Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 152

י א ר - ׳ב ו ך פ ו ן יױיען י ש ו ב א י ז א ר ג ע נ ט י נ ע און םון די טײערע ^יױונטן, װאם ז״נען גע^עגן אויםגעש&רײט אויח די טרעפ. און אין דער דירה גופא האט מען זײ געפירט איבער צימערן און קארידארן, און םאלאנען ביז אין אײנעם א חדר, װאו מען האט זײ געבעטן זיצן אויףי װײכע שטוצן. דער פײנער ױנגערמאן האט ארויםגעזוכט פון שראנק אן אלט םידורצ און עם פארזיכטיק געהאלטן אין ב״דע הענט: — א ירושה פון זײן זײדן — האט ער ז״ רערצײלט — ער האט געװאוינט אין שטראםבורג, זײין זײדע. און דער דאזיקער ״מעםיע״ טאקע האט אים פארשאפט די ערשטע קונדן. און ם׳האט זיך אנגעהויבן די מז^ ברכה. אזוי ארום איז ר׳ יששכר געװארן אן אונטערנעמער פון ״קדישים״. און קײן גרויםע קאנקורעמ איז נישטא: װארום א גאנצער ״מנין״ מיט א״ן קלאפ װאלגערט זיך נישט אין די גאםן. די ״פראנצוזירטע״ ײדן האלטן פון אים עולם ומלואו, װי נאר ער װאלט מםוגל געװען צו מאכן די אמתע הזכרה און זאגן דעם ריכטיקן ״קדיש״... און פאראן נאך א םאך צװישן זײ, װאם האבן אין זיך א פונק ״דישק״ט: װארום דארט, אין די נרויםע גאםן זײנען זײ דאך עפעם נישט אהין און נישט אהער, זײנען פונקט װי אצע פראנצויזן און דאך אנדערש. און א גוי, להבדיל, צלמט זיך דאך אויך!... װי?ט זיך זײ דערמאנען, אז זיי זײנען נישט געבוירן געװארן פון א שטײן. און א חח דעם: אל״ן מעגםטו טאקע זײן, װאם דו װיצםט, קענםט עםן טריפות, מחלין שבת ז״ן און גאצן די מארדע — אבער װאם האםטו צו פארשװארצן דעם .טאטנם פנים אויך יענער װע5ט? און ר׳ יששכר האט א5ץ ״אראנזשירט״ פײן און מאדערן, װי עם פאםט פאר אזא כרך װי פאריז: ער האט אײנגעארדנט א םפעציעא לוח׳5, װאו יעדער קדיש־זאגער פון זײן מנין האט א באזונדער בלעטיצ מיט זײן גענויעם חשבון. און די בעלי-בתים האבן אויך יעדער אײנער ז״ן בלעטצ דעד אדרעם, דער טאג פון יארצײט און דער אמת׳ער, ״דישער נאמען םײ םון נםטר ןזון םײ פון זײן זון. װארים ג״ זאג ארײן אינמיטן דער הזכרה: ״את נשמת רב פראנםוא■ ברב ערואר בעבור שבנו זשאן פאך נדב 5צדקה..״ און די פראנצוזירטע ײדן האבן אלע אזעלכע נעמען און פרעג זײ בחרם, װי זײ ה״םן אויך לשוןקורש! אבער ר׳ יששכר האט זיך אויםגעטויגט אין קהל׳שע ענינים און זיך שנע^ אן עצה געגעבן: פון מאדאם רענע־קילאד האט ער איבערגעמאכט האשה רבקה בת ר׳ קצמןן און זשאן-פאצ פראנםוא האט ער פארט״טשט: ר׳ יעקב פײװל ברב פנחם. און אזוי ה$זט ער עם פארצײכנט אין זײן לוח׳ל, כדי מען זאל אם ירצה השם איבעראיאר נישט דארםן װידעראמא? זיך ברעכן דעם קאפ... , און אין מנין גופא הערשט דיםציפלין און ארדענונג. מפני דרכי העולם האט מען זיך אפילו עטװאם צוגעשארן רי בערד און פאר יעדן ״קדיש״ מוזן די קאפאטעם ארומגעפוצט װערן. ער האט א.ן א שיעור בעלנים, װאם װאלטן געװאלט אר״נטרעטן אין זײן חברה, אבער נישט אזוי 5ײבט איז מען זוכה דערצו: מען מוז פריער זײן א קאנדידאט, א ממלא מקום, װען עמיצער ײערט קראנק, און אז אײנער שטארבט, נאך הונדערט מיט צװאנציק יאר, נעמט מען ארײן א נײעם אין דער חברה. און דער בעצ הבית איז ער, ר׳ יששכר; ער האלט דאם ל^יל און ער פירט דעם משא ומתן מיט די בעי^י־הקדיש. און אפילו עטלעכע װערטער פראנצויזיש האט ער זיך אויםגעלערנט, װי םע שטײט געשריבן: ורע מה שתשיב... און א םברא, אז אין די צײטן, פון ^עאן בלום, װען גאױו פאריז האט זיך א נעם געטאן שטרײקן און באזעצן די פאבריקן, האט זײן עולם אויך אנגעהויבן מורמלען אונטער די װאנצעם. ײארום ם׳האבן דאן געשטרײקט אפי?ו שוםטער און שנײדער, זשוק און זשאבע! האט זײ ר׳ יששכר פארזאמלט אויף א מין מיטינג און צו זײ גערעדט בזה ה5שון: — א הוםפה איז א הוםפה, אבער װאם איז שײך צו זאגן שטרײקן בײ א קדיש?... דער מת קען דען װארטן, רחמנא ציצי5ן? און דערנאך האט זיך פאריז בארואיקט. װארום שטרײקן פארגײען און קדיש ב^ײבט. — 152 —