Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 80

ל. חדתל אונדזער ליםדרנישמ ם־וזיס (די מוזיק װאם ציט דעם יחום פון די צײטן פון בית־המגןדש און די ליטורגישע מוזיק פון גלות) קײן שום אנרערע קונםט אויםער מוזיק, האט נישט איר אורשפרמג ביז צו אז$ד װײטער אוראיצטער צײט און קײן שום אנרער קונםט האט נישט אזא ברײט פעלד םאר פאר- שידענע השערות און פאנטאזיעם, װי מוזיק. אין דער תורה געפינען מיר א?ס דעם ערשטן דערפינדער פון מוזיק נאך פארן מבוא״ יגבל, װאם האט דערפינדן די הארפע און די פ?ײט; (היא היה חופש בל כנר ועוגב). די נריכן גאויבן, אז דער גאט איז געװען דער באשאפער פון מוזיק. אין אינדיע גילויבט מען, אז רער אורשפרונג ^ון מוזיק שטאמט םון לגאגאנוװאגוי, די נעטין פון װיסנשאפט, די פרוי פון בראוזװא, די מוטער פון נארנורא, דעם דערפינרער פון דעם, מוזיקאיצישן אינםטרומענט וױוא. די טראדיציע פון כינע, דערצײ^ט אונדז פון פרימיטױוע מוזיקאי^ישע םיסטעמען, װאם האבן עקזיםטירט נאך מיט 2500 יאר פאר דער נ״ער צײט-רעכענונג. אין אינדיע, זײנען א דאנק די בראהמיםטישע גײםטצעכע, אפגעהיט און אויפגע- הא5טן געװארן די רעי^יגיעזע און פאילקם-מעילאדיען װאס שטאמען פון מיט טויזנטער יאר צוריק, און אפייצו די פא?קם-ג5ױבונגען װעגן דעם מאגישן כוח פון מוזיק, צו פארשי^עפערן די בײזע חױת, אדער צו פארװאנד^ען אין אש די פערזאנען קעגן װעמען מען טראכט בעת דעם זינגען — זײנען אויך בײ די אינדיער געבי^יבן ביז אויףי ה״נטיקן טאג. מיר װ״םן נישט אויך זיכער, צי האט מוזיק אזוי געה״םן אין די גאר א5טע צ״טן, װי מיר פארשטײען עס הײנט אונטער רעם װארט נוװ־יזז,■ מעגי^עך, אז אין יענע אור-אילטע צ״טן, האט עס געה״םן פאלוױע, אדער פאעזיע מיט מוזיק, װי בײ אונדז האבן די רערנער געה״סן: — נביאים (הנביאים בכנרות, בנב^ים ובמצי^תים — דברי הימים, א׳ כה). א״נס װייםן מיר אבער, דאם איז, אז מען האט געקוקט אויח מוזיק װי אויך עפעם אן איבערנא- טיר^עכער זאך, װי אויך עפעם געטי^עכעם װאם שטרא^ט ארוים נאר פון גרויםע טאלאנטן, גײסט^עכע און בהנים. בײ יענע אור-א^טע פע5קער, איז די מוזיק מערסטנם געהײליקט געװארן פאר די געטער און אויך אויםצודריקן פרײד און באגײםטערונג אין רי ימים-טובים. צו5יב אט א די א^ע השערות, קאן מען נישט זאגן אויך זיכער, אז די מוזיק איד נעבוירן געװארן אין דער אדער אין יענער צ״ט, אדער איז דערפינדן געװארן פון דער אדער — 80 —