Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 1 (1946)
- Issue
- 23 (23.8.1946)
- Date
- 1946-08-23
- Page
- Seite 7 (sequence 8)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 67% known words query
- IRI
…/7242850-8596732-8602056--195-8598151- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
Mentioned entities
OCR text
FRAJTTK, 23. AUGUST 1946 אונדזער וואדט ZAJT 7 FUN RAJO Kinus fun ״Histadrut Achida" galil Bamberg Dem 27-tn august h. j. pinklech 2 azej- Ser hot der a. g. ״bamberger jidiszer gortn" bakumen a jomtewdikn ojszen. Es zajnen eich cusamengekumen forsztejer fun ale SDifim un •kibucim, hichdej gemejnzara adurch cu szmuesn zieh wegn di wichtlkste Problemen tun hajnt un ojfgabes far dem nontn morgn. Ojf der zumer bine tret arojf der luräcender fun der ״Hanhaga Haglüit“ ch' Frosz. ln ejn mlnut arum, iz der prezidjum tisz bazect fun dl ch' ch’ forsztejer fun Sochnut, ch' Brajer un ch' Malka Szaplro, lajter fun der hist. opt. Ornsstejn, ״Machieket Hachszara", Krut, Zur. lajter, Eichler, mazkir Hornung, forsztejer fun lager Bamberg, ch’ Wagenflsz un ch’ Fogei, Wirtssafts lejterin, ch’ Regina Gingold un dem kinus hot ojeh baert mit zajn onweznhäjt der forsztejer fun C.K. München ch’Ratner. Mit an interesantn ajnlajtungs wort in nomen fun der Hist. Cijonit Achida, derklert der Jorzicender ch’ Frosz, dem cuzamenfor, far geefnt. Dos wort bakumt ch’ Omsztajn. AnalMmdlk dl historisze procesn'fun di rojmisze cajtn bizn Jiajntikn tog, wajzt er on ojf der antwiklung un di sibes fun antlsemitlzm, bemeszech fun langn goles weg. Bamerkndik di feiern, welche dos Jidntum 1z oft mol begangen, culib welche mir lajdn hajnt. Er ruft, niszt iberchazem di dozike historisze feiern, un mit gemeinsame kojehes kemfn far Sziwat Ch’ Breuer bagrist in nomen fun der Jidiszer Agenc, derklerndik, az mut un ojsdojer, wein flm cu der farwirklechung fun undzere idealn. eh’ Malka Szapiro derccjlt mit emesn E. J.-dikn hitlahawut wegn Ir dort, nebn Emek-Jisroejl, wos iz der erszter jidiszer jiszuw in E. J., wi azoj zi is gekumen cu undz in ehuc-laarec un zl git ojeh iber in an Inhalts rajeher form, dos lebn fun di jidisze landwirtn un dl grojse libe cu undzer eigener erd. Di ideale musterhafte dereijung fun E. J.-dike kinder, zejer!bergegebnkajt cum land. ‘Zi winezt, az ojeh der eiern ent, wos .siet da, welcher Iz a material far alija, zol niszt opsztejn fun zejere patrijotisze gefiln far undzer land punkt wi di . . . ldo lejnt zi iber an ojscug fun der E. J. prese): ״Dos lebn in Jiszuw gejt normal, troc dem wos mir lajdn oft mol azojfll, doch far lim mir nit dem mut. Mir zajnen grejt 0S1 8lern, mir wein undzer eil dergrejehn. Chazak Weemac!" Der szoliach fun E. J. ch’ Jochanan, menahel, fun kibucim, bagrist dem kinus nachher firt er ojf mit di chawejrim fun kibuc ״Talba" ejnike gelungene, Chorals - E. J. lider far welche der kinus baszenkt im mit aplodlsmentn. Es bagrist di wlrtszafts lejterin bajm C. K. ch’ Gingold, welche winszt derfolg dem kinus bajm ojsflm zejere ojfgabes. Ch’ Ajchler macht a