Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 53

ב. רעזניה סולטור און דערציאונגס־פואכממען פון דערי ײוישער סאלאניזאציע אין ארגענטינע אן געפאר פון איבעדטרײבונג קאן געזאנט װערן, אז נאך קײנמא^ — אין משך פון פינך מיט א האילבן צענדי^יק יאר ײדי׳צזע קאלאניזאציע אין ארגענטינע — איז אויפן טאג- ארדענונג נישט געשטאנען מיט אזא הארבק״ט װי איצט די נויטװענדיקײט פון דערציאונג און קו5טור ׳צזאפונג. און װען מיר זאגן ״קואטור-שאפונג׳/ דארףי עם ניט אויםגעט״טשט װערן איגעם נעװ״נצעכן זין פון װארט, הגם מיר האי^טן דאם דאזיקע א5ם עי^עמענטארע נויטװענדיק״ט אין דעם נארמאצן צוזאמענ^עבן פון יעדע גרעםערע אדער קי^ענערע גרופע פון דעם מענטש- ^עכן מין. ם׳איז דאך ש׳וין א פעםטגעשטעצטער און אומבאשטר״טבארער פאקט, אז מאטע- ריע5ע און װירטשאפטאעכע שאפונג קאן געמאי^ט ז״ן נאר ב״ באדיגגונגען פון א מינימאצער ג״םטיקער און קו5טור-געזע5שאפט^עבער םביבה. און אין דעם הינזיכט קאן דער ערד-אד- בעטער — און דער ״דישער קאצאניםט איבערהויפט — ק״ן אויםנאם נישט זײן. עם װעט אונדז פארפירן צו װ״ט יעדער פרואװ צו אנאציזירן אביםי? טיפער די דורכ- געמאכטע עװאאציע אין אונדזערע קא^אניעם אויםן געביט פון קוי^טור און דערציאונג. דאם איז א״גנט^עך אן ענין װאם פארדינטיא באזונדערע אויפמערקזאמק״ט, און קאן אגב נישט אײנגעשי^אםן װערן אין די ראמען פון דער דאזיקער ארבעט. א פאקט איז — און דאם געדענקען נאך געװים די װעטעראנען פון אונדזער קא- ^אניזאציע — אז אין די בראשית יארן פון דער דאזיקער שאפונג איז אנטװיקי^ט געװארן א גאנץ אינטערעםאגטע קוילטור-ארבעט. די ביביציאטעקן,?״ען-גרופעם און דראמקר״זן װאם האבן דאן פונקציאנירט אין אילע אן אויםנאם ״דישע קאלאניעם, האבן טאקע צוגעגעבן א באזונדערן קאלאריט און אינהאלט דעם דעמא^םטיקן קאלאניםטישן ילעבן. און מען מוז אנעד- קענען, אז די דאזיקע ג״םטיקע שאפונג האט אין א היפשער מאם פארא״כטערט די הארבע קאי^אניםטישע מיצאכה, און טאקע אבים^ ״פארזיםט״ יענע שװערע, ביטערע יארן. א םך זאכן אבער האבן זיך, אין משך פון די צענדקיקער יארן געענדערט אין ךי קא^אניעס, און אין דער ערשטער רײע איז די ענדערונג געקומען א,ויך דעם קויצטור געביט, א5ס דירעקטע און אומםארמײדצעכע קאנםעקװענץ םון דער אױפגעטרײםלטער װירטשאפט- ^עכער םטרוקטור, מאםן אויםװאנדערונג, און געװים נישט אין דער ^עצטער ר״ע א דאנק;דעדי פארנאכ^עסיקונג םון דער םיםטעמאטישער דערציאונג פון דעם אונטערװאקםנדיקן קא־ — 53 —