Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 47

יאר־בוך פון 'ייידישן ישוב אין א.רגענטינע דער םארזוך צו פארײניקן די מזרח- און מעירב-אײראפעאישע ײדן האט געציטן 8 דורכםאצ שיעור נישט אין אצע דרום-אמעריקאנישע רעפובליקן. בלויז א דינע שיכט נאציא- נאל-געשטימטע דײטש- און איטאליעניש-שפרעכנדע ״רן האבן געפונען דעם װעג צו ז״ערע ׳מזרח-בדידער. רי מערהײט אבער, בפרט דער פראנצויזישער טי< האלט זיך איזאלירט און בלײבט טרײ דער אםימילאטארישער אידעאלאגיע. ז״ זײנען געוועזן, זײענן און באײבן דײטשן, פראנצויזן אדער איטאליענער. דעם נאצי-פאשיזם באטראכטן זײ װי אן אנשיקעניש, װעלכע װעט נאכן פארשװינרן פון זײנע אידעאלאגן אויך ביםלעכװײז אפשטארבן. עם זײנען םאראן צװישן זײ אויך אזעצכע ״פאטריאטן׳/ באזונדערם צװישן די דײטש-דײדנדע, װעלכע בא- טראכטן זיך אלם פאנען-טרעגער םון דער עכט-דײטשער קוצטור, היטן זארגעװדיק אפ די דײנק״ט פון דער דײטשער שפראך און זעען נאך אלץ אין דער אםימיאאציע די אײנציקע קײ- זונג פון דעם ״דן-פראבצעם. אפגעזען פון אט רי אידײאישע אפװײכונגען, האבן זיך אבער אין אלגעמײן אײנגע- ישטעלט גאנץ-קארעקטע באציאונגען צװישן די נ״-א״נגעװאנדערטע און די אלטע תושבים. אין ארגענטינע, אורוגװ״, טשילע און באליװיע האבן זיך אפילו געשאפן קלײנע גרופעם פון ד״טש- און ״דיש־רײדנדיקער אינטעליגענ׳ן, װעקכע זוכן א װעג צו אחדות און קעגנז״טיקער םארשטענדיקונג. באזונדערם באדײטנדיק איז די דאזיקע גרופע אין בוענאם אײרעם, װעלכע פירט א באמת-נויטװענדיקע און קויבנםװערטע טעטיק״ט אויפן געביט םון נאציאנאלער און גײםטיקער דערנענטערונג. עם באװײזן זיך זאגאר די ערשטע שװאלבן פון דעם מזדח-מערבריקן .אחדות-פרילינג. אײנצלנע דײטש-שפרעכנדע אינטעלעקטואלן און כלל-טוער יצערנען ״דיש,?ײענען ״דישע צײטונגען, באזוכן דעם ײדישן טעאטער און קומען אויך אר״ן אין די אנ- דערע ײדיש-קויצטורעאע אינםטיטוציעם. נאטירצעך זײנען פאראן געביטן, װאו די ב״דע ײדישע אפשטאמונגען טרעפן זיך עפטער און נאענטער. דאם זײנען די געמײנזאמע פאליטישע קערפערשאפטן, װאם פארטרעטן די ישובים כלפי חוץ, די שותפותדיקע הילפם-ארבעט םאר אויםלאנד און די קאנםטרוקטױוע טעטיק״ט אויפן געביט פון איבערשיכטונג. אין אט די אםפעקטן פון ײדישן לעבן עקזיםטירן כמעט נישט קײנע חלוקי-דעות. דער םעפאראטיםטישער גײםט איז אבער נאך װײט נישט אויםגעװעפט אין דער מענטאליטעט פון די מערב-אײראפעאישע יאהודים. עם איז כאראק- טעריםטיש, אז אין די פי5 םאציאלע און קואטורעלע אינםטיטוציעם װי אויך אין די םפארט- פארײנען, װאם זײ האבן געגרינדעט און מיט באזונרערן געשמאק און םאלידקייט אויפגעבויט, װערן אויפגענומען װ״ניק מזרח-אײדאפעאישע ײדן. עם װערט פראקטיצירט א מין םעצעקציע. דער םעפאראטיזם גײט אזוי װייט, אז זײ מײדן אפילו אוים אויפצונעמען קינדער פון מזרח- אײראפעאישע ״דן אין ז״ערע אזילן, קינדער-ה״מען און זומער-קאלאניעם. אויך די זקנים און זקנות װערן נישט בעםער באהאנדלט. אט די אײגענע דיםקדימינאציעם װערן חלילה נישט דיקטירט םון בײזװיליק״ט אדער ברודער-שנאה, גײערט זײ ז״נען א פועל-ױצא פון דער טרא- גישער מחיצה־װאנט, װאם באגל״ט דאם ״דנטום אומעטום, אפילו אין נעא-גלות. האט דער נײער עמיגראציע-שטראם םון די מערב-א״ראפעאישע פליטים פארשטארקט דעם אנטיםעמיטיזם אין דרום-אמעריקע? האבן די נײ-אײנגעװאנדערטע פארבעםערט ארער פארערגערט דעם שם פון דרום-אמעריקאנישן ײדנטום? עם איז שװער צו געבן אן אלגעמײנע תשובה אויף אט די בײדע פראגן. זי קען זײן בלויז אינדױוידועל און אנטשפרעבנד פאר יעדן לאנד באזונדער. עם איז פאראן א כלל, אז װאוהין ײדן קומען אין מאםן — ברענגען זײ מיט זיך ארײן דעם אנטיםעמיטיזם. ער באנלײט זײ אומעטום, װי א שאטן םון זײער גורל. אזוי איז געװען תמיד און אין די נארמאלע צײטן. די נ״ע עמיגראציע איז פארלאפן אין באדינגונגען א םך ערגערע, װי די פריערדיקע. זי איז פארפאלגט געװעזן פון אן אומזיכטבארן שונא, דער אזוי-גערופענער ״םינפטער קא- לומנע״, װעמענם אויםגאבע איז באשטאסען צו פארניכטן דעם קױם פון פליט אין זיין נײעם מקום מנוחה. א ים פון שיקרים, בילבולים און אנטיםעמיטישער העצע האט זיך געטראגן פון דריטן ר״ך און פארפלײצט דעם דרום-אמעריקאנישן קאנטינענט. הונדערטער םפעציעל-רע- לעגירטע און טויזנטער לאקאלע נאצי-אגענטן זײנען געװען באשעפטיקט מיט דער אײנציקער 47 —