Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 1 (1946)
- Issue
- 23 (23.8.1946)
- Date
- 1946-08-23
- Page
- Seite 3 (sequence 3)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 61% known words query
- IRI
…/7242850-8596732-8602056--190-8598137- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
FRAJT1K, 23. AUGUST 1946 אונרזער ווארט FUN DER POLITISZER WELT Politiszer Ojf der fathelmsmesik kuicec geseihte fun Bulgacie lastet, loit der ine/mmg fun e/nifee, a getoiser fatalizm, lojt der mejnung fun andere, c gewlser tragizm. Cwcj mol in der cajt fun di ewej grojse loelt-imlchomes hot zi grsztict di antialiantisze feoaücjc un ewej mol gehert zi cu di bazigte lendet. Niszt do iz dos ort cu bahandlen dos ptoblem cu zajni'n ms;t ite fatale geng cif der politisier szah-bret. a pojcl-jojce fun der szicditer fealfeuloc/e fun di bufgortsze mcfurfie mener. cu ofeh 0 prodtifet fun ir cioangslage. wi es bahojptn ejnike. Der emes ligt kentik, specjel in der cajt fun der lecter milehome, in der feurcriditifea/t fun di bulgarisze Politiker. Bulgar/e muz iect trogn di konsekioencn far־ 'itc zind. Di Sofie regirung hot o/sgedrifet, durch der farmitiung fun der 25 feepifeer 'delcgacjc, atofsgeszifefer in iufesemburgiszn palac in Paris, ire forvnitfn kegn dem facefnllehtn tckst fun proiekt fun szolem ttaktat mit Bulgatic. Mit a specjeln fardrus baeijen zej zieh cu di baszlimungen. weiche sziisn ojs dos land fun cutrit cum Egejiszn /am un acojfUjgndike ojf it ferigs-reporaejes. Oos detlefdikn di bufgarirre frage durch di ״gro/se fir", ssteit for mit zieh e/nem fun dem bintl facwiklte balkanisze Problemen. Nor in o fele/ner mos hot ze/er deciz/e baajn/lust der fafet, parafrazintdife Goethe's werter ba/m analizirn ir Politik, az Bulgarje hot zieh getoorfn, wi in a ktohkn bet fun e/n za/1 ojf der noe/trt in der mejnung, az zi 1eet lign bakwemer. Dos princip ־ ״Va e Victts“ (wef cu di bazigte), iz ojsgeszlosn geworn durch di olirte als motiw fun der fridns-feonferenc, wernens eil cs darf za/n ain- /als feoretisz, dös ajnotdnen a do/erhaftn szolem. Di dergre/chung fun dozifen eil, hengt niszt azoj/tl op fun dem tckst fun di ongenumenc deeizfes, toi fun dem, in welcher mos wet zieh -di UN batoaizn als wirksamer Instrument in di ־ fntentacfonale fackelteniszn. Bulgar/e farmogt a szetah fun 75 tojznt km un iz bafeIkert durch 6,700.000 menszn. Arum 85% fun der bafclkcrung, farnemt zieh mit landwirtszaft, 100s gef int an opszpiglung in der ctimologie fun wort ״Bulgar" — a mencz mit an akerafzn. In kegnzoc cu andere' dorem-mizrachdihe ejropeiisze lender, weiche ge/inen zieh untern ״ajzemem fojerhang",' farmogt Rusland grosse simpalie in di breite bulgarisze masn. Dos iz ophengife fun a re; sibes. In der erszter tcj gedenken di Bulgam. az ze/er umopHengifea/l noch der rusisz-terfeiszer milehome, hebn zej cu fardanken Rusland, hagam zi iz gewen a cacisze; ewe/tns di kto/wiszaft fun Kultur un szrift, dermeglechn di Bulgarn a besere farsztertdmsz mir di Rusn, wi mit di majrew e/rope/isze felfeer. Niszt ott badajtung iz der umsztand, mos a niszt farheltnismesife groiser pro- Cent fun intcligenc proietarfat feofeetirt di komunistisze ordnung. Di popularitet fun Rusland