Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 108

יאר־בוך פון ײידישן ישוב אין ארגענטינע מיט די אויגן. בענקט די טעג נאכן שנײ. האט א נעפייצ, אז שנ״ װען ער פאלט אזוי נעדולדיק און אזוי ש״ן, פאיצט ״י עפעם א זריעה פאר דעם מענטשנם נשמה. גיט אים צו װיםן, צו זען, װי אזוי זאכן קענען עם ז״ן אזוי יצויטעד, װנ אזוי זאכן קענען בא5ן פון אזוינע הויכן אזוי שטי5. און װי דאם אצץ װערט עם געטאן אן ק״ן מענטשנם היצףי. און װי אזוי דאם איצץ קאן נישט צונישט געמאכט װערן מיטן מענטשנם הילה. און בשעת א קראנקער ליגס צו בעט און ברענט און אין דרויםן פאאט א שנײ, איז דא עפעם א האפענונג. עפעם דוכט זיך״ קוקנדיק דורכן פענצטער, אז מיטן שנײ װאם פאלט און פא?ט, פאלט אויך מיט די ישועה פארן קראנקן. ם׳איז װי א בשורה, אז פון יענער ז״ט שנ״, װערן נישט געמאכט ק״ן נע- שעפטן. מען ציילט נישט קײן נעאט. מען קאכט נישט קײן פצ״ש. מען האקט נישט ק״ן האלץ. מען פארט נישט און מען נײט נישט. אדער ם׳איז דארט שט< אדער ס׳איז דארט דא א געזאננ און די װאם זיננען אדער זיננען נישט, פציען ארום. און װי באלד מען פליט ארום, איז דארטן שוין נישטא קײן זארנ און ק״ן שלעכטם. פון יענעד זײט שנײ װאס פאלט און פאאט, װערט מען נישט באשאפן אזוי געמ״ן. אז אנשיל דערזעט נישט קײן שנ״ אין םענצטערל, קערט ער זיך אום צום קינד. מיט שלעבטם אין די אוינן קוקט אים אן ם׳קינד זײנס. האט צו אים טענות אויח שטום לשון, שע5ט אים װי מיט די אוינן. אםשד דערפאד װאם ז״ן טאטע האט אים באשאפן מיט געװאלד. דאן פאבילאס קינד ליגט מיט דער זעצבער היץ אין די שלייפן, אין די אויגן. און אז ער דערזעט װי ז״ן קינד קוקט אויך אים און דערקענט אים נישט, מאכט עס אים צו?אכן. מעג ער אבער?אכן דאן פאב5א װיפל ער װי5 נאר, זעט עם אבער נישט ז״ן קינד. האיצט טאקע אפן די אויגן אבער ער זעט נישט. מען קען אים בשום אוםן נישט צװינגען ער זאל יא זען װאם ער זעט. און אז דאן פאבלא באנעמט עם, גײט ער אפ פון אים און עם װערט אים ביטער אויףי דער צונג פון ז״ן אײגן לאכן. אים דוכט זיך אבער פארט, אז װען ז״ן ײנגל זאל זיך יא װעלן אנשטרענגען, װאלט ער אים געקענט ענטפערן כאטש מיט א שמ״כל. און כדי צו פארגעםן אן דעם, זעצט ער זיך צום טיש עםן. הויבט אן צו םאדערן מיט אומגע־ דולד אפילו װען ס׳איז נאך נישט די צ״ט, ם׳עםן. װיל מיט דעם עםן פארטר״בן די שלעכטע שטימונג, װאס האט זיך אין אים געשאפן מיט דעם װאם ער האט געלאכט און ז״ן ״נגל האט אויף דעם נישט געװאלט ענטפערן. און ז״ן װײב האט נישט ק״ן ברירה, שטופט זי אונטער מער פײער אונטער די טעפ און מאכט אז ם׳זאליזיך נעמען װאם גיכער צו קאכן. זי זאגט אים איבעריק גארנישט, נאר זי זעט אז ער זאל אלײן דערזען װי גיך זי פאדעט, װי ניך זי ארבעט ארום די טעפ, װי פלינק זי טוט אלץ אבי איר מאן זאל גארנישט אויםזעצן קעגן איר. זאל ער זען װי גוט זי װ״םט איר פליכט און װי גוט זי קאן איר מאן• און דאן פאבלא האלט אין א״ן קוקן אויפן טיש, װיל שוין זען װי עם װערן אװעקגעשטעלט די טעלער. און אז םארא, אויףי שטום לשון, ה״םט דעם מאן ג״ן צום טיש עפעם איבערכאפן, ג״ט ער עפעם צו װי א געפענטעטער, ג״ט ער עפעם צו װי ער זאל דארפן צוגײן טאן עפעס א זאך, פארװאם מען װעט אים װינטשן שלעכטם. אז ער ג״ט צום טיש, דוכט זיך אים, אז זיין קראנקער יינגל הינטער אים האט מיטאמאל פארלארן די היץ פון קאפ, פון די אויגן און האט גענומען באגרייפן קלאר מיט קאפ און ריכטיק זען מיט די אויגן. זעט, װי אזוי ז״ן טאטע גייט עםן װיםנדיק װי זיין זון ליגט טויטלעך קראנק. אין דעם מאמענט האט אנשל מורא א קוק צו טאן אויה הינטער צום קינד. זעצט זיך צום טיש, טונקט איין א שטיקל ברויט אין זאלץ, און שלעפט עס אין מויל אר״ן װי א רעצעפט. קייעט ער דעם ביםן ברויט מיט זאלץ אין מויל און פילט דערביי נישט ם׳ברויט און אויך נישט ס׳זאלץ. גלייך ער זאל קייען שטרוי. עפעם איז אים יא ביטער צו געזאלצן די צונג נאר עם דוכט זיך אים גלייך ער זאל עס קייען מיט א םרעמרן מויל, צו מיט פרעמדע ציין. דערביי האט ער דעם קלארן געפיל, אז ער איז נישט שולדיק דאם װאם ער עםט עס. מעג זײן קינד םון הינטער ארום קוקן אויך אים װי א גזלן, פילט ער זיך נישט שולדיק אין דעם. און אויב זיין קינד װעט םון הינטער ארום אים מיט עפעם װארפן אין קאפ אריין, װעט עם אוױי אים נישט פאלן, ניין! װייל ער עםט מיט געװאלד, װי טען זאל אים צװינגען דערצו. און װי באלד מען צװינגט אײנעם צו טאן א זאך װאם ער װיל עם נישט טאן, קוטט אים דערפאר נישט קיין שטראך. — 108 —