Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 77

י א ר-ב ו ך פ ו ז ״רישן י שוב א ין א ך ג ע נ ט י נ ע א װעלטצעכן כאראקטער, און די א-ריבער זעכציק קינדער, װאם באזוכן די ש\ל, װ״ז 8רױם אינטערעם און צונעבונדנקייט װאם איז זעי5טן צו טרעפן ביי ארגענטינער געבוירענע קינדער. דער קערער (ישרא5 י5עװין) גיט אויך אװנט-קורםן פאר דערװאקםענע. די דאזיקע קורםן װערן באזוכט פון 31 שיצער, מערםטנם םטודענטן פון דער אפיציעלער מיט^שו^. די דאזיקע בחו- רים, שעפן גאנץ פיינע נוצן פון די דערמאנטע קורםן, םיי^ן זיך דורך דעם צוגעבונדן צום ״דישן שטאם, און װעדן דורך זיי באקאנט מיט דאס בעםטע װאם ם׳איז פאראן אין דז4ר יידישער קואטור, יידישע געשיכטע און וועגן ק!עבן פון אונרזערע גרויםע גייםטיקע פערזענ־ ^עכק״טן. אויך עקזיםטירט אין םאן כואן א מין .יידישע קהילה אונטערן נאמען ״םאקאראם מוטואם״ (קעגנז״טיקע הי^ך). פרעזידענט איז רארטן דער ה׳ עליאם שװארץ. צופעליק איז ז״ן שטוב געבקיבן גאנץ נאך דער ערד-ציטערניש; איז ביז היינטיקן טאג (און ביז דאם אי- בערבויען פון די געזע^שאפטילעכע לאקאלן װעט זיין פארענדיקט), געפינען זיך דארטן אי^ע יידישע אינםטיטוציעם פון םאן כואן: רארטן פונקציאנירט די שול; דארטן געפינט זיךידי שי5, די ביבציאטעק; דארטן װערן דורכגעםירט פארזאמ^ונגען, באראטונגען; דארטן װערן ארגאניזירט קאנפערענצן א. א. װ. א. װ. םאן כואן האט שטענדיק אויםגעזען װי א ק^יינער אאזים פון יידישער קואטור־בא־ וועגונג. אין פארגי^״ך מיט די גרעםערע יידישע צענטערן, איז דארטן פאראן מער באציאונג צו העכערע ״דישע קולטור-שאםונגען, און זיי ז״נען טאקע שטענדיק טעטיק אויך דעם דאזיקן געביט. און... די אמתע אקטיװיםטן זיינען דאך דארטן אזוי ק^״ן אין צ$ל — ב^ויז עט^עכע געצ״י^טע פערזאנען... מענדאסא. עם װאי^ט וועגן מענדאםא נישט געװען ק״ן םך װאם צו זאגן, װיי5 אויך דארטן איז דאם געזע^שאפטילעכע צעבן ארגאניזירט אויףז דעם זעלביקן אוםן װאם אין די אנדערע שטעט. אויך דארט איז פאראן א ״דישע געזעיצשאפט װאס םארטרעט דאם ארט פון א קהי^ה אןו האט אירע?אקאלן אויףי דער גאם עםפאניא. דארט איז דאם פארזאמי^ונגם- פלאץ םאר יעדן עםנטי^עכן 5?קט, פאר יעדן פ״ערי^עכן צוזאמענקונפט. דארטן געםינט זיך די שי?, די ביבציאטעק און דארטן פונקציאנירט די שו5, אנגעפירט פון א?ערער-דידעקטאר (הער ^יבערמאן) און א לערערקע פון קינדער-גארטן, םר״לן א״זענבערג. די ש\ל אין ביידע אפטײ-?ונגען װערט באזוכט פון אריבער הונדערט קינדער, אבער די לאקאלן זיינען ז״ער נישט צו- געפאםט פאר קיין שוצ און אין די קאי^טע טעג, זיינען די קינדער געזעסן און געפרוירן. פאר- שט״ט זיך, אז עם איז ז״ שוין ניט אנגעגאנגען שטארק ראם לערנען און א םך פון זיי, הויפט- זאכ^עך די ק^יינינקע און צארטינקע, פון קינדער-גארטן, האבן פארגעצויגן בעםער צו ב^ייבן אין דער ה״ם און איבערװארטן• די קעלטן. דערםאר טאקע האט געמאכט דארטן אזא גוטן א״נררוק דער זשעםט פון ארטיקן תושב און כ^-טועד און איצטיקער פרעזידענט פון דער קהי^ה, דאם קויפן א םפעציעילע שטוב מיט א םך געראמע צימערן און מימ א הויך, אויך דער גאם קאריענטעם װאם ער האט אװעקגעשענקט דער יידישער געמיינדע, אויך איינצוארדענען א ש\ל אויפן מאדערנעם שטייגער. די דאזיקע, שטוב נאך דעם װי זי װעט װעדן רעמאנטירט און אויםגעריכטעט װערן, װעט זי פארטרעפי^עך דינען דעם צװעק פאר װע5כן זי איז בא- שטימט געװארן. איבעריקנם האט דער זעילבער ה׳ פרילוצקי, צוריק מיט א צייט געשאנקען רער ״דישער געזעצשאפט א פרעכטיקן םפארט-פעצד און ב״דע מתנות באטרעפן גענויע פערציק טויזנט פעזעם. הער פריי^וצקי האט אזוי ארום געװא^ט באזארגן אי די פיזישע אי די גייםטיקע אנטװיק^ונג פון דער יידישער געזעי^שאפט אין מענדאםא. װי אן אויםדרוק םון דאנקבארקייט און אנערקענונג, װעט די ש\ל װאם װעט זיך אי-ינארדענען אין דערמאנטן ^אקאל, אנגערופן װערן אויפן נאמען פון ח״ם פריילוצקי. אויםער דער קהי^ה-ארגאניזאציע װאס גיט זיך, װי געװ״נ?עך, אפ מיט טראדיציא- נע?ער ״דישקייט, עקזיםטירט אין מענדאםא דער יידישער ױגנט ק5וב (״ק5וב כואװענטוד איזראע5יטא״), װאם האט ביי זיין גרינדונג און אין די װייטערע עטאפן םון אנטװיק^ונג פרעטענדירט אװפצוהױבן דעם קוי^טורעלן נױוא פון דער יידישער געזעיצשאפט, הויפטזאכ^עך — 77