Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 38

יאר־בוך פון ״רישן ישוב .אין אדגענטינע געװים װעט דער צוזאמענשמעלצונגם-םראצעם זײן א זײער לאנגזאמער, עם װעט נעמען צײט ביז פון די אלע צעשפיליטערטע פארײנען און אינםטיטוציעם װעט אויםװאגןםן אן אײנה״טלעכע, גוט-ארגאניזירטע קהי5ה. און עם איז גלײכער אזוי. אזא קהיאה װי ם׳איז בײ אונדז מעגלעך, א גוטװיליקע קהילה, קאן נישט נעבויט װערן מיט באשלוםן און רעזאיל׳וציעם, עם איז ג5״כער זי זאל אנטשטײן בהדרגה, דורך א לאנגזאמען ארגאנישן פראצעם, עם װעט ז״ן א םך געזינטער פארן איצטיקן לעבן פון דער נעמײנדע און פאר דער צוקוגפטיקער פעםט- קײט פון איר קהי5ה-ארגאניזם. עם װאלט געװען שעדצעך שוין הײנט צו פרואװן פאר״ניקן אדער אפײצו פעדערירן די עקזיםטירנדיקע גרויםע קערפערשאםטן. אונדזער ישוב האילט אין רעכטן מיטן בויען, אצע אונדזערע אנשטאצטן בויען איבער זײערע געבײדעם, נײע שולן װערן געגרינדעט, שוא-בנינים פארצײגט און אויםגעבויט, עם איז אן אויפשװאונג פון א גרויםער געזעלשאפטלעבער ענערגיע, אביםל פלאנלאזיק, נישט אינגאנצן סיםטעמאטיש, אבער אין תוך גאנץ נוצלעך און טאקע פײלײכט אויך צײטמעםיק... דער דור װאם האט געבויט די ײרישע ב. א״רעם, די עםקנימ װעמענם נעמען װעצן ב?ײבן פארשריבן נישט נאר אויך .מארמארנע און בראנדזענע טאװלען, נאר טאקע מיט גאלדענע אותױת אויףי די בלעטלעך פון דער ״דישער געשיכטע םון ײרישן ישוב אין ארגענטינע, אט דער דור זינגט איצט זײן שװאנען ליד פון אויםבוי, םון שאפונג. זאא ער דערזינגען זײן 5יד ביז צום םוך, זאאן זי די אונטערװאקםנדיקע דורות אויםהערן מיט דרך ארץ און פארערונגן זא5 זײ געגעבן װערן די פולםטע מעגאעכקײט אויםװיקצען אצע זײע- רע ענערגיעם, א5ע זײערע אספיראציעם, און עם װעצן בלײבן מאנומענטן װאס װעח עדות זאגן פאר די צוקונפטיקע דורות, אז זײ האבן זיך נישט װאם צו שעמען מיט זײערע טאטעם און זײדעם. אבער נאכן גרויםן רעש קומט שטענדיק א שטיקשװײגן, א רואיקײט װאם קאן אויך זײן שעפעריש אויב זי װערט אויםגענוצט סאר אינערלעכער פארטיפונג, פאר בעסערער ארגא- ניזירונג, םאר באפעםטיקן דאם שױן געשאםענע און פארזיבערן דעם קױם פון דעם אויפגעבויטן. אזא צײט פון שעפערישער רואיקער ארגאניזאטארישער ארבעט װעט אומפארמײד- לעך קומען נאך רער ברויזנדער עפאכע פון אלזײטיקן בויען. און דאן װע5ן די געשאםענע אינםטיטוציעם מוזן זוכן א װעג פאר פארײניקונג, פאר קאארדינירן זײער טעטיקײט, פאר זארגן פאר די אלגעמײנע נויטן, צוליב רי פריער אנגעװיזענע םיבות. רי ערשטע מערקבארע שריט אין דער היגזיכט װערן שוין געמאכט. די אצץ גרעםערע םובםידיעם װאם די חברה קדישא באשטימט פאר אלװ א\ אױװואגז ײדישע אינםטיטוציעם איז דער אנפאנג פון אן אלגעמײנער קאםע צו װעילכער א?ע ײדן שטײערן מיט און פון װעלכער אצע ײדישע אנשטאיצטן און הצטרכותן באקומען די נויטיקע פינאנציעלע מיטצען. װען די חברה קדישא װעט אויםצאלן איר נ״עם, פרעכטיקן קהײ5ה-בנין, װעט אט די דאזיקע צענטראציזאציע פון די נעמײנדע- פינאנצן קאנען נאך פיצ אויסגעברײטערט װערן. און אז ײדישע אנשטאלטן קאנען בײ אונדז לעבן און ארבעטן צוזאמען, באװ״זט די טעטיקײט פון ועד החינוך בײ דער חברה קדישא, װעצכן עם איז געלונגען צו צענטראלי- זירן די טעטיק״ט פון אלװ ײדישע שולן אין שטאט און אומגעגנט. װען אפילו קײנע פון זײ האט זיך נישט געדארפט אפזאגן פון איר אידײאישער און פרינציפיעלער אײנשטעלונג. מען האט נאר באדארפט קוקן אביםל ברײטער אויך פראגן, מען האט נאר געדארפט אנװענדן אן אומפאנגענדן באיק װאם עם נעמט ארום דאם גאגצגג ײדישע?עבן אין איצע זײנע שאטירונגען און עם קאנען זיצן בײ אײן טיש לערן-אנשטאלטן פון דער תלמוד תורה הכלילית ביז דער ה״ם זשיטלאװםקי-שו?. אט דער פרינציפ פון ײרישן צוזאמענילעבן װאם איז דער עיקר פרינציפ פארן קהילה- װעזן, װערט נאד מער פארקערפערט אין דעם נײעם געמײנדע-הויז װאם די חברה קדישא האט אויםגעבויט און באנ״ט אין פארלוױי פון יאר תש״ה, און אין װעלכן עס װע?ן זיך געפינען אי די חברה קדישא, אי דער לערער םעמינאר, אי דער אױוא, אי דער ראבינאט, אי דער ועד החינוך, אי די דאיא, אי א קאנצערט-זאל, און אי א צדקה אפטײלונג. אין פלוג קומט אוים, אז דער צוזאמענלעבן פון אזעלכע פארשידנארטיקע אינםטי- — 38 —