in Bulgar/e dafirf zieh fun arum 70 jor, niszt gefeufet 0/f der hcrsznder dort politisz-gezelszaftleeher ordnung. Mit dem faktot hot zieh afile gerechnt der kenig Boris irr. wen er hot geszafn an o/toritatiion rezim nodin fananderlozn dem padament un eugefrotn in for 1941 cum 3-er pafet. Ober troc der naj ongenumener sztelung hot er doch niszt gewagt iberajsn di diplomatisze baciiungen mit Rusland un bifrat noch derfelern Rusland miithome. O/ser dem hot er brejt genosn fun der bawegungs frajhajt, welche es hot im dermegfecht di rol fun 0 partner fun di imperiolistisze' ,.Draf“. Nodin oprajsn in 1940 dem dorem tejl Dobrudza fun Rumenje, hot er noch der barecung fun Grichnland durch di Dajczn in /. ]941, efeupirt ganc Macedonfe toi o/ch di grichisze mizrath Ttacje. Er hot;ich o/ch niszt curife gecojgn fun derfelern milehome Jugoslawe, Geichnland un afile di F. Sr. un England. Troc dem petmanenln dtttk fun Dajczland, hot er zieh doch niszt decidirt ibcrcura/sn di diplomatisze baeijungen mit Rusland, wistidife, az aza szrit wolt zieh engetrofn ojf a fajnüeche rcakrje fun der gczplszaft. Obiektho genumen hot di politik fun Boris dem lil niszt ongetrofn kain sztarfee rezonansn in der bulgariszcr cfcntlechkait. Bafeant zajncn di gro/se demonstrac/cs in'ganz Bulgar/e, , in so/ 1942 kegn der politik fun di aks-melucfcs. Di opozic/onele tendenen hobn zieh feese/der farsztarfet, gestnendik a feiern o/sdruk in der Iberzidit antszte/ung fun der untereerdiszer bawegung, welche hot grupirt arum zieh di feomunistn, linke demoferatn, intelefctualistn un studentn. Di gmpes hobn gearbet in an enger farbindung mit Mosfewe. Niszt kukndik o/fn gewaldikn teror, hot di opozieje manifestirt ir anti-regirungssztelung baf farszejdene gclegnhajtn un was es darf specjel untecgesztrochn wem. zi hot sztarfe .protestirt kegn der deportaeje fun d{ bulgarisze Jidn sof merc 1943 kajn Dajczland un Po/in. Es iz o/ch gedenk bar di mutifee un wirdifee sztelung fun damolsdikn toice-ptez. fun bulgatiszn Parlament, welcher hot in za/n rede fun 27. III. 1943 gesztemplt di' anti-jidisze akcje. als achzor/esdifec, ummenczleche un niszt barechtikte. Di serje fun di daiezsze mapolesjn Rusland un de! ctcantcnbruh futt halje hobn bawojgn dem kenig cu lawrirn. Er hol ongebundn a geheimen Kontakt mit gewesene imn/storn fun .pto-aliantiszer orjentaeje. Pun der cwejter za/1 hot Hitler ultimativ aefodett fun kenig durchfirn an algemeine mobilizacie in Bulgarje un fraje hent far der gestapo in fearnf mit der opozfe/e. In 3 teg nochn eurifekem fun Dajczland, iz er tragisz umgefeumen. Lo;t der meinung fun ne/tralc ferafzn iz er derszosn geworn, loit di bahojptmtgen fun Mosktoe. farsamt. Lojt llitler’s deciz/e iz geworn Borises nochfolget, der 6 jorifeer Simeon II, un regirt hot in za/n nomen der regentn-rat, wos iz basztanen fun farsztorbenems bruder Kicil, fun ptemier un ferigs-minister. Kimat a for hot gedojert der kam( fun farszeidene pro un contra fridnsfeoncepc/es un partejen. Noch in der ca/t wen in Bulgar/e hot zieh noch gefunen da/czisz miliier, hot der cajtwa/Iifeer feabinet fun Bulgar/e zieh bamijt cu sziisn a separat» szolem mit di aiiantn. Onhojk September 1944 iz gekumen cu der macht der ״demoferatiszer" feabinet fun prof. Konstantin Mutawiow, welcher iz gewen genoigt cu sziisn 0 badingungslozn fridn. Dem 17. IX. 1944, in fog fun arainmacsz fun der Rojter Arme; in Sofie, iz di regirung bazajtikt geworn un er alejn iz geworn arestirf. Der na/er feabinet iz basztanen fun mitglider fun ״Foterlendiszn front", dem blök fun di 5 link-radikale partejen mitn feomunist fCuman Georgfew in der szpic, wi o/ch mit Anton Jugow als inernminister, ba- Kant fun za/ne drafeonisze arojstretungen kegn politisze feegner. Der najer politisier sistem fun der linker koalkje, wos mir rufn o/ch oft nomen ״naeionaier biofe", in andere untern sowietisrn ajnflus-szteiende lender, iz gefero/nt geworn mitn nomen ״gelajtete" oder ״centralistiszc demoferafje". Inhaltlih unterszeidet zi zIth fun dem bagrif majrew-ejropejisze demoferac/e un szlist 0/s a fraje szpil fun politisze kojehes. Di naje regirung iz kojdem kol eugetrotn cu a politisier rejnikung, farurtejlndik arum 2000 man far cu- Najs fun Faeejftckie Sziatu Ottawa. Di kanadisze regirung hot amnestirt ale soldatn, welche hobn dezertirt fun der kanader armej, oder hobn ojsgemitn dem krigs-dinst. New-Tork. In an interview, hot der pojliszer ambasador in Amerike, Lange derklert, az In Pojln wein durehgefirt wem fraje Parlament waln. Er hot ober eugegebn, az fraje waln wein zajn blojz ln dem fal, wen di opozieje wet maskim zajn of I wal-liste. Di ojfnams koimsje fun welt-zicherhajts rat, hot baszlosn lbercuszlkn dem zlcherhajts rat dem forszlag fun Albanje, wegn onemen zi In der UN, noch dem wl Albanje hot in a memorandum opgeworfn di baszuldikung, zi zol zieh hobn gefunen in krigs-cusztand mit Grichnland. Di F. Sz. G. Britanjen un Sowjet-Rusland hobn gegebn kejere rekomendaejes, oncunemen Albanje, wajl zi hot hcldisz gekemft kegn faszizm. Washington. Der sztat-sekretar in amerikaniszn ojsern-ministerjum DeanAcheson hot derklert ojf a prese konferenc, az er iz perzenlech farintereslrt in di barichtn wegn di flijende raketn iber Szwedn. Szwedn hot zieh ober in der ongelegnhajt niszt barotn mit Amerike. zamenarbetn mit di dalczn civlszn zej ministem, deputatn. dem regent Kirrt un Bagri/anow’n. Lojt dem geszlosencm wofnsztiteiand mit di alirtc dem 28. X. 44 gehört di feontrol fun der bulgariszer regirung cu der feomis/e fun di 3 'gro/s-maditn imter dem forzic fun der sowietiszer hojpt-komande. Di mo/re /am ajmoorcUn zieh fun dem najem rezim un sowietiszn ajnflus ■ hobn bawojgn di F. Sz. un Engiand cu protestirn ba/ der bulgariszer regirung un fodecn dos farbrejtern dem cuzamensztel fun der regirung mitn cucijen mitglider fun andere detnokratisze gnrpirungen. Fun dem ojsfirn di ojbndermcnte badingungen hobn di noles ophengife gemacht, dos oneefeenen de-/ure di bulgarisze regirung. Ojf der Moskwo'r konferenc fun decembec 1945, iz Mosfewe ajnsztlmig gewen ojf a kompromis un farbre/lern dem bulgatiszn kabinet mit cioej mitglider fun der opozieje. Di partcj Unterhandlungen in der frage hobn cu gemisst derbracht, un dem 31. HL 46 hot zieh ojsgcformt Georgiew's najer feabinet an fartreter fun der opozieje. Der premier hot o/sdrifelcch derklert, az far im iz masgebnd di sztelung fun Rusland un niszt der sztandpunkt fun F. Sz. un England, ln rezullal fun der derklerung, iz noch biz iect di regirung niszt onerfeent geworn fun di o/bndermonte meluches. O/ser der agrat-reform, emgenumen durch» pariament, hot bede/e di tegitung cuzamenrufn a jarbrejterte naejonalo farzamlung, kedej endern di kenstitueje un legal baza/tifen dt monarchistisze melucheform lojt dem ba/szpil fun ir szochn Jugoslaw/e. Di sztraft-fragn mit der Tito-meluche zainen regulirt geworn in dem opmach fun 15, IV. 46 un di frage fun di bulgarisze antszedifeungen mitn opmach fun 20. IV. 44. Mosfewe folgt noch mit frajntlehn interes ale permanente /ugoslawlsz-bulgarisze dementejungen, un di perspefetiwn fun ze/er icirtszaftlecher cuzamneärbet mit a col-unje o/fn wajterdifen plan, wajl di frajntszaft un ejnikajt fun di doremdike Slaicn, iz niszt nor fun ha/nt e/ner fun di ciln futt Ruslctnds politik. Di dccizje wegn arojsdien di bawofnte rusisze kojhes fun Bulgar/e, in 30 teg nochn rati/icirn dem szolem-trafetat, hot di badajtung, az di regirung wet nochn ojsfirn dem baszlus, 0jtomatisz onerfeent wfrn de jure durch die USA un England. Fun der cwejter za/t iz niszt bafeant wi wajt s' zajnen bagrindet di komentarn fun gewise niszt pro-sawietisz sztejenäe ongic - amerOtanisze kta/zn, az di ewentuele eioakuacje fun di rusisze kojhes, welche wet warszafnleh forkumen friling 1947, feen niszt arojsrufn kain wezntlehe politisze enderungen in Bu/gar/e, wajl der szo/n organfzirter o/fn rusiszn muster polieef-aparal, wet niszt culozn di opozieje. Di eukunft wet wajzn, cu nor ojf ״sowiettsze bagnetn" sztiet zieh di Kraft fun feefifen bulgariszn rezim, 0,1 zi iz bazirt ojf solidere inerlerhe fundamentn. der Welt Washington. Der jortog fun Japans kapitulaeje, iz gefajert geworn in ganz Amerike. Frez. Truman hot in zajn proklamacje cwlszn andere gezogt; ״Undzer wofn hot gezigt. Ject darfn mir zieh batnijen cu szafn a gerechtn szolem." Der alirter ojberkomandir in Japan Gen. Mac Arthur hot in a Wendung cum mtliter gezogt, az di demokratisehe meluches zajnen gewen in der läge zu da wajzn der weit, az zejere regirutigen — regirungen fun folk farn folk — wiln ojskemfn dem szolem. Di alirte regirungen wein ojeh wajter bawajzn, az zej wein derhaltn dem szolem. Washington. Prez. Truman iz awek in uriojb. Bemeszech fun zajn urlojb wet er sztendik informirt wern wegn politiszn lebn. Ingiaud London. Koch di F. Sztatn un Argcntine, hot ojeh England onerkent di naje boliwlsze regirung. London. Der gen. Sekretär Tun der arablszcr lige Assam Pasha 110t forgelejgt di lige-mitglider a plan wegn der szafung fun a najer arabiszer meluche in cofn Afrika Lojtn plan zol Tripolitanje opgetejlt wem fun der Jberike Cyrenaike un farcjnikt wern mit Tunis in a najer meluche. Husiaud Moskwe. Di ״Prawda“ bäszuldikt dl terkisze regirung. az zi hot ongerirt di basztimutigen fun Montreux-opmach, durchlozndik in milehome cajt dajeze un Italjeniszc szifn durch di Dardaneln. ,.5 jor cajt" — szrajbt di ״Prawda" — hobn sowjetisze jamlajt gemuzt bakemfn in Szwarcn JAm dajeze un italjeniszc krigs szifn, welche zajnen arajngekumen in Szwarcn Jam durch dl Dardaneln mit der derlojbcnisz fun der terkiszer regirung." Moskwe. Dos moskwer bluro fun amerikaniszn Rojtn Krajc, wos hot in der cajt fun milehome gellfert kajn Sowjet-Rusland schojres ojf a sume fun 270 miljon mark, hot likwtdirt ir tetikajt in Ratn-farband. Moskwe. Sowjetisze raketn-aeroplanen zajnen cum ersztn mol geflojgn iber a moskwer fli-plac in onwesnhajt tun Stalinen un andere hojehe politisze un mlliterisze perzenlechkajtn, in cuzamenhang mitn ״tog fun sowjetiszn fli-wezn“. T-acszeidette■ k*!dec Berlin. In di ojto-warsztatn fun di amerikaner in Berlin iz forgekumen a sztarke eksplozje, in rezultat fun welcher es zajnen farhan 6 tojttz un S szwer farwundete Amerikaner. Es wert gefirt an ojsforszung wegn di sibes fun forfal. Sofie. In Bulgarje grejt men zieh cu der folks-opsztlmung wegn der meluclie form, welche wet forkumen dem 8. °IX. In Sofie iz men der mejnung, az der rezultat fun di waln wet brengen a republik ojfn ort fun der monarchje. In heskem mit dl gezecleche forszriftn. wet noch der proklamitung fun der republik, di macht ibergejn cum pariament. Der premjer Georgiew macht niszt kajn sod fun zajn antimonarchistiszer ajnsztelung. Er zogt ewiszn andere: Di forstejer fun Coburg-hojz zajnen szuldik in merere inern-politisze komplikaejes. Chuc dem hobn zej gojrem gewen blojz 3 nacjaonale katastrofes, wajl cu mer hot zej der gojrl niszt gegebn kajn gelegnhajt. Di opozlcjonele ״Swoboden Narod" derklert in Ir lajt-artikl ״dos bulgarisze folk winezt zieh a fraje detnokratisze folks republik". Syngapur. Der brltiszcr komisar far dorem-mizrach Azje lord Killearn, hol gebetn zajn regirung wegn onnemen szrit, kedej cu mildem dl droende hunger-nojt in di brltlszc gebltn fun dorem-mizrach Azje un in dl holendisz gebltn, welche geflnen zieh unter alirtn kontrol. Jeruszolajim. Der Hojch-komisar fun E. J- Sir Cunningham hot dakant gemacht, az es iz geszlosn geworn an opmach ewiszn der britiszer regirung un der UNRRA, wegn der repalrlacje fun pojliszc plejtim fun E. J. Forsztejer fun UNRRA hobn ongehojbn cu registrirn ale in E. j. lebnde pojlisze plej- Beirut. Es zajnen arestirt geworn 2 3ibanezisze Araber, welche zoln zajn farantwortlech far di bombn-atentatn ojf di gebajdes fun brltlszn konsulat un Amerikaner gezandszaft. Zürich. Cum ersztn mol zajl 19S9, wet der internaejonaicr fridns-amt ophaltn a konferenc dem 10-tn September in Genf. Kalkuta. Di farbiterte kampfn ewiszn dl Moslems un dl Hindusn in Kalkuta dojern on. Dl col tojte wert geszact ojf 2000 un 4000 farwundete. Der materjeler szodn Iz a badajtnder. Der prezident fun der kongrespartej Pandit Nehru iz fun Bombay opgeflojgn kajn New-Dclhi, kedej cu konferirn mitn wlce kenig Lord Wawell, wegn der szafung fun a najer ibergangs regirung. Nehru hot derklert. az di umruen hobn niszt kajn ajnflus ojf zajn plan cu szafn a naje indisze ibergangs regirung. Nanking. 130 miljon chinezisze komunistn zajnen gerufn geworn durch der radjnstaeje Kalgan cu an algemejncr mobillzacje kegn di Kuomintang trupn, kedej opeuszlogn Czan-Kai-Szeks ofenziwe. Triest. Do zajnen farszwundn 8 britisze soldatn un 7 dajeze krigsgefangene. Di soldatn hot men gezen in 3 last-ojlos ojfn weg kajn Lazareto, 10 km fun Triest. Es wert ongenumen, az di ojtos hobn gebitn di riehlung un zajnen awek cu der jugoslawiszer bezecungs zone.