Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 81

יאר־בוך פון ״דישן ישוב א ין ארגענטינע יענער פערזאן; מעגילעך, אז עמת האט דורך א צופאל דערםינדן א פייפל, אדער אן אינםטרו- מענט מיט םטרונעם, אבער קיינער האט נישט דערפינדן די מוזיק, פונקס װי קיינער האנג נישט דערפינדן די שפראך. דאם איז אן אנטפ^עקונג, װאם איז געקומען א דאנק די זוכענישן פון דעם מענטשן זיך צו דערנעטערן און פארייניקן מיט זיין גאט און אט, פון דעיר שטרעבונג זיך צו געפינען נאענט צו זיין גאט, צו באערן און צו דינען אים, האט זיך אנטװיק^ט די מוזיק און פאעזיע (שירה וזמרה), די שפראך און געזאנג, טיט װעי^כן דער מענטש װענדעט■ זיך צו זיין גאט. דאם איז געװען מיט טויזנטער און טויזנטער יאר צוריק װען מענטשן-משפחות זיי- נען געזעםן אויך איין לאנד, אונטער איין קיצימאט און אטמאםפער און דעמאלט האט זיך אנטפי^עקט די פרימיטױוע מוזיק צוזאמען מיט פרימיטױוער שפראך, װאם האט זיך באםעס־ טיקט און פאמע^עך אנטװיקי^ט צוזאמען מיט דעם י^עבנם-ארט. אזוי האט זיך געצויגן אין משך פון א םך א םך דורות, ביז עם האבן אנגערוקט צייטן פון נויט און קאמך פאר עקזיסטעמ און די משפחות זיינען געװען געצװאונגען זיך צו צעשפרײטן איבערן גאנצן ערד-קילעך, אונטער פארשידענע קילימאטישע און געאגראפישע באדינגונגען, די משפחות ז״נען זיך צעװאקםן און געװארן פע^קער, גרויםע פע^קער ז״נען געװארן שטארקע פעי^קער און קליינע — שװאכע און יעדעם פאלק האט 5ויט דעם לעבנם- שטייגער אין זיין נייעם לאנד, געשאפן זיין שפראך, ז״ן מוזיק און זיין אייגנטימ^עך י^עבן און דענקען און ער האט אנגעהויבן דאם א״גן-געשאפענע ליב צו האבן און האילטן פאר װיכטיק און ער האט עם אנגעהויבן אפהיטן, פארטיידיקן קעגן פרעמדער השפעה און אזוי האט זיך יעדעם פאי^ק געשאפן זיינע גייםטיקע װערטן, מיט װעי^כע עם האט שטאיצצירט. אבער מער פון א?ע אנדערע דערגר״כונגען פון פעילקער, האט זיך ארויםגעװיזן — די מוזיק. מוזיק װערט געשאפן פון געפתן און איבערי^עבונגען װאם שטראמען ארוים פון הארץ-טיפעניש; דאם איז א מאמענטאי^ע גייםטיקע אנטפילעקונג, װאם קומט פון אינערי^עכן שטוים פון דער גאנצער שטרעבונג צו שאפן, װאם?יגט אין דער נשמה פון פאצק. מוזיק איז דער װיכטיקםטער קען-צ״כן, װאם דורך איר קאן מען דערקענען די ריינ- קייט אדער אםימיי^אציע פון פאצק. אנאליזירנדיק מוזיק פון פע5קער, האט מען פעסטגעשטעילט, אז יענע פעלקער װע5- כע האבן זיך אםימילירט איינם מיטן צװייטן, אדער איינם אינעם צװייטן, האבן פארי^וירן םיי זייער אייגענע גייםטיקע פיזיאנאטיע און םיי זיי האבן פאר^וירן זייער אייגענע אמתע מוזיק. אנאי^יזירן מיר צום ביישפיך די ענג^ישע מוזיק, זעען מיר, אז זיי באנוצן זיך מיט די מוזיקאי^ישע מאטױון פון די איר^ענדער און פון די אנדערע אנגעשלאםענע פעי^קער צר דער ענג^ישער אימפעריע. די סיריער באנוצן זיך מיט דער אראבישער און גריכישער מוזיק א.א.װ. דאם באװייזט, אז ביי די םע5קער, איז דער כוח פון רעסיםטענץ געװען א צו שװא- כער אויך צו באשיצן די אייגענע װערטן קעגן דרויםנדיקער השפעה און נישט א5עמא5 פון דעם שטארקערן דרויםן, נאר אפיי^ו גאנץ אפט, םון דעם שװאכערן, װאם מען האט ארונ- טערגענומען אונטער אייגענער ממש^ה. גאנץ אנדערש איז עם געװען און איז מיט אונדזעך יידישער מוזיק. פון דער חקירה ודרישה װערט אונדז קצאר, אז 1) אויך װים5 דאם יידישע פא5ק איז געב^יבן בטהרת הגזע, (אין ריינקייט פון אפשטאם); 2) דער כאראקטער םון אונדזער גזע-מוזיק; 3) דער כאראקטער םון אונדזער גילות-מוזיק און 4) די גרוים פון פאי^קם-כוח פאר רעםיםטענץ און איזאילאציע קעגן די.הש־פעות מן החוץ. ברי צו םארשטיין פונװאנען עס האט זיך צו אונדז גענומען אזא כוח פון רעםים- טענץ, מוז מען זיך באקענען מיט דער יידישער מוזיק פון דער װייטער פארגאנגענהייט, װען מיר זיינען נאך געװען א םא^ק מיט פעי^קער צוג^ייך, אין ארץ-ישרא?, אונדזער מוזיקאי^ישע אנטפיצעקונג, איר כאראקטער, איר מהות און השפעה װאם די מוזיק האט געהאט אויך דער אויםפורעמונג םון דעם כאראקטער פון יידישן פא5ק. — 81 —