Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 30

יאר-בוך פון ילדישן ישוב איז ארגענטינע פראצעם און קאםעקװענצן פון פארשריט, װי דאם איז אויך די םאםן-װאנדערונג; א פראצעם און פארשריט, װאם קענען איבערגעשצאגן אבער נישט אפגעשטעלט װערן• מיר האבן זיך אפגעשטעלט אויח דער יירישער איינװאנדערונג מחמת איר װיכטיק״ט םארן ארגענטיניש-יידישן געזעלשאפטצעבן פארשריט, אבער אונדזער זיין און פארשריט איז היינט שוין נישט אױסגעשטעצט נאר אויח דער איינװאנדערונג. דער עיקר פון אונדזער נאציאנאלער געשטאצט און באשטאנד איז רי אייגענע פא5קס- טימצעכע יידישע קוצטור. אנדערע פעיצקער האבן אפשר אויםער רער קויצטור נאך אנדערע נאציאנאצע םימנים. טיר זיינען אבער נאציאנאל אנדערש פון די אנדערע אויך מיט רעם, װאם מיר האבן אונדזער קואטור פאר דעם איינציקן נאציאנאיצן םימן. צוליב דעם איז אדער דארך זיין די יידישע קויצטור דאם הארע און דער קאפ פון אונדזער סאציאצן אדער געזעיצשאפטיצעכן ארגאניזם, דער צענטער פון אונדזערע טואונגען, די אייגענע אקס פון שטא5 און אייזן ארום װעאכער עם דרייען זיך די דינאמישע רעדער, װאם מאכן באװעגן די יידישע געזעיצשאפטיצעכע אקטיװיטעטן; זי איז דאם טייערםטע אונדזערם, דאם ציבםטע, דאם דערהויבנםטע, ראם איין און אײנציקע, װאם בארעכטיקט גערעכטלעך אונדזער זיין װי א נאציאנאצע איינהייט צװישן אנדערע, װאם ניט אונדז ליכט, האפענונגען, לעבן. ביי יעדן פאילק איז זיין קו5טור אים דאם טייערםטע און דאם װיכטיקסטע נאך די מאטעריעלע בארערפענישן און אפיילו איינצייטיק און אויב דאם איז אזוי ביי אנדערע פעיצקער װאם פארמאגן נאך אנדערע נאציאנאאע םימנים איז דאך דאם, אדער עס דארה זיין א םך שטארקער ביי אונדז. אין דעם גייםט קען מען נישט ארױסשטעצן קיין םראגע, צי מיר די ארגענטיניש- יידישע קאצעקטױויטעט, געמיינשאפט אדער געזע5שאפט — פארמאגט א יידישע קוילטור; אן דעם װאילטן מיר דאך װי א נאציאגאצע איינהייט נישט געװען. טען קען אבער יא און מען דארך זיך שטענדיק שטעלן די םראגע װעגן דער געשטאצט פון אונדזער קוקטור, איר באש- טאנד; װאס עם איז געטון געװארן איר צו באקרעםטיקן, פארטיפן און אויסשפרייטן; צי זיינען אלע טואונגען געװען פאזיטיװע, פרארוקטױוע; צי האבן נישט געפע^ט נאך אנדערע טואונגען; איז די קװלטור ארבעט געפירט געװארן אין נײםט פון געװיםן — פר״הייט און אין פרייהייט בכיצצ? איז אנגװענדט געװארן דער דעמאקראטישער פרינציפ און פראקטיק אין דער נעזעצשאפטצעכער ארגאניזאציע און אין ג״סט פון דער קויצטור-טעטיקייט? האבן אלע יחידים אדער קאצעקטױון, װאם האבן געקענט מאטעריע?, מאראאיש אדער גייםטיק ביי א פרייען אויםװאיצ — בייגעטראגן פאר דער קויצטור דאם װאם זיי האבן געקעגט בייטראגן? איז אונדזער קולטור באשיצט, פארטיידיקט? איז זי געזיכערט קעגן אינעריצעכע און קעגן אויםערצעכע אנ- גריפן? און װאם םארא פערםפעקטױון זיינען פאראן פאר אונדזער קו^טור? די א״נע םראגע — װי מיר זעען — צעװארפט זיך אין א םך םראגעם, װאם שטעצן זיך איצט און שטענדיק נאד אין פאזיטױון זין צוליב דער געמיינזאמער ארגענטיניש יידישער זאך. די דערציאונג און די בילדונג איז בײ אלע פעלקער א״נער פון רי נרויםע קולטור םאקטארן. װי זעט זי אויס ביי אונדז? דער שוצ-װעזן בבלל האט זיך םארגרעסערט; ער האט זיך מאטעריעי? באפעםטיקט און נומעריש הא5ט ער אין װאקסן. היינט זיינען פאראן מער שייצער אין די שויצן איידער פריער און דאם בויען אזוינע פרעכטיקע שויצ-געב״דעם איז אן אויםדרוק פון ז״ער באפעם- טיקונג. אזוי זעט דאם אוים פון דרויםן. און פון אינעװייניק? עם איז ק״ן מאיצ נישט נעװען קיין א״ניקייט און קיין איינהייטיצעכקײט אויפן שוצ געביט און היינט איז עם אויך נישטא, היינט נאך װ״ניקער אײדער פריער, איבער דעם װאם עם זיינען צוגעקומען ריכטונגען מיט מער פארשירענע צװעקן. און די א״ניקייט און די א״נה״טצעכק״ט אויפן שו5-געביט קען נישט זיין וױ ילאנג עם זײנען פאראן פארשידענע דערציאונגם-ריכטונגען און טענדענצן און אידעאצאגיעם, װאם צויציב זיי שאפט מען שויצן און מען גיט זיך אפ צו ז״. די רעציגיעזע שויצן מיט זייערע איצע װאריאציעם און ענדערונגען, װאם זיינען פון די ערשטע אין יצאנד זיינען געשאפן געװארן און װערן געשטיצט און אױםגעהאצטן צוקיב רעציגיע. — 30 —