Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 48

יאר־יבוך פון ײדישן ישוב אין ארגענטינע אויפגאבע צו פירן א קאמר קעגן ״דנטום. ז״ן ׳עארפקײט איז בעייקר אנגעװענדעט געװארן צגבי די ד״טש-״דישע פיציטים, א5ם די ערגםטע פ״נט פון דריטן רײך. דער נאציסטישער םם האט געװירקט פארשירן. װאם נידעריקער עם איז דער מצב פון דעם א״נגעבוירענעם, א?ם װירקזאמער האט זיך צוגענומען דער גיפט. אין די ערשטע יארן פון דער מילחמה, בעת די נאצי-םאשיםטישע טי^יטערישע נצחונות האבן זיך דערנענד טערט צו זייער קו^מינאציע-פונקט, האט די אנטיםעמיטישע פראפאגאנדע אויך אין דרום- אמעריקע אויםגעזען באדראענד. איר כװאי^יע איז געשטיגן פראפארציאנעל צו די דערפא^גן פון די ברוינע ח״י^ות אויך די פארע&ידענע פראנטן. זי האט געדראט צו װערן א געפאר נישט נאר פאר די פ^יטים, נאר אויך םאר די אי^ט-א״נגעזעםענע תושבים. צום גי^יק אבער האט אונדזער העמיםפער דערשפירט די געםאר פון די ברוינע אים- פעריאיציםטישע אפעטיטן. היט^ערם אמביציעם אויך די דרום-אמעריקאנישע טעריטאריעם, װעצכע ׳טמעקן מיט ערד-אוי? און אנדערע נאטור-אוצרות האבן געעפנט די אויגן םון זייערע שטאטםמענער. בראזייצ האט די ערשטע דערזען די ערנםטקייט פון דער ^אגע און זיך אנגע- שילאםן צו די א^יאירטע. מיט בראזיצם אריינטריט אין קריג איז די אנטיםעמיטישע פראפא- גאנדע דארטן אין װארצצ אונטערגעשניטן געװארן. אין אורוגװײ, דעם אמתן דעמאקראטישן אװאנגארד פון דרום-אמעריקע איז די ראםן-העצע שטרענג םארבאטן. אין ארגענטינע און טשיצע האט די אנטיםעמיטישע פראפא- גאנדע דורכגעמאכט פארשידענע פארמען פון אויפשטייג און נידערי^אגע. שטארק איז נאך ^יידער דער אנטיםעמיטיזם אין פאראגװיי און באצױויע. ע? פי צופאצ זיינען אר״נגעקומען צװישן די איינגעװאנדערטע אין בא<5ױויע א םך דעקיצאםירטע עי^עמענטן. דאם אריינקומען פון בערך זיבן טויזנט נייע מענטשן קיין לא פאז האט מיטאמא^ געענדערט די פאנאראמע און דעם ^עבנם-ריטם םון דער טיר פראװינציעיצער הויפטשטאט. די באצױויאנישע מעטראפא^יע, װאם?עבט נאך אין א מיט^טערי^עכער אטמאםפער, איז פםיכאי^אגיש נישט געװען צונע- גרייט צו אזא א״נװאנדערונג. עם האט זיך אנגעהויבן אין דער שטאט א געיעג נאך װאוי- גונגען. עם זיינען אויםגעװאקסן װי שװאמען נאך א רעגן אן א שיעור רעםטאראנען, קאפעם״ בארן און אנדערע פארװ״5ונגם-ערטער, פון װאנען עם טראגן זיך ביז שפעט אין דער נאכט מוזיק- און טאנ׳ז-קצאנגען. אויך די גאםן האבן זיך באװיזן איצײן-שפאצירנדע פרויען, גע- שימנקט און עילעגאנט געקי^״דעט. דאם א5׳ו איז געװען ניי, אומבאקאנט און םרעמד פאר דעם בא^ױויאנער, װעמענם פרױואט-לעבן איז שטרענג באגרענעצט מיט די ד׳ אמות פון זיין הויז. די םינפטע קאילומנע האט דאס געשיקט אויםגענוצט אי^ם פראפאגאנדע-מיטל קעגן דעם יידישן םארדארבנדיקן א״נפי^ום, װאס דראט צו אונטערגראבן די יםודות פון דער פאטריארכאיצער קאטויצישער משפחה. מיט דער צייט אבער האבן אפילו די צוריקגעשטאנענע באיצױויאנער און פאראג- װייער איינגעזען, אז די ניי-איינגעװאנדערטע זיינען גארנישט אזוי געפער^עך. אויב זיי טראגן אריין א געװיםע אנדערשקייט און עקםטראװאגאנע, שאפן זיי אבער ג^ייכצייטיק נייע לעבנם- קװאאן פון װעילכע אויך די איינגעבוירענע באפע^קערונג שעפט חױנה. דער דאזיקער געדאנק דרינגט אריין אומעטום אין די מוחות םון די פארשיידענע דרום-אמעריקאנישע םעיצקער און הויבט ביי זיי דעם פרעםטיזש םון די נייע א״נװאנדערער. דער נייער עמיגראנט האט אין משך פון די לעצטע צװעי^ח יאר זיך שוין 'אויםגע- גרינט און איז געװארן א זייער באדײטנדער פאקטאר אין קויצטורעי^ן און םאציאצן אעבן נישט בילויז פון די יידישע ישובים, נאר אויך םון די?ענדער, װאו ער האט געפונען זיין נ״ע היים. — 48 —