Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 1 (1946)
- Issue
- 22 (16.8.1946)
- Date
- 1946-08-16
- Page
- Seite 3 (sequence 3)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 63% known words query
- IRI
…/7242850-8596732-8602055--181-8598129- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
FRAJTIK. 16. AUGUST 1946 אגנרזער ווארט ZA JT 3 FUN DER ROLITISZER WELT Politiszer Iberzidit Siam cn Mongolje. Di jedijes wegn dem gehejmnisfuln tojt fun jungn kenig Ananda Mahidol dem S. S. 1946 un di rezultatn lun der ojsforszung In der frage, festsztelnd az er iz gefaln nisgt fun der eigener, nor fun a fremder haut hobn gecojgn ojf zieh di ojfmerkzamkajt fun der weit ojf Siam. Dos fand, welches geflnt zieh in doremmizrach Azje, hot bizn jor 1932 mit zieh forgeszelt an absolutisüsze monarchje, ejne fun wejnike ojf der gancer erd-kugel. In dem zelbn jor iz dort forgekumen an anblutike rewolueje, welche 12 farendlkt gewarn mitn unterszrajbn durchn kenig _ Prajadhipok a naje konstitueje. Di naje konstitueje hot gelejgt a fundament far a konstitucjonel - monarchistiszer meluche form, welche hot garantlrt di perzenleche frajhajin fun folk un hot ajngeflrt di in- Sätucje fun a pariament, halb gewejlt In fraje waln un halb nominirt durchn kenig. Ober wen der kenig, traj zajn konserwatlwer ajnsztelnng hot niszt gewolt rezignim fun zajne, durch der konstitueje opgeszafene recht, als ״her fun lebn nn tojt" fun zajne Untertanen, iz ojsgebrochn an Ofener Konflikt, per kenig iz geewungen geworn cu abdikim un hot ibergegebn dem 2. 3. 1935 di krojn in di hent funm regentsrat, welcher 12 basztlmt gewom ojf der cajt fun der imnderjerikajt fun zajn plimenik, dem najem kenig Ananda Mahidol, damolst a 10 jorig Jingl. Bizn sof december 1938 hot funkcjonirt dos naje sistem fun der meluche Ordnung, farheltnsmesik bafridikndik, mit a forme! ojsgekübenem ojsflrorgan, mit der regirung, wi, ojeh mitn gezeegeberiszn organ, dem pariament, in der szpic, far welehn dl reglrung iz gewen larantwortlech. In der cajt . fun der chinezlsz-japanisser milchome, cu- ־ kämen mitn sztajgn fun di japanlsze sukeesn hot a grupe siam-poutlker ongehojbn ofn cu simpatizim mit dl imperlalistn fun ״Nipon“ un glojbn in der geprejdikter durch zej ״najer politiszer Ordnung ojfn azjatiszn kontinent“. Farheltnsmesik lajcht hot zieh ajngegebn der klike unter der onflrung fun premjer un szpeterdikn marszal Pibul Songgram ajnflm cum sof fun j. 1938 a diktatur fun a pro japaniszn Charakter. Der. junger kenig iz gewen gecwungen cu farlozn dos land, ojsklojbndik als färszikungs ort di Szwejc. In j. 1939 Iz der nomen Siam oflcjel geendert gewom ojl Thailand In rezultat fun di alc mer farengerndike baeijungen mit Japan, Iz gekumen cu der okupaeje fun land durchn japaniszn millter un klmat glajchcajtib, wajl' dem 21. 12. 1941, hobn bejde lender untergeszribn a 10 jorikn bund. Mitn anhojb fun jor 1942. nemt Thailand oflcjel an ontejl in der milchme ojf der zajt fun di aks-meiuebes, derklcmdik krig di F. Sz. un England. Niszt lang, ober noch, dem iz di projapanlsze klike bazajtikt geworn un cu der macht kumt der pro-aljantlszer flrszt Kadiasz Manuthurm. Die situaeje hot ojsgezen folgnd: Thailand blajbt take ojeh ojf‘ wajter der milchome partner fun Japan, ober glajchcajtik kumen di operaejeplener funm japanlsz-thailendlszn sztab ln bazic lun amerikanlszn general-sztab, welcher ordnt ajn in der hojpt sztot Bangkok ln onfang 1944 zajn geheime hojptkwartir. Elncajtik landn in land amerikanisze paraszutlstn un 5' wern arajngeszmuglt grojse schumim gewer, mit welche es wern ekwiplrt di mitglider lun der untererdiszer mlllteriszer organizaeje lun Siam, Di col, fun ire mitglider hot zieh fargresert alc mer, niszt gekukt ojf der farcwejflter japaniszer propagnade, welche geflnt ir sztarkstn ojsdruk in der lozung ״kamf mit der wajser rase“. Specjel hobn zieh fargresert di rejen culib di brutale prajsisze metodn fun Tokio in baeijung cu der bafelkerung un Wirtschaft fun Siam wi ojeh cu dl aljantisze gefangene. Noch der kapitulaeje fun Japan, in august 1945, kert zieh um der kenig Mahidol fun der Szwejc un, nemt iber wider dem tron. Der nomen Thailand wert geendert ojf Siam. Dem 1. 1. 