Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 153

יאר-בוך פ ו ן ״דיען ישוב איו א.רגעכטינע און אז םע קומט אונטער א טאג פון א יארצ״ט, פארזאמלען זיך זיינע מענט׳ען אויפן ראג פון ריװאקי-גאם און דער גאס פון קעגיג מ. און מען לואזט זיך אין װעג אר״ן. אויך יעגעם ראג פון רױואצי גאם און דער גאם פון קעניג מ. געםינט זיך א ק5״ן קאפע־ זזויז — פארגט א?ענגקעך צימער מיט א פארבאנק םאר ׳עט״ענדיקע געםט און הינטן — א קיןײנער זאק מיט רויטע טײעקעך, געפלאכטענע שטוקן און װ״כע אגלעגען קענגוים די װענט פאר קציענטן, װאם ווילן אביםל פארברענגען בײ א סצעזל קאװע. פארטאג, װען אין די רוישיקע קװארטאלן פון שטאט, אויםן מאנטמארטר און מאנפארנאם, װערן געשלאסן די גאכט-לאקאלן, עפנט זיך דאם שענקל אויפן ראג פון רױואלי־גאם. דער בעיצ-הבית מאכט קיכט גאר אין פא־ דערשטן צימער. עם כאפט זיך אר״ן א שאפער, װאם פירט א קאמיאן גרינם אין די נאענטע ״האקעם׳/ און טרינקט אוים א גלעזל משקה אויףי אײן פום, ב״ם פארבאנק; עם פאלט אר״ן אן ארבעטער, װאם װאוינט אויםן ״פלעצל״ און מוז פארן װײט צו דער ארבעט; און דער עיקר קומען ךארט אין די פרימאדגן-שעה׳ן ארײן די ״פרויענצימערן׳/ װאם פארדינען ז״ער פרנםה אין די נעכט. ם׳אייז דארט א מין טרעך־פונקט פון א גאנצער קאמפאניע ז״ערער. ז״ קומען פון די ארומיקע געםקעך: פון דער גאם פון ״ה״ליקן מארטען׳/ װאו ז״ שט״ען א גאנצע נאכט ב״ די טירן פון שמוציקע האטעלכקעך און װינקען צו פארב״ג״ער, םון די ״האיצעם״, װאו דאם י5עבן איז װאך א גאנצע גאבט, פון נאענטן ראג פון בוקװאר-סעװאםטאפאק, װאו זײ האבן ז״ער בערזע .און פון םאמען ״פלעצל׳/ װאו מען הערט מאנכעםמאל אײנע פון זײ רופן אויד ״דיש. זײ קומען ארײן אויםגעמאטערטע םון נישט געשלאפענע נעכט, מיט בלאםע פנימער און אויםגעלאשענע אויגן. נאכלעםיק פראװען ז״ צו אין די װענט־שפיגלען די צעקראכענע פארב און שמינקע פון די פנימער, זעצן זיך לעננוים דעם פארבאנק פון פאדערשטן זאל, דערקװיקן זיך ב״ א גלעזל װארעמער קאװע און צײלן די פארדינםטן פון דער נאבט, װאם זײ ציען ארוים פון די זאקן. ר׳ יששכרם מענטשן פארזאמלען זיך אין יענעם ראג, װײל אהינצו פירן דאם רוב נעםלעך פון ״פלעצל׳/ װײל ם׳איז דארט ה״מלעכער מחמת דעם באלויכטענעם קאפע-הויז און װײל פון דארט זעט מען, צי די נאענטע מעטרא־םטאציע איז שוין אםן, װארום ביז יענע גאםן, װאו עם װאוינען די פראנצויזישע ״דן מוז מען אפטמאל פארן א■ שטיק צײט און מאנכעםמאל מוז מען נאך לויפן א מהלך װעג צופום. און עם טרעפט אפילו, אז מען דארר ארויםפארן אין א װילע הינטער דער שטאט. און רי בעלי-בתים װילן מען זאל קומען ז״ער פרײ צוליב ״למה יאמדו הגו״ם״ — צו װאם זאלן די שכנים זען אזא עוצם ״דן מיט בערד ארײנגײן אין דער װאוינונג? זומער פארזאמלט מען זיך אין גאם און מען װארט געדולדיק אויפן ערשטן צוג פון אונטערגרונט. אבער װינטער, בפרט װען עם רעגנט, איז םכנות נפשות צו װארטן אין דרויסן, ג״ט מען דאן ארײן אינעװײניק, אין הינטערשטן זאל, װאו מען צינדט נישט אן קײן ליכט. (זײ ז״נען דארט גארנשט טועם — ר׳ יששכר איז מושװה געװארן מיטן שענקער אן אלגע־ מ״געם פרײז פארן גאנצן םעזאן). בעתן ערשטן צוזאמענטרעףי האבן די ״פרויענצימערן״ אויםפרובירט זײער מזל בײ ד׳ יששכר׳ם עולם. װארום ״ז״" האבן זיך זײער א״גענעם געזיכטם־פונקט.אויףי מענטשן... און דער עיקרשט האבן זײ זיך א נעם געטאן צו ר׳ אהרונען. — װאם עפעם דװקא צו ר׳ אהרונען? — ײ״ל עדשטנס איז ער דער ״נגםטער פון דער חברה, קוים עפעם מער פון א בן חמישים; והשנית האט ער פוגקט דעמאלט אנגעטאן עפעם א מאדנעם םורדוט, װאם זײן זון — א םוחר פון אלט- װארג — האט אויםגעפונען אין א פאק מלבושים, װאם ער האט אײנגעהאנדלט אויף.א■ ליצי־ טאציע. א גאנץ ש״נער םורדוט איז עם נאך געװען, פון שװארצן, גלאגצגדיקן םאמעט מיט א שטייענריקן קראגן; און ר׳ אהרון האט אין אים אויםגעזען װי א פאעט פון סוףי פאריקן יאר- הונדערט. י — 153 —