grojsn rojszem ojf ale onweznde mit zajne werter, welche zajnen dworim hajocim mc’ halew unichnasim ei halew. Er protestlrt kegn der ummenczlecher handlang fun der weit legs.be dem jidiszn folk. Es re dt ch’ Jtcchak fun kibuc ׳״Talba“. Es iz kedaj cu bamerkn, az zajne kürce werter hobn mer gewirkt, wi oft mol szoedike . red es. Men hot geölt emesn chaluciszn gajst, bren un mesiras nefesz in moment wen men wet im badarfn. Cum szlus redt der forsztejer fun C. K. München, ch’ Ratner: ״Der gezunter gajst, di frajhajts ldej hot undz gesztarkt un gesztojsn fun dl kacetn glajeh cu der arbet. Mir hobn gemejnt, az di grojse mener,.welche hobn geßrt a kamt far gerechtikajt in ale formen, wein ojeh undz farsztejn, un do hot zieh dos gance umgerechtlkajt fun der weit ojsgegosn ojf a folk, wos hot farlojrn a drltl fun zejer basztand. Di merder lebn curik rujik in zejere hejmen un mir zajnen curik aaaztot in nacl-lagern, in demokraüsze lagern. Di natur hot der menczhajt geszonken a szejne matone: Fargesn. Wen der mencz wolt niszt gekent fargesn fun zajn tragedje, wolt er niszt gekent ckzistirn. Ot dl broche iz far undzer folk di ergste klole, wajl mir lorn nit fargesn in dem blutikn owar, wos mir hobn gelernt in goles. Mir muzn awek fun goles un wem a fraj folk! Dos iz der tamees, dos iz der ejnclker szejner funk fun undzer lebn. In der epache fun emancipacje, wen di Jtdn hobn bakumen fraje recht in Europa, hobn zej zieh inganen fargesn •un gemejnt, az damalt iz gekumen di indiwiduele geula far jedn ejnem. Cu der cajt iz gekumen Dr. T. Hercl mit zajn politiszn cijonizm un In der cajt fun 18. dir 24. august d. j., iz in Bamberg forgekuroen mit der untersztlcung fun Joint un C.K. a sanitärer kurs far krankn-szwester, farn rajon Frankn. Di teeretiszg!orlezungen zajnen forgekumen farmltog. Noehmitog hobn zieh dl szilerins famumen mit praktisze ibungen in lager-szpitol, Ulanen-Kaseme. Der ewek fun di kursn iz gewen ojscubildn cu hilf di doktojrim, jidisze gemeindes un lagern a fachmenisz sanitär perzonal, wos zol zej bajhflflfc zajn bajm bahandlen di kranke. Es zajnen opgchaltn geworn forlezungen iber anatomje, ftzjologje, patalogje, chirurgje, kranknflege, erszter hilf un kinder bahandlung. Di forlezer zajnen gewen: miss Lyons, Miss Busch, dr. med. Busch, dr. med. Feldman, dr. med. Milstein un stud. med. Smulewicz. Di ontejlnemerlns zajnen farflegt geworn in der kich fun C. K. un hobn gewojnt in der naj gegrlndeter hejm ojf Promenadestraße 4. Di organtzatorn fun dem kurs gezogl: ,,Es iz niszt farhan kajn perzenlech glik on der frajhajt fun folk. Ject zet zieh der trojeriker emes, az er iz gewezn der nowi fun jener cajt. Cum badojern gefinen .zieh noch hajnt Jidn, wos handlen mit undzere sonim, di nechtlkc roerder un kojfn baj zej undzer jldisz blutik gold. Di jenike gibn zieh iber dem tajwl, gold. Ch'Ratner git iber a grus fun der zicung fun der jidiszer ekzekutiwe in Pariz. Dl zicung hot ge» sztemplt dem wildn szejdim tanz fun di'fll partejen in cijonizm. Szojn cajt, az ale zoln zajn farejnikt mit ejn