געמוזט, עם איז אים ממש געגאנגען אין קעבן, דא אויפן ארט אויםרעכענען אין געלט דעם װערט פון אלץ װאם ער האט פארמאגט. אפילו דעם גאלדע- נעם זייגער זיינעם, דעם װײבם צירונג, די זילבערנע קײכטער, דאם חנוכה-לעמפק און אלע איבעריקע גרעםערע און קלענערע װערט-הפצים האט ער געװיםנהאפט ארײנגערעכנט. עם איז פאר אים הפנים אין אט-דעם מאמענט נישט געװען קײן שום װיכטיקערע זאך װי צו מאכן א גענויעם חשבון און נישט צו פארגעםן די מינדםטע קצײניק״ט. צוליב װאם-זשע האט ער דאם געטון? האט ער זיך אפשר געקציבן אויםצואװאנדערן מעבר-לים און דערפאר האט ער געמוזט מאכן א גענויעם באלאנם? ארער אפשר — א קשיא אויףי א מעשה — האט ער זיך גאר געקליבן צו באגײן זעךבםטמארד און ער האט געהאלטן פאר נויטיק פריער צו מאכן א צואה? א! נאר אײנעם װאם קען ^חיצוטין נישט הלל פעלדשטײנען קאנען א״נפאלן אזעיןכע השערות. קײנער אין דער װעקט איז אין יענעם מאמענט נישט געװען אזוי װײט פון אויםװאנדערן אדער פון זעלבםטמארד װי ער. פארקערט! ער האט נאר-װאם געהאט אנגענומען אן א״זערנעם באש- 5ום זיך נענטער צו באהעפטן מיט דער ערד, אויך װעךכער ער איז געבוירן געװארן און אויפצו- בויען אויך איר פאר זיך און פאר ז״ן הויזגעזינד א נײ לעבן. צוליב דעם טאקע האט ער געמוזט װיםן גענוי װיפל עם באטרעפט זײן פארמעגן. אבער ײי נאר ער האט געהאט פארענדיקט זײנע חשבונות, האבן וזללן אנגעהויבן צו באומרואיקן גאר אנדערע געדאנקען, פלוצים איז אים אײנגעפאלן, אז אײגנטלעך האט ער נישט ק״ן רעכט אלײן אנצונעמען אזעלכע לעבנם-װיכטיקע באשלוםן. דאם איז אן ענין, װעלכער איז נוגע חנהלען פונקט אזוי װי אים און דערפאר איז איר מ״נונג װעגן דעם פונקט אזוי װיכטיק װי זײן אייגענע. און װאם װעט ז״ן אויב חנה׳לע װעט נישט מםכים זײן מיט ז״ן באשלום? א שרעק איז אים באפאלן בלויז בײם געדאנק פון אזא מעגלעכקײט און ער האט דערפילט, אז װען דאם זאל טאקע געשען, װאלט עם פאר אים געװען אזא מוראדיקער קלאפ, װעלכער װאלט זיך אפשר קײנמאל נישט געקענט פארהײלן. ער האט גוט געקענט זײן הנהלעם — 161 —