1946 wert untergecejchnt der erszter szolem traktat noch der milchome in Singapore, ewiszn Siam fun ejn cajt un England mit Indie fun der cwejter. Siam hotfarhaltnzajnsuwerenitet, ober er hot zieh gemuzt farflichtn cum umkern ale brjtlsze bazicungen, bacoln di reparaejes, szlisn handls-fartragn mit England un Indie, wi ojeh restawrirn di englisze unternemungen ojfn geblt fun zajn land. Kure noch dem bot Chine ojfn grünt fun a geszlosenem fartrag un dan F. Sz. Ä. ongeknipt diplomatisze bacljungen mit Der kenig hot ongetrojt dem najgeruienem Parlament di ojfgabe durchcuflrn konstitueje reformen in zin fun a brejterer demokratizaeje, specjel durchn opgebn dem folk dos ojsszlisleche recht cu wejln a parlament durch a iolks-opsztimung. Di geszafene regirungs-koalicje, welche iz basztanen fun socjal-demokratn, foiksparte] un fun dl umophengike, hot baj di waln in Senat opgehaltn a rizikn nicochn ln maj h. j., derobemdik ale erter. Nochn derlejdlkn di sztrejtfragn mit Australje durchn traktat fun 11. 6. 1946, blajbt noch ofn di frage fun di francojziszsiamisze grenecn. Bejde fariiiteresirte .edodim hobn in oflcjele komunikatn gemotdn, wegn etter zieh iberchazernde grenec incidentn ojf der siamisz-indochlnezlszer grenec. Siam hot zieh afile gewendet m<t a note cum Sekretariat fun der UN In der frage un Frankrajch hot bedeje, lojt mitejlungen fun der prese, nochn ärojssrikn di note cu der regirung fun dl F. Sz. cu lozn b&handlen dos problem ojf dem forum fun dem internacjonaln Haager tribunal. Noch Siam hot zieh gewendet dl Mongolisze Folksrepublik cu der U N , mit der bite, wegn onemen zi ln der col fun ire mitglider. Enlech wi Siam, Albanje un Irland, wet zi noch muzn wartn ojf der decizje fun der organizaeje, biz cu ir generallarzamlung. Di Mongolisze Folks-rep ublik, frijer bakant untern nomen Ojserlechg Mongolje, famemt a szllsl-sztelung in Central Azje ewiszn Busland un Chine. Mit Busland bazict zi di greste .in der weit jabosze grenec. Di najcajtleche gesziehte fun dem land iz zej er kure, wajl zi hojbt zieh ejgntlech on in J. 1911, mit der rewolueje kegn der dinastje Mandzur unter der onflrung fun Sukhe-Bator, in grund genumen a konserwatist, ober gesztict ojf a brejter koälicje fun di linke biz di rechte, hot erzieh gewendet cu Busland, Japan un F.Sz.A. wegn hilf kegn di chinezisze, kemfndike generaln un dem wajsgwardejiszn millter. Nor Ftusland hot derfllt zajn bite. Noch zajn tojt hot zajn noehfolger Czojbolsan kansekwent fortgezect di pojitik fun ״farcjnlktn front“. Znjendik, enlech wi Busland, badrot fun japaniszn imperializm hot di mongolisze republik ongeknipt an enge farblndung mitn Ratn-Farband, szlisndik afile a 7 jorikn pakt. Wen Rusland hat arajnmars2Irt kajn Mand2urie nochn derklern krig Japan, hot Czoibolsan genumen an ontejl ln Im, arojsztelndlk a gewisnmillter kontigent un onflmdik alejn mit a kawalerje diwizje. In di basztimungen fun Jalta-pakt, hot zieh gefunen a klauzul, az di situaeje in der Ojsnwejnikster Mongoljo darf blajbn on enderurgen. Chine, hagam niszt reprezentirt Ln Jalta, hot genumen cu kentcnlsz di basztimung un in august 1945 hot zi onerkent dl umophengikajt fun dem land, nochn arojszogn rieh fun der ibcrwlgndiker merhajt fun der mongoliszer bafclkerung in a. plebiscit far dem princip fun umophenig- In februar h. j. iz goszlosn gewom a frajndszafts-opmaeh un a pakt fun kegnzajtlker hilf ewiszn Ratn-Farband un Mongolje. Di bacljungen ewiszn di ewej lender zajnen noch nenter mit dem, wos in anjklang mit der mongoliszer konstitueje, iz di politisz-socallslisze meluche form, demetert cu der rusiszer, wajl di erd, dl rojsztof.-kwaln un fabrikn, zajnen naejona- In der frage fun kandidirn in der UN, ken Mongolje, enlech wi Albanje rechenen ojf der sztarker unterszticung fun ir farblndetn, wi ojph fun di meluches, welche sztlcn unter di sztelung fun Rusland. Najs fun der Welt T-attimkU■ SMUt■ Der amerikaner Douglas A. Chandler, wos hot gearbet far di nacls untem pseudonim ״Pul Revers" als radjo spiker, wert gesztelt in Amerika far a gericht als far- Washington. Wi es weit gemoldn hot Amerika farkojft wajtere 70 szlfn in wert fun 49 mlljon dolar. Azoj arum zajnen biz ict farkojft geworn 260 amerikaner srifn, welche hobn gegebn a hachnose fun 182 mlljon dolar. Washington. In di erszte S