frajhajts gedank, wajl ojeh. in di kacetn iz kajn unterszejd niszt gewezn ewiszn Jid un Jid. Der redner bot ojeh batont di wichtikajt un dl lejsluugen fun Amerikaner jidiszn Jiszuw far undz, welcher iz der njnciker glid fun undzer folk wos helft undz materjel. Er hot ojeh untorgesztrochn, az dl amerikaner regirung iz getraj un farsztejt undzere lajdn, foderndik dos baldike arajnlozn 100 000 Jidn kajn E. J. Cum szlus ruft der redner dl gance jidisze jugnt cu gejn ln kibuc, nemen zieh obligatorlsz cu arbet, wajl arbet Iz der ejnciker zin fun lebn un nor a dank erlecher arbet wein mir dergrejehn undzer eil, punkt wi durch arbet hot men ln E. J. fawandlt tojte punktn in di szenste blijende gertner. Kajn szum tankn un bajonetn — farendikt ch' Ratner — wein niszt kenen cesztern dem gajst fun chalucizm, fun frajhajt. fun kamt far a Mit geaang fun ״Hatikwa" wert der Kinus geszlosn. Sz. Zinsztejn. hobn ojeh־ ajngeordnt far di szilerins a kolektlwn teater-bazuch un ewej kinobazuchn. Far der adminlstratiwer zajl fun dem kurs hot gesorgt froj Renate Smulewicz. Azoj arum Iz ewiszn sanitarn personal un di doktojrim ongeknipt geworn an enger Kontakt, welcher wet zieh in der eukunft gesetaltn in a derfolgrajcher cuzamenarbet ojfn gebit fun jidiszn gezundhajts wezn. Di ontejlnemerins fun kurs hobn zieh gezegnt mit Bamberg mit dem geßl, az zej hobn ongenumen wisn letojwas der jidiszer gezelszaft. Der gezundhajts-amt wet zieh bamljen in der eukunft cu organizim mer azelche kursn, kedej cu bafridikn di waksnde foderungen ojfn dozikn gebit. Gczundhajta-amt bajm C. K. fun Rajon Frankn. Pottenstoin Derefnung a lokal fun ״Hist. Cijan. Achida“ in Pottenstein. Kranknszwesterkursn in Bamberg Bamberger In St. Ottilien iz a dank di bamijungen fun Central Konülel tun di bafr. Jidn in der Amer. Zone, geszafn geworn an antbindungs-hejm far szwangere frojen, mit an umbagrencte col plecer. Frojen in S-tn monat, welche wiln zieh gefinen unter a mediciniszer ojfzicht,, kenen eukumen cu der demtonter hejm, durch der famitlung fun lager-Komitet In lager iz derefnt geworn a frnchtn un gemize hale, wu es wein farkojft wem cu meglechst niddrike prajzn ale minim fruchtn grinsn un fisz. Derwajl wem farkojft gezajerte ugerkes. Wi es meldet undz der Sekretariat fun lager-Komitet, iz dos lager-gericht körnplektirt geworn lojt folgndn c uz amensztel: Ern-forzicer Dr. Wajnik, richter Szwajccr J. un Kalma I. Es blajbt nor cu winszn, az dos ge rieht zol zieh baszeftikn!mitn materjal, wos iz baarbet geworn durch der prokuratur un farefntlechn di revultatn fun zejer arbet- Di sonst« teg darin srojsgeszikt wem kajn Kisstngen wajtere 25 kinder mit a personal, wos wet zej farzorgn mit koszere szpsjzn. Di szul-kin der, welche gefinen zieh in ’ Kissingen, wein ojf zejer bakosze farblajbn dort wajtere 2 wochn, noch welche es wein zieh onhnjbn dt szal-timadlm. lager-szpigl Der kultur lajter Memieisztajn Bencijon, bamijt zieh mit farszejdene faransztaltungen dcrmeglechn di lager ajnwojner cu farbrengn di owntn. Der ojswal iz niszt szten. dik kajn pasiker, wi es iz der lectcr fal mit der balet-forszfelung, ojf welcher es zajnen onweznd gewen menczn fun ernst religjezn sztand. Ojt lehabe darf azelches ojsgemitn wern. Dakegn hot zieh ajngegebn mit grojs derfolg der bazuch fun der feldafinger ״Miniatur“ trupe mit dem bariintn warszewer artlst Jakub Fiszer berosz. Der lager ojlom hot farbracht angeneme 2 owntn. Der kultur amt darf zieh bamijen, szteln in farbindung mit enleche artlstlsze kojehes, um cu kenen gehn pasike kulturele faransztaltungen. Di hole brigade arbet mit a sztarkn lempo, der grejehn dik di col fun 130 kubikmeter a woch, in der cajt, wos di frijerdike arbeter hobn gegebn fun 30 biz 40 kubikmeter. Di produkcje ken fargresert wem, wen dl arbeter zoln farzorgt wern wi geherik mit produktn un klejdung, welche muz zej cugetejlt wem ojser jeder rej, wajl baj der wald arbet wem di malbuszim cerisn un deriber muz gezorgt wern zej cu derzecn. Ibcrhojpt darf der komltet un di lajter fun arbets-amt zorgn, az menczn, welche cejchnen zieh ojs mit zejer arbet, zoln wi geherlk farflegt, baklejdet un pnmlrt wem. Goldzamd Chaim. Zunttk, dem 11. 8. 46 Iz in Pottenstein forgekumen a fajerleche derefnung fun lokal far der ״Hist. Cljon. Achida“, baj der onweznhejt fun agrojser col. bafelkerung, Der zal iz szejn dekorirt mit bllder fun Qi jidisze manhigini. Di derefnung firt durch der forzlcer fuirsnlf-Pottenstein eh’ Dawid Rozcnberg ajnladndik in prezidjum dem forzlcer fun jidiszn komltet Redlic, Jakubowicz, Goldberg wi ojeh di gest fun mazklrut-glilit, ch’ Frosz un Wagenflsz. In dl bagrisungen kumt cum ojsdruk, az der weg cum farwirklechn dem cijonizm, Art durch achdus. Zer gelungene referatn haltn dl ch’ ch’ Frosz un Wagenflsz, welche balojehtn dem falszn weg fun der engliszer regirung kegn jidiszn folk, rufndik galjehcajtik cu farsztarkter un cementirter aktiwitet letojwas dem ojf-boj werk in E. J. Mitn׳ gezang fun Hatikwa un Teehzakna, wert di erszte tejl fun der fajerung farendikt. Es kumt dan for a kölektiwer mltog, baj welchn. men farbrengt etleche szo unter di klangen fun herlecher muzik. D. Rozenberg. TreucHtling«n Szabes dem 24, 8;, iz baj undz forgekumen a grojse Protest farzamlung in cuzamenhang mit di lecte geszejeniszn ln E. J., ba] der onweznhäjt fun der gancer jidiszer bafelkerung. Mit redes zajnen arojsgelretn di mitgltder funm Jidiszn Komltet, welche hobn szark farurtejlt di engiisze politik legäbe dem Jidiszn folk. Mit gezang fun ״Hatikwa" iz di protest farzamlung farendikt geworn. K. M. Fun jidiszn lebn in Augsburg Dem 18, VIII zajnen in Augsburg forgekumen waln cu der farwaltung fun der Jidiszer gemejnde. In der wal-bampanje hobn ontejl genumen 2 grupirungen. Di waln mitn ontejl funm forsztejer fun CK- München, ch' Jegerman hobn gehat a rujikn farlojf. In rezultat zajnen ojsgewejlt gevorn ale ojsgesztelte kandldatn saj cu der farwaltung un cu der rewizjons-komisje, fun ejnhajtlechn nacjonaln blök. Di naj-, ojsgewejlte farwaltung hot zieh konstituirt ojf folgnden ojfn: 1. Solomianski Michael — prezes 2. Dr. Gutfreund Adolf — w.prezes 3. Szmulewlcz Szmul — kasirer 4. Dr. Levi Nikolaus — mitglid 5. Kahana Jozef — mitglid. Di farwaltung iz cugeLrotn cu aktlwer arbet ojffode/hdik glajcheajtik di augsburger jidisze bafelkerung cu mitarbet un achdus. Solomianski M. Trojer cuzamenlor fun Ostroger Jidn fun der Amerikaner Zone Mitwoch, dem 7 August (10 tog In OW) cum 5 jorcajt fun der erszter masn-szchlte ln Ostrog-Woiyn, Iz forgekumen in München in lokal fun der hebreiszer gimnazle, in szejn dekorirtn zal, a trojer cuzamenfor fun Ostroger Jidn in der Amerikaner Zone, cu baemdigefalenekdojszim. Es zajnen gewen onweznd forsztejer fun Minchen, Neu-Freiman, Föhrenwald, Pöcking, Eschweig, Windsheim, Bayreuth, Bad-Reichenhal, Starenberg un andere lagern. Baj an ernster sztimung fun ale onweznde eint Mgr, Sirower di oflcjele tejl fun der farzamlung un ladt ajn in prezidjum-forsztejer fun ale ojbndermonte jiszuwim. Dan macht der h’ Finkielsztejn a hazkore noch di gefalene kdojszim. Es tretn arojs mit gelegnhajts redes di h’ h’ Mgr. M. Sirower, M. Soroka, P. Finklels2tein, A. Harbasz. Noch der oflcjeler tejl iz forgekumen an algemejne farzamluhg, ojf welcher es iz baszlosn geworn cu szafn a landsmanszaftskomitet baj der Federaeje fun di pojlisze Jidn in der amerikancr «ons Noch a mejnungs ojstojsz, in welchn es hobn zieh batejlikt di h’ h' Resztik, Lerner, Sztlrenberg — wegn di ojfgabn fun der landsmanszaft, iz ojsgewejlt geworn a landsmanszaftskomitet mitn zicort in München. Mit dem gezang fun Hatikwa iz der cuzamenfor geszlosn geworn. M. G. Fun Religjezn Amt Di untn dermonte perzonen hobn zieh gemoldri chasene hobn: 1. Kazrilewicz Abraham fun Plonsk (Pojln) mit Jakubowicz Guta fun Lodz (Pojln). 2. Abrawski Alter fun Lodz (Pojln) mit Zilbersztejn Frida fun Hindenburg (Dajczland). 3. Przednowek Jakow fun Czenstochow (Pojln) mit Wajs Lola fun Sosnowiec (Pojln). 4. Leon Brunen fun_ Warsze (Pojln) mit Iren Szatz fun Tysolek (Ungarn). 5. Natan Dinkelinan fun Ozorkow (Pojln) mit Sara Tojbman fun Ruskowa (Rumenje). Wer es hot bagrindete motlwn kegn di ojbndermonte, zol zieh wendn ln religjezn amt, Bamberg, Cynkwert str. 17. Religjezer amt. Meldungen Achtung jidisze Sportler! Der naj gegrindeter sport-klub ״Makabi“, baj der ״Hist. Cijoni Achida“ in Pottenstein bet ale sport-klubn, mit welche er wll gern sztejn ln kontakt, zieh cu farblndn mit im. Szrajbn: Jid. Komltet, Pottenstein. Fun der Centraler Hisloriszer Komisje. Es wert gcmoldn, az dos bjuro fun der Centraler Hist. Kom. Iz geworn ibertrogn ojfn cwejtn sztok Mehlstr. 12/a, cimer 19. Mir dermonen ale chalucisze kibucim in der amerikaner zone, wegn arajnszlkn undz dl baszrajbungen fun zejere chawejrim, lojt undzere Wendungen. Mir badanken der froj Frankensztejn fun München, farn cuszteln undz 1 frojen kacet-zaket. Derbaj dein mir ale, welche hobn baj zieh, oder kenen bakumen farszejdene kacet-zachn, cuszteln es far der muzejzamlung fun der Cenir. Histor. Kom., farwos mir danken jedem forojs. Centr. Hist. Komisje, München, Mehlstr. 12/a. Frankfurtei• Straße 42, US zone.