Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 107

ײדיען י ש ו ב א י ז א ר ג ע נ טי י נ ע י א ר - ב ו ך פ ו ן אײן הוױי לעבן, פירן זיך. ם׳איז אומגעזונט פאר די שכנים. מען װעט זיך נאך פון דעם ״דן נעמען אפלערנען זיטן װאם ז״נען פרעמד דעם ארגענטינער. דורך דעם, װעט מען דארפן נע־ מען קוקן■ אין יעדן קינדם אויגן צי װערט עם גישט קראנק, צי װערט עם נישט פארטראגן, צי קריגט עם נישט ק״ן הייז. ער טענהט, אז נישט בײ ז״ אין שטוב, נישט ב״ ז״נע שר״נט און נישט ב״ ז״נע שונאים ג״ט מען ארום ארום קינדער קראנקע, װי בײ דעם דאזיקן ײדן, און מען עזטאדבט דארט נישט יעדן טאג, נישט צו צװײ און נישט צו אײנם. װערט מען קראנק, דארך מען דעם קךאנקן ילייגן צו בעט. װי באלד דער קראנקער י5יגט שוין אין בעט, איז שוין אויםער געפאר מיטן קראנקן. װיל מען, רופט מען א דאקטאר, װײל מען נישט, רוםט מען אימ נישט. װ״5 נישט דער קראנקער העדט דעם דאקטאר און נישט דער דאקטאר דעם קראנקן. א קרענק איז אן אנשיקעניש םון גאט און גאט אל״ן מוז זיך מתריח זײן א,ון זין אװעקנעמען פון דארט. גאט האט םײנט שלוחים װאם ער שיקט נישט אילײן. מען מוז האבן געדולד ביז װאנען גאט איז זיך מטריח. דער קראנקער איז דעמאלט איבערגעגעבן אין גאטם הענט. דער קראנקער אלײן דארך װיםן װי זיך צו פירן. די געזונטע? זײ דאירםן אפװארטן די גוטע מינוט ביז דער תדאנקער נעמט זיך באפרײען פון יענער שצעכטם װאס איז אים בא- פאלן אין מיטן טאג, צי אין דער נאכט. אנשל דעד ״ד, אז בײ אים װערט מען קראנק, דערפילט ער װי א קלאפ איבערן קאפ זײנעם. באנעמט, װי אן אנצוהערעניש אים, אז ניש׳ט אזוי איז די וועלט װי ער טראכט װעגן איך. אז שלעכט האט ער געמאכט דעם חשבון. אז דאם װאם עד האט געטענהט, אז ם׳איז קײן גאט נישטא גארנישט אין די הימ^ען און נישט אויך דער ערד, אז נישט אזוי אינגאנצן שטימט דער חשבון. אנש5 הערט טאקע איויך, װען עמעצער װערט אים קראנק, צו האבן חשבונות מיט גאט. הערט אויך צו לעםטערן אים, אפילו נישט מיט דער מחשבה. האט א פאדגעפײצ, אז פיאר יעדע קצענסטע זינד מיט א װארט צי מיט א זשעםט, צי מיט א מינע, צי מיט א װאונק גאר, קען ער גאר פלוצים אזוי א שלעפ געטאן װערן צום משפט, דאם ער זאק שוין בעםער בעטן אויך זיך אויך דעם טויט, אײדער זיך שטעלן צוריק אויד די פים• װײצ דאם קלאדע װאם ער זעט אין צעבן, װאם ער לײענט ארוים פון ביכער, הערט ער אויך צו דערזען מיט זײנע אויגן װי גיך נאר ער דעדזעט, אז עמעצער זײנער א נאענטער לײגט זיך אװעק קראנק. װײא צו װאס טויג אט דאם װאם אין מיטן העלן טאג װילן נישט גײן די פים, ווילן נישט ארבעטן די הענט, װי?ן נישט קוקן די אוינן, ם׳הארץ װי5 נישט?יב האבן, װי5 נישט האםן! װיק גארנישט. װיל קיגן און ליגן. װיל נישט הערן קײן גוטע דײד און נישט קײן שלעכ־ טע רייד. װײםט נישט װאם עס װיל און קײנער איז נישטא װאם זאל יא װיםן װי אזוי צו מאכן װי אזוי דעם קראנקן, דעם מענטשן װאם ליגט װי א געבונדענער קאלב הײסן אראפג״ן פון בעט און יענער זא? קענען פאלגן. אנשצ װי5, אז כל זמן ז״ן קינד איז קראנק, זאל מיט אים דער שכן נישט רײדן און אםיצו נישט טראבטן װעגן אים. עד פארשט״ט, ער װ״םט, אז ז״ן.שכן װייל נישט לײדן איצט נישט אים דעם געזונטן און נישט ז״ן זון רעם קראנקן. װאילט ער װעלן, אז אויך דעך צײט, זאילן זײ זיך צעשײדן גײםטיק. אײנער זאיל אויפהערן צו טראכטן װעגן צװײטן. װײל אלץ צוזאמען מוז זיך ערגעץ אויפמישן. םײ יענעמם ר״ד ם״ ז״נע רײד מוזן זיך ערגעץ צונויפג״ן. און װי באצד ז״ קומען זיך צונויףי אין א געראנג?, מיט א שנאה, מעג זי זײן װי פארשלײערט, קען זי נישט ברענגען ק״ן דעריל״זונג. אין א צײט, װען דער טויט דרײט זיך ארײן און ארוים פון שטוב, אין דער צ״ט װען דער טויט װארט נאר אויך א געילעגנהײט צו מאכן א שװארצן שניט איבער אנשלען, אין דער צײט װאלט אנשיל װעילן, אז קײנער זאיל נישט זײן װאם זאא העילםן אים באשוילדיקן, זאיל זאגן, אז ער װ״םט נישט װאם ער טוט, נישט מיט גאט מיט ז״נעם און נישט מיטן אינגיל. עס קען זײן, אז אין אזא צײט זא? עם ברענגען שאדן. די היץ האט נישט געװאלט אויפהערן צו ברענען אויח ז״ן אינגילם קאפ. אין דרויםן איז װינטער. קײן שנ״ איז נישט צו זען, אבער אנשיל דורכן פענצטערק זוכט אים װי ארום — 107 —