Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 74

״<דישן ישוב איז ארגענטינע י א ר ־ ב ו ך פ ו ן אויך א?ע נעביטן פון?עבן, אבער אין יהו׳אטורע^ער הינזיכט הומט עם נאך נישט צו דעם װאם אמאל איז דארטן געװען. דאם ערגםטע און דאם, װאם עם שארט אמערםטן דער יידישער קולטור באװןעגונג אין די קאלאניעם, איז די שפראכאעכע אםימילאציע, װאם האט די לעצטע יארן דורכגעמאכט א היפשע אנטװיקלונג. אין די קאלאניעם, װאו דער רוקגבײן פון דער קולטור-באװעגונג איז מיט א םך יארן צוריק געװען די ײדישע שפראך, קקינגט שוין איצטער דאם שפאנישע קשון. אומעטום און אויך א?ע געביטן. עס ז״נען פאראן טײלן פון קאלאניעם, װאו רי ױגנט רעדט שוין באויז שפאניש און פארשטײט שוין װ״ניק אדער גארנישט קײן ״דיש. טײ5ן פון דער ױגנט איז פאראן אין די קאלאניעם, װאם פארשט״ען און ר״דן ״דיש. דארטן װאו רי קאלאניעם ז״נען קאמפאקטער, דער עלעמענט איז נאך א פרישער, -װערט נאך קו׳צטױוירט, אדער אויח דאם נ״ א״נגעפירט דער געבדויך פון ״דיש. דאם גיט אונדז האפענונג, אז ב״ א גוטן װילן, א פלאנמעםיקער, ארגאניזירטער און א״נהײטלעכער אקטױויטעט, װאלט געקאנט פארקומען א װידעראויפלעבונג אויפן שפראכ- לעכן געביט. אין די שטעט דײדנדיק װעגן דער פראװינ׳ן, איז די ערשטע שטאט נאך בוענאם א״רעם, ראזאריא. .די ארגאניזאציע װאם שטעלט דארטן פאר מיט זיך די ״רישע קהילה, איז די ״אםאםיאםיאן איזראעליטא׳/ װעלכע גיט זיך נישט נאר אפ מיט רעליגיעזע או,ן געזעלשאפטלעכע הצטרכות, נאר אויך די גרעםטע ט״ל פונעם דערציאונגם-װעזן ליגט ב״ איר אין די הענט. אזוי, אז פון די פיר ״דישע שולן װאם ז״נען פאראן אין ראזאריא װערן דר״ דירעקט אויפגעהאלטן פון דער קהילה. די פערטע שול װערט אויפגעהאלטן פונעם ״אטענעא״ און ביבליאטעק י. ל. פרץ. די לעצטע איז א װעלטלעכע שול, װערנד די פון דער ״אםאציאציע״ זײנען נאציאנאל-רעלי- גיעזע. די געזעלשאפט האלט אויך אויףי א באשטענדיקן גוטן חזן (הער היצקאפ) און א גאנץ באד״טנדיקן כאר פון אװעלכע 80 ױגנטלעכע אונטער רער לײטונג פון פעאיקן דיריגענט פ״ער. דער דאזיקער כאר םירט דורך, בײ יעדער פ״ערלעכער געלעגנהײט, גאנץ אינטערע־ םאנטע קאנצערטן. אויך פונקציאנירן אין ראזאריא זונטיק-קורםן פאר דערװאקםענע, װאו מען גיט לעקציעם פאר ױנגע מענטשן, װעגן יידישער געשיכטע, ליטעראטור, פערזענלעכק״טן און באװעגונגען. די פארװאלטונג פון דער ״אםאציאציע״ האט אויך געזארגט פאר פיזישער דערצי- .אונג, און צוריק מיט א פאר יאד האט זי געקויפט א קאמפינג הארט לעבן דער שטאט. און אין די פר״ע ױם-טוב טעג פארן די מיטגלידער ארוים אויףי דער פר״ער לופט און דארטן זײנען שוין א״נגעארדנט אלע באקװעמלעכק״טן אויך צו פארװײלן זיך צװישן אייגענע. די ױגנט טרעפט דארטן אלע נויטיקע אינסטאלאציעם םאר פיזישע איבונגען. ביי דער פארװאלטונג פון דער קהילה איז שטענדיק פאראן א קולטור-קאמיםיע, װאם ברענגט אראפ םון צײט צו צ״ט, געםט-רעדנער, װארט-קינםטלער און ארדנט א״ן עםנטלעכע קולטור-אקטן אויףי א ברײטן פארנעם. אויך דער ״אטענעא״ ברענגט אראפ םון צ״ט צו צײט קאנםערענציםטן. אין דער הינזיכט שט״ט ראזאריא אויך א העכערער שטופע פון אנדערע שטעט אין הינטערלאנד. װאלט מען דאך געקאנט ררינגען דערםון, אז א ראזאריער ״ד שט״ט קולטורעל העכער פון דורכ- שנןטלעכן ״רן פון די אנדערע שטעט? איז דאם אבער נישט אזוי. אויך דארטן זײנען םאראן א ט״ל ״דן, װאם װעלן א״ך ג״ז הערן אלע קאנפערענצן, װאס װערן ארגאניזירט, אבער װאם ם׳איז שײך ז״ פערזענלעך, װעט איר קײן שום ענדערונג אין זײ נישט מערקן. צו זײ רעדט װעגן א גוט געשעפט װעלן ז״ א״ך םארשטײן. איבעריקנם ז״נען בײ אונדז פאראן אומעטום פון די דאזיקע יידן. האט דאך נאך אונדזער פרוג געזונגען װעגן זיינ ״א ײד װעט זיך נעמען דאס בערדל אין האנט, װעט שט״ן מיטן קאפ אויך א ז״ט א״נגעבויגן, װעט הערן מיט אויערן, זעען מיט אויגן, און טאקע פארשט״ן... אזוי װי די װאנט״. — 74 —