Undzer Worṭ · 1946-09-16 · 25 (16.9.1946) · p. Seite 8

MWWWWW פ ל n ו פ רP זייט :ישם אין כעם, עם איז נאר א שפאם, עס האט טיט סורא צחאמעננעשלעפט די סחורה {ח. גאלחאטד) (דער עץ־הדעת) י > V׳j •״£ רעמעניש זואם איך ווי־ל ט1 איך, וזאס איך וויל נעם איך דאם בעסמע איו פאר פיר טיינע פריינט אוץ איר... איר פוזט ראך פארשמיין, אז עולם גולם טוו זיך באגיין םיטן כרויזן וועלן פעג עם זיי נישם נעפעלן אז כ־וועל האבן געגוג זויל איך אוזעקווארפץ דעם קרוב און לאכץ פון דער וועלט פיט א פולע טאש פיט נעלם. אט, ב־בעט אייך האם די וכיה גו טרעפן ווער עם איז די בריאה ל טינכען מעלעגראטירט באפבערג לאנער: <םפעניעל) רער יורידי׳ שער אסם ביים צעגטראלן יוםסיץ ביורא פון גענטראלן געגטראל קאסיפעט, האם נאשלאסן - א ראנק רי באמיאוננען פון אונתערע שליחי גבור - נו נענמראל־זירן די ארבעם פון אונ¬ י דוער געריכמס־וועזן און האט אקצעפטירט און ־ באשטעסיקם אלע אירטיילן פון צענטראלן־לאנער געריכט און אויסנערריקם אנערקענונג פאר דעם נעש־קטן אויספארשיננס ם־סמעם פין אונחערע או־םפאר»*נגפ ארגאגען. ביי רער געלעמהייט שיקם א־בער רער רער־ פאנפער אפסי - א ם־מנעפיל־אויסדרוק פאר רעם ... פארחלשפן דאפע; שניידעד... ווי לאנג וועט דויפרן די פרידנס־קאנפפרענץ? די פרירנם־קאנפערעגץ. וועלכע קומם פאר אין פאריז. וועט, ויי זאך־קעגער באהויפטן, ווי־ ערן ביו... עם וועט ז-ך ענדיקן דער שלום אזן ם •וזעם זיך אנהויבן די גייע םלחפה, ווי נעפעלט אייך? ענגלאנדם הבטחות... רער.עפלי־בעוויגישער סאציאליזם... די פרייהייט אין איגריע... רער אטת פון רער דיפלאמאטיע... די ערלעכקיים פץ די קהל־פארזארנער.. רי ליבשאפט פון ייד 5ו ייד... תיקון־טעות אין איינעם פון די י לעצטע נופערן פון "איגחער- יגארט" י־ינען אנגעגעבן געויארן אין "לאגער״שפינל‘• אי־ניקע ידיעות. אז 25 קינדער ווערן ארו־סנעש קט אויף כשרער פארפלענונג קיין קיסיננען - לויט א פארזען פון בחור הזע־ צער איו ארויסנעפאלן געווארן די דאפע — סעפטעפבער 1947 - גלייכצי־טיק איו אננענעכן נעווארן אז עם איו דערעפגט געווארן א פרובםן אין געפיזע האלע ווי עם איז ע״ם טעות נישט אננענעבן ראם ריכסיקע ארם - ד• אוגערקעס זיינען סארפארן קיין וו־נדסהיים און די פרזבמן op ב־ופם רער לייב 0י8 ויין מ דר־קנדיק פיט זיין שזועק נוף - נידעדפרעכפיק און נעפ״ן «»es עי פון אים ז״ן נלוש. ויי זוכן אן פצה. יר וואלטן נערן נעוואלט סארן א דעוואלזציע ווייק נזיר אבער נ׳ שפריכווערטער וואם עם איו כראי זיי צו ניצן'* אין תוך איו יערער גד גערעכט. איינער בלייבט ביים נעלד, רער צווייטער ביי רער טענה. אבי פע נעפט אפ קבורה געלד, מעג ז־ך שוין רער מת אליי! באנראבן. א רעגן פרייבט אדיין אין שטוב און א בייזע פאראן דארע גבירים און פעפע ארעפעליים. ויען הוגגערט א נגיד? זוען דער דאקטער הייסט . ווען א־ז גוט צו זיין א קאץ, ווען די נעל־הב־ יחטע לאוט לעקן פון מאץ. דעם יידנס שפחה איז טיט א ב־םל שרעק. ווען אלע ואלן נל־יך נלייבן, וואלט פשית שיין ווייב מרייבם ארויס פון שטוב. ליבע און הונגער ווויגען ניט אין אייבעם. םיס,נעחלט בויערם טען דורך אפילו א קיזל־!מיין. ק־ינער איו ניט אזי• טו־כ ווי רער וואם וויי ־ירן? ועץ זיך או־פ, ניט הער,. סרבסהיאיז א רפואה צו אלע קרענק. פאר א טויכן גלח קלינגט פען נישט צווי־ מאל אסור איז קיין שבועה ניט, קוש אין ה . , . יז קיין קללה ניט, א קללה איי ניט קיץ טעלעגראפע: זי קומט ער האט א סאךאו־פנעטאן: ער האט נעשאס. רי לבנה. לאנג געקוסען דער וואס הנפעם שאר גישט זוערן אין כעם. עם קען זיין א; ערלעכער שענקער און א שעפער א גנב. לוח. י פאר אומכבוד אגטלויף, אבער יאג זיך נים גאן ־ כנזעט האט א מאל רעם ט־יטש פון גארנישט. אוי(־■ אימלעכן תירוץ קען מען נעפינען א נ״ע ניט יערער אזיף וועטען הינט בילן איו א גבב בעסער א קרימער פיסאיידער א קרומער קא£. נישט א יערער ווייסט או... . . . פילאלאג! כאשעפמינן זיך פיט פעסט־• שטעלן רי שפראך פון רעם ערשטקלאסיגן מינכע* נער (יידישן!) ד. ם. עקספרעס. . . . דער קבוץ "להבה־ צזואמען פיט דעם פירער פון מינכבערנער קאט־טעש ה־ שא' פעלסקי, האב; נאשליסנדיק א״נוזייהען די "יישע בלוי־וד:עע פאן צעש־קט איינלארוננען אין א ריינער די־טשער שפראך. . . .רער קבוץ "טלנא" אץ שעפליץ האט צעש־קם א־ינדארונגען אויף דער ההינה פון ויי־ ער א חבר אין א שלעכטן ... ד״טשי (איידער י א מטן עברית איו אירא׳ גלייבער א שלעכטן . ..אין א געוו־ס; לאקאל פון רער ציונים־ טיעער א-נאגיואציע אין א ראיאן שטאט האבן זיך אירע פיטגל־דער ביים זייער אפט; שפילן אין קארטן, געלאזט אייפתענגען איבער זייער שי־ של דאס ביל ר פון ד״ר חערצל! ... די לאנדפכערגער לאנער צייטוגנ, וזי א שיואס!אפם אי; זיך אריץ אלץ וואם זי בא¬ ביון תיינמיק. טאג איו אונדז נישט נעלזג־ גען פעבטצושסעלן די שפראך פון די פינבענער ראי א ביולעטינען ננישט יידיש און נישט די־טש און ויבער נישט קיין דעניש!) ... אין האף געפינט זיך א פוילישע שרייב סאש־ן. וועלכע יייל נישט שרייבן אין קיץ אני רער שפראך ווי פויליש, רער־כער קומען אלע בריוו אי; צירקולארן אין רער ריינער שטענדריק שפראך (ר־־ר צו רער ו1אנטי) ... רער ביירוטער קאטיטעם האט א גרויי סן אויסוואל פון סטעספלען. רי א־בערשריפטן ייינען צופעל־ק נעדרוקט אין רער פו־לישער שפראך אץ די געריכסם פארי לאדוגגען ווערן פון נעווו־נהי־טנעשריבן אין רער ליטערארישער פויל־שער שפראך, אן פעלערן. טען קען נ־שם ואגן, או מעז רערם דארט אויכשליסל־ך פויליש, א טייל באנזצט זיך אויך מים רער די־טשישער שפראך. ... אונרזערע!סשטיינסנעואגט) שליחי צבור האבן שטארק פיינט, אז טען זאנט ויי דעם אשת אץ 1ואלפ, אייך נער, ב-ארמאבט ראם פו-ל פי- דאט ארויפשיקן רי לאנער קינרער ק״ן קיפימען ד׳אם געבראכט מטע רעזולטאטן - עס האב! אייניקע ל־ים - י־ך נאנץ באריימנד רער׳ האלם, הייפשזעכלעך פון רער פארנרעסערטער נארפע שאקאלאד. די ארייסגעשיקטע פון לאגער באמבערב - לו־ט רער אניוייזובג פון ראקטאר - 20 קראני קע. איו א דאנק די כאפיאונגע, פון א בר־.םםכא א בן תורה - פארארדנם געוואר; אפפע נאויע׳ נונגען: — איין מייד צוריק פיט; אויטא קיץ באשבערג, א ט״ל ארופלו־פ; אין קיסיננען ווכן א מקים מנחה און רי א־בריקע אויפן בוידעס פון האטעל רייכשהאף. קוסענד־ק מים א טענה - צו ד• "דווינט,׳ פארוארנער. הלמא• ראם עסן ביי ויי האט קיין טעם גישש - האבן ויי געענטפערט: ווען פיר וזאלטן מט און נעשמאק נעשפייוט וואלט איר ראך פין אונדי קיינמאל גישש גקויאלט אפמרעטן. נץ ני׳ 1אנ, אז ויי וייגע; משט גערעכשו נעבמו אוונט האבן זי־ הארציק צעקושט עטלעכע אינגארישע און פוירישע יונגעלייט - נאך אן אינטעריוענץ פון מאסגעבנדע פאקטארן, א׳ געקיטען צו א פערשטענריקגגג און די קו״שנרע האב, זיך אינערגענעטן;