Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 64

י א ר - ׳ב ו ך פ ו ן ײדיען י ש ו ב א י ז א ר ג ע נ ט י נ ע פאקטיש געהאט מיט זיך אצעם נויטיקעם אויך בא?ד צו קענען אײנארדענען זיך 8 צייטישע װירטשאפט. די ר״זעם פון אזעצכע קאראװאנעם האבן געדויערט צװײ און דר״ טעג און די קא- ראװאנעס האבן אפטמאל געמוזט צאגערן אונטערװעגנם אינמיטן פעצד, האט מען געװ״נ^עך אפגעזוכט א פצאיז נעבן אן אראזשא (ט״סצ) און מען האט אויפגעשצאגן א געצעילט װי אין אברהם אבינום צ״טן. װער עס איז געפארן פון װ״טן, האט געקאנט םיצמירן פארשידענע בייצדער: דער עצטערער דור האט געדאװנט מעריב און רער יינגערער דור האט געטרונקען מאטע און געזונגען רוםישע רעװאצוציאנערע צידער, ״דישע םאיצקם-מאטױון און אפיצו אימ- פראװיזירט א טענצצ די הינט האבן געבילט קעגן דער לבנה און רי הענער האבן אויםגע- קרייעט די שעה׳ן פון דער נאכט און קיצײנװארג, די קינדערצעך, האבן אויך נישט געשװיגן און פרויען האבן זיך פארנומען מיט זייערע פראבצעמען, װאם עם שט״ט זיי פאר, װעגן אוים- שטאטן די נייע ה״מען, שאםן א באקװעם געצעגער צוליב א באילדיקער גרויםער געשעעניש... װיייצ א טייא פרויען האבן געשװאנגערט און מען דארףי דאך נישט פארזען, אז יידן קאנען נישט בלייבן אן א מנין, די תורה פארט דאך אויך מיט און נישט אבי-װאם פאר א רייניקייט, מען האט דאך פאר איר באצאצט נאך אין דער אצטער היים עטצעכע הונדערטער און זי איז געשריבן געװארן פון א געניטן כשרן םופר... אזוי איז עם געװען, װען דאם װעטער איז געװען א שיינם און די נאכט איז געװען א װארעמע. שלעכט איז אבער געװען, װען דער הימצ האט זיך פארכמארעט און געדראט מיט א רעגן; רעמאלט האט מען געמװט אונטערטרייבן די אקםן און די גאנצע קאראװאנע, כדי װאם גיכער צו דערגר״כן א ראנטשא אדער אן עםטאנםיע (גוט). די גאםטפריינטשאפט פון די קרעאי5ן איז גוט באקאנט, אבער מער װי די קײדיקע פיר װענט פון ז״ער ראנטשא, האבן זיי דאך נישט געהאט װאם אנצובאטן, פונדעםטװעגן, איז געװען בעםער און היימצעכער װי אפן פרייען םעיצד ביי א מיאום װעטער. פארשטייט זיך, אז נהנה געװען האט קיינער גארנישט אין׳ אזא ראנטשא; מען האט נישט געזאגט, אז דארט איז אצץ טריך, אבער כשר איז דאך זיכער נישט און ג״ן קויפן עפעם, איז דאך געװען צענד- ^יקער קיצאמעטער פון א שטעטא װאו מען קאן עפעס באקומען און דא איז צומאל .אויםגע- קומען צו בצייבן עטצעכע טעג און אמאצ א גאנצע װאך, ביז די װאםערן זיינען אפגעגאנגען םון די פעאדער און מען האט ־זיך געקאנט י^אזן אין, װ״טערדיקן װעג. אין אזעצכע פראװיזארישע אפרו-לאגערן, אין אן עסטאנםיע, האבן גלייכצייטיק פונקציאנירט דער צילם און טצית און תפיצין. די פרומע קאטוילישע עםטאנסיעראם (פריצים), זייערע פרויען און קינדער, האבן זיך איצטער טאפלט געצלמט, זעענדיק צום ערשטן מאק אין זייער יצעבן װי די כודיאם װיקקען ארום די?ינקע האנט מיט ״קאזשונטעם״ און אויך ארום קאפ, װי צהבדיצ מען שפאנט דא אקםן, פונקט מיט אזעלכע רימענם און װי זיי װיקלען זיך איין אין די װייםע פאנטשאם מיט די שװארצע פאםן, װארפן זיך, שאקצען זיך, צויםן אפט פון איין עק צימער צום אנדערן און שפרינגען און פאכען מיט די הענט... אבער פארט איז געצייגט געװארן אכט און מען האט ארויםגעװיזן פר״נטשאפט צו די פרעמדע, װאם קויםן ביי ז״ אפ פערד און אקםן איון קי און צאצן פאר אצץ אין מזומן. אנרערש איז שוין געװען די צאגע, אויב אין װעג איז געשטאנען א ״דישע קאצאניע, אדער א גרופע פון יידישע קאצאניםטן. דעמאצט איז די פר״ד געװען גרוים ביי ביידע צדדים. די איינגעזעםענע פון דער ערשטער תקופה האבן נאך גוט געדענקט זייערע ערשטע טריט אויך די װייטע פעצרער םון זייער נייער היים; ז״ האבן נאך גוט געדענקט ז״ער עצנט־׳ קייט אין זייערע אנהויב-טעג פון בראשית-ארבעט און זיי האבן זיך נאך אפיצו היינט געפיצט עצנט, צוציב דער װייטקייט פון אנדערע יידישע גרופעם אדער גרעםערע קאצאניעם און אז עם איז געקומען די גוטע שעה, װען די ״יקא״ האט אנגעהויבן באזעצן די רעזערװירטע צענ- דער״ען אין שכנות מיט די ערשטע קאצאניםטן, איז גרוים געװארן די פרייד און די פרייד האבן זיי אנטקעגנגעטראגן די נייע איבערװאנדערער װעצכע זיינען פארבייגעפארן און ז״ האבן זיך דארט געמוזט אפשטעצן און עם איז געװען א ױם-טוב פון און םאר ביידע צדדימ, — 64 —