Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1946-09-16 · 25 (16.9.1946) · p. Seite 3

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
1 (1946)
Issue
25 (16.9.1946)
Date
1946-09-16
Page
Seite 3 (sequence 3)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
60% known words query
IRI
…/7242850-8596732-8602796--210-8598155
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

1 entity mentions

FR A J TI K. 13. SEPTEMBER 1946 1 סkm ועו ijik FUN DER POLITISZER WELT Politis2er F.jnike nochnrildiomedike problemen (וווו der Szwtjc. Tu rezultat tun der mildiome iz forgekumen an iberniknng in dem iniernacjonaln kojehes euzamensztel. Rusland iz derszinen. als erszt-rongike grojsmacht ojf der velt-arene, fartunklendik den» sztern fnn Grojs-britanje ojfn poliliszn firmament.* Mit der enderung hot zieh gemuzt re dienen die Szwejc, w-emens baeijungen mit Rusland es hot charakterizirt. lojt der ojtentiszer forinnlirung fun Bundes-rat {szyvajearisze regirung) a ״niszt-frajndlodie sztelung“. Age\v, szojn.in November 1944, ־wen di eukunftike politisze konstclacje hot ongenumen konkrete formen, hot di szwajcarisze regirung ojsgesztrekt df haut cu Moskwe. ober zi hot zieh bagegni mit a szarfn opvajz 1111 mitn forwurf fun ״profaszizm“. Der rusiszer radjo מע di prese hobn dan nnlwiklf a szarfe. antiszvajearisze kampanje, gesziiet ojf der gTojser reszime fun szvajearisze diatoim in baeng cu Rusland in menszedi fnn di lectc 26 jor. Dem ojsgangs-punkt fun der kampanje hobn gebildet di forfaln fun November 1918. Dntnolst, in cuzomenbang mit dem proklamirin fun der szwajcariszer soejaldemokratje un niszt gelungenem ״lands-sztrajk“, iz di rnsisze diplnmatiszc misje geevungen gewen cu farlozn di Szwejc untern forwurf fun orajnmiszn zieh in inerledi politisze ongelegnhajtn. Ojf az« ojfn iz ibergerisn geworn der diplomatiszer kontakt eviszn üejde!,-»der. Der cwejtcr ״even negef“ iz geven dos dermordn ojf der szwajcariszer tcritorje, in jor 1923, dem sowieliszn diplomat Wornwski durch dem Wajsrus Konradi. wos iz gedekt geworn durdi di rechte szwnjcariszc krajzn. In rezultat fun dem ineident zajnen ojeh ibergerisn geworn di wirtszaftlechc bnciungen fun liejde lender. Es hobn ojeh niszt fargesn di Sowietn dein arojstrit fun szwajeariszn r0jsem-roini3ter Motta, welcher hot in jor 1934 opgegebn, als cjneiker. zajn sztim kegn dem ojfnemen Rusland in der Felker-lige. Di, >ci ojeh andere faktn hobn a lange cajt gojrem gewea di separirung fun di bejde lender. Lectns hot Rusland, gedenkendik ir grojsmacht-sztelung ajngelialtn a kalte un cajtnwajz a kegnerisze poziejo. Dos hot derfilt di Szwejc, spccjcl in jor 1945. wen Rusland hot zieh opgezogt ontejl cu nemen,.in der intcrnacjonaler konferene far dem ciwiln- (liwezn, mit der bagrindung, az zi ken zieh niszt zeen cum tisz mit faszistisze lender, wi di Szwejc. Szpanjc un Portugal. In der doziker sifuacje iz der Szwejc cugefaln der gojrl fun ״dem gejendikn kajn Kanosse“. Ir iniejatiw iz gekrojut ge- 'vom mit derfolg erszt in mare d. j., wen di rusisze regirung bot ־ongemiinen di szvajearisze propozieje wegn onknipn diplomatisze baeijungen. Di forsztejer fun bejde meliuhcs hobn szojn ibergenuinen zejere funkejes ojf di nnje plecer. Ojf dem ojfn iz der ״rusiszer knipl“ ginstik gelejzt geworn, hobndik ojeh a haszpoe ojf di kegnzajtikc wirtszaffledie baeijungen fun bejde me- Inches. Tn’ rezultat fun ersztn szrit ojf dem gebit 110t di szvajearisze zejgerindustri bakumen fun Rusland a basztelung ojf 20 miljon zejgers. Dl orime in rojsztofn Szvajcarjc bamit zieh konsekvent cu farengern dem kontakt mit a meluchü, welche disponirt mit rizike rojsztofrajehtimer. "Nochn bazajtikn dem disonans mit Rusland, hot zieh gekent duehtn, az di Szwejc ken zieh lebn, wi .,got in Ades“, funwajtn fun di forfaln, welche sz.piln zieh op ojser ire enge grenecn. Azoj ken zieh ojsduchtn nor ojberflechlech. Ober mit der rcwolucjonerer aptviklung fun der krigs-teehnik wert di megledikajt fun kontinuiru dem tradicjonelen nejtralitet kult, wos datirt zieh fun jor 1815, nor n problcmatisze in fal fun a najem krigs-konflikt.' In cuzameiiliang mit dem hot zieh arojsgerukt di frage, cu wolt zieh niszt beser kalkulirt dos ojsgefincn naje zieherbajts-garantjes Iberzidit durchn cutretn cu der organizaeje fun di Farejnikte Nacjes. Di fun der prese farefntleehte serje fun artiklen ojf der doziker teme hol gefunen a sztarkn opklang in der efnlledicr mejming. Di .,Gezelszaft far di Farejnikte Nacjes“ un eli ״Naj-Helwetisze Gezelszaft“ hobn ajngcordnt a rej efntleehe diskusjes du referatn fun ziidi-farsztencjike. Fun di 3 megleche alternatives: 1) niszt cutrgtn cu der UN. 2) badinglcchn cutretn d. h. untern beding Fun ajnhaltn dem internacjonaln status quo fun der Szwejc, ‘3) badingungslozn akees. hot die szwajcarisze regirung ojsgeklibn di erszte koncepcje. Oficjel hot men moliwirl di dccizje mit der unmeglethkajf cu farejnikn dem nejtralitet-bagrif mit dem princip fun miliferisze sankejes. forojsgezejene in Statut fun der UN kegniber nipludies. wos rirn on di baszlusn wegn szolem. xDi sztelung fun der Szwejc iz, on sofek. diktirt! geworn hojptzechleeh mit andere motiwn: .reminiscenen funm Fiasko fun der frijerdiker Felker-lige. specjel in period fun sankejes kegn Italje beszas der abisiniszer milchome. , wi ojeh mit der obserwaeje fun der geszpanter ntmosfer ojfn gebit fun farszejdene instituejes fun der UN. Mit der antwiklung cum besern fun di farheltcniszn in der TJN un ojf di internacjonale konferenen wet efszer ojeh di sztelung fun der szwajcariszer regirung in der frage unterlign a rewizje. Derwajl wil zi über Idnjbn in der rol fun a ״politiszn porusz“, wajl zi hoi mojre az in fal fun krigs-komplikacjes wet zi bcmejle, als mitglid fun der UN, orajngecojgu warn in dem gewiml fun di geszejeniszn. Gejendik, ober, mitn ejgenem weg glojbt zi, az efszer wet zieh Najs fun Tattynilde, Szlatu. , Washington. A baamter fun amertkaniszn ojsern-ministerjum hot derklert, az di amerikanisze regirung hot niszt bedeje ajncuszteln di UNRRA-Ilfenmgen far Jugoslawje. An enleehe derklerung hot ojeh farefntlecht dt UNRRA-ecntrale. Bejde jedijes hobii dem eil bakant cu machn, az di UNRRA-liferungen zajnen niszt ophengik fun kajh politisze cwlszufaln. New-York. Der gen. sekr. fun di Farejnikte Nacjes Trygve Lie hat rekomendlrt dl 51 mitglider-meluches opculejgn di UN-general farzamlung ojfn 23. X. lojtn forszlag fun ojsemministom-rat. Der antglitiker baszlus wegn der oplejgung iz ophengik fun wün fun der merhajt mitglider-meluches. New-York. Der ztcberhajte-rat hot bahandit di frage fun der ukrainiszer baszuldfkung kegn Grichnland, wegn dem, az di lecte badrot Albanjes zicherhajt un dem szolem ojfn Balkan. Ojf Manuilski’s forwurfn hot geentfert der grichlszer ambasador in Washington Dendramis, welcher hot ongewizn dl falszkajt fun di baszuldikungen un di tifere politisze sibes, wos hobn bawojgn Ukraine arojscutretn kegn Grichnlanä. C. a. hot er gezogt, az dl britisze trupn gefinen zieh in Grichnland lojtn wunsz un ajnsztimikajt fun ale, lojt der rej grichisze regirungun. Ojf der griehlsz-albaniszer grenec zajnen forgekumen a rej prowokacjes. Wos onbalangt Bulgarje, iz zt gewen a dajezisze baze ojfn Balkan un in kajn szum land iz niszto azoj fil germanofiln wi in Bulgarje. In Albanje lajtn sowictUzc mlliterisze inzinlern dt bojung fun wegn ojf der grichlszer grenec, un der Ratnfarband hot bawofnt dl albanlsze armej mit di modernste klej-zajen. Ojeh der amerikaner delegat Jonshnn hot in a szarfer tonn opgeworfn Manuilskls baszuldikungen als niszt-bagrindete. New-York. Der soWjetiszer otsem-minlstcr Molotow hot ln a telegram farzlchert dem gen. sek. fun UN Trygve Lie, az dl szolem konferene in Pariz, wet zajn ln der läge cu farendlkn ir arbet btzn 23. Oktober, der najer date wos wert forgcszlogn als derefnungs termin far der general farzamlung fun UN. ir wider ajngebn blajbnin rol fun 0 nejtraln obserwator. In juni h. j. hoi zieh opgcszpilt in szwajcaris7n Parlament der epilog fun a. g. Washingtoner opmadi fun 25. V. 46. ln lojf fun der cjnwochedikeT, ojsergewejiilecher sesje 11n fun di hcjse debafn. koncentrirt in 35 gehaltene red es. iz der opmadi ratificiri geworn. Di Szwejc hot zieh untergegcbii di foderungen fun di delegafn fun di F. Sztatn. England un Frankrajdi in baeug cu di dajeze farmegns-werlu ojf ir gebit. Lojt der note fun dem Alirtn Kontrol-Rat fun 5. VTTT, 45 um dem ge7.ee fun 30. X. 45, gejen iber ale fnrmegns-wertn fun Dajczliind 1111 fun dajeze birger in ojsl.niel, weldies unferligt niszt der suwerenitet fun di Farejnikte Nacjes, ojfn grund fun dajezn kapitulaeje-akt un dem arajirein fun di Alirte in Dajczlands suwerene recht, ojf dem Alirtn Kontrol-Rat. Di Lasztimungen zajnen fuldis7. geriditet kegn di nejtrale meludies, in welche es gefinen zieh dajeze farmegns-vertu. hojptzediledi lokirte dort cuüb zidierliiijis-tnmiin. Tn baeug cu der Szwejc hobn di ojbndermonte basztimungen gefunen cum ersztn mol an onwendung. Mit a szver somit hot di Szwejc gemuzt ajngejn ojf n kompromis un rezignirn fun a tejlwajzer kompensate fun ire finnnsjcle pretensjes cu Dajczland, welche batrefn arum 5—4 miljard frank. Di dajczsze farmegns-wertn. geszact ojf arum 1 miljard, zajnen redueirt geworn in opmadi ojf a halbn miljard frank. Ale farmegns-redit, ׳ redet un interesn fun wcldm 8' iz niszt min, gekojfte durdi Dajezn in Dajczland Farn 1. I. 48 (ojdi di. yreldic wein biz der cajl repatrirt wem kajn Dajczland fun ojsland) szteln for mit zieh a likvidaeje mase. A helft fun der snme, wos wet zidi bakumen nodi der realizaeje fun der der Welt {*igtentd London. Gen. McNarney hot ln zajns a derklerung barirt di DP-frage in der ameri- London. Lojt a mittejlung fun Exchange Telegraf, gesziiet ojf di derklerungen fun der terldszer prese wert gemoldn^ as der amerikaniszer, britiszer un terkiszer flot firn durch gemejnzamp ibungen ojfn Egejiszn facszeidene■ tcudeש München. Dr. Philip Auerbach iz basztimt geworn als sztats-komisar far jidisze injonim in Bayern. Dem 16. Sept. nemt er iber Sofia. Ojfn grünt funm ojsgang fun plebiscit in ,,Bulgarje, macht di bulgarisze kenigleche familje forberajtungen■ arojscuforn. Di kenign, muter Jeanne, tochtep fun italjeniszn ex-kenig, mit ir zun kenlg Simeon un ir.tochter Marie-Louise wi ojeh prineesin Eudoxy, di szwester fun farsztorbenem kenig Boris, wein in di nonate teg opforn kajn Alexandrien. Sofia. Ojf der parad-fajerung fun militerformaejes un politisze organlzacjes in cuzamenhang mitn cwejtn jor-tog fun 'der btldung fun dem ״Foterlendiszn front“, in Belgrad, Iz onweznd gewen der bulgariszer premjer Komin Georgiew. flrer fun di bulgarisze komunistn George Dunitrow, mitglider fun bulgarlszn kabinet un ojslendisze diploraatn. Tokio. Lojt a mittejlung fun der japanlszer prese-agentur KJODO gejt der gancer kejzerlecher bazic iber in di hent fun der meluche. Azoj arum wet di meluche bakumen 1 300 000 ha. erd dem kajzerlechn palac, 3 kenigleche willes un 3 •andere palacn. Nürnberg. Der merder fun Dr. Hartshorn, lejler fun unterichts wezn fun der militerregirung in Bayern, iz durch der amerikaner pollcej gechapt geworn in a wald baj Nürnberg. Der merder Iz der 19 jeriker dajezer birger Detterbech Johann, welcher iz derszosn geworn bajm gerangl mit der policej, banuendik zieh derbaj mit gewer. Dem mord hot Detterbech ojsgefirt* dem 26 ojgust, wen Dr. Hartshorn iz geforn in an ojto ojfn weg München-Berlin. likwielaeje 1na?e. kalt cu lotojwss deni Alirtn Kontrol-Rat, als dajeze krigsreparaejes un a helft letojwas der Szwejc. Noch lange chalukcj-dejes hot men ojdi regulirt di frage fun dajezn gold in der Szwejc, Zi hot derworbn in mcszech fun der milchome fnn Dajc7.1a1id gold in wert fun 1,2 miljard frankn, niszt gekukt ojf dem. wos der gold-ojeer fun Dajczland iz in onhojb tun der milchome geszact geworn nor ojf 680 miljon frank. Dos derklert zieh dermit, wos in cajt fun der milchome hot Dajczland ongerabirt fun di okupirte lender, gold in wert fun arum 2,5 miljard frank, fun wos a tejl in der liojdi fun arum 800 miljon hot es fiirkujft der Szwejc. Sof-kol-sof hot zieh di Szwejc farfliehtet, umeukern gold in wert fun 2-50 miljon frankn. Di regirung un der szwajcariszer parlament hobn gemuzt aropszlingen a Litern tropn. Cuüb di forojsgezogte un ernst - gcmejnte virtszaftledi - politisze , sankejes fun der zajt fun di 3 unterliandlendike mcluchcs, iz gewen evekloz an ewentueler ojsrejd in der form ״fun onrirn di suwerenitet“ oder ״di niszt barii'ledikajt fun priwatn ejgntum fun fremde birger". Der szwajcariszer parlament hot gehst di gelegnhajt, ojfn hintergrunt funm aktneln problcm untercuvarfn a kritis/n analiz di farheltenisz fun recht cu ibermacht un wejnikstns mit ־teorctiszc batraditungen sztiln ire farfirte hofenungen. Dem prestiz fun der meluche hot zieh ajngcgebn cu ratewen mit der humanitär kliugendiker formul wegn frajwilike raparaejes farn ojfboj fun Ejrope un hilf far milchomebaszedikie lender. Dos wirtszaft'lcche lebn sz.tejt wajter untern eejehn fun ״liojdi-konjunktpr“. Der export iz geworn badajtnd fanandergebojt, orjentirndik zieh ject hojptzediledi in der richtung fun di F. Sztatn, Argentiue un Szwedn. Ojf fuler pare arbet di zejger industri, opeijendik di nrbets-kreftn fun der textil un maszinenindustri, adank zejer bojehe lojnen. Di leet dermonte indus^ri-cwajgn bamijen zieh, wider, farfuln di antsztanene blojzn mit hinchvirtszaftlcdic arbeter. Di rizike basztclungcn ojf zejgrlech, farmaeewtisze artiklen, fotogrufisze aparatn, textil, anilin - farbn un industri - chcmifeal jen trefn Inidajlnd iber dem •produkcjepotencjnl fun der industri un rufn arojs a nofhatiandikn wüks fun di prajzn. Cuüb dem, wos ojsland colt mit gold oder mit dewizn farn export, revanzirndik zieh, in rezultat fun krig, nor in a klejner mos mit Import fun sehojres, zamlen zieh in der Szwejc rizike sdimnim fun gold 1111 dewizn. Zej kenen niszt ojsgenuct wem in gresern massztab, wi dos hot dos ort in normale cajln, ojf ajncukojfn sdiojres in ojsland. On der interwene fun der regirung in gesztalt fun export-baszrenkungen, bagreneeungeii iu omiemen gewise dewizn uninerlcdie hulowes, woltndi ietikegeltre7erwn, welche batrefn arum 6 miljard frank, in dem 5,8 miljard in gold, noch mer gesztign. Auszto! di 3,5 cirkulimdiRe banknotn (zejer wuks in farheltenisz cu di farmilehomedike cajln ojf 215%) wolt zieh ojsgedrikt der gelt-umlojf, lojt der mejnung fun expertn ojf arum 5 miljard frank, niszt arajnrechnendik in dem di identiszc sinne fun di F. S7.tatn-chojwcs cu der' Szwejc. welche darfn curikgebracht wem in land. Die farsztarkte kojfs-kraft fun der bafelkerung in euzamenhnng mit der prosperity wolt gojrem gewen a wuks fun di prajzn fun sehojres un di schices, wi ojdi als konsekwenc di fartajerung fun di exportartiklen. Dos wolt zieh, wider, gemuzt negatiw opszlogn ojf dem export, wos iz iberikns badrot mit der waksnder englisz-amerikaniszer konkurene. Dos niszt fuls/.lendike ojsnucn dem produkeje-aparat wolt derfirt cu an algemejnem, wirtszaftledin krizis. A wirtszuftledie ojftrcjslung, ober, anthalt in zieh dem kern fun gezelszaftleche komplikaejes, spccjcl, wen arum 90% fun der bafelkerung, koncentrirt in zieh nor 25% fun der gancer priwafer farmcgiis-siilistanc in land un di reszt gefint zieh in di hent fun nor a 10%-kcr rninderhnjt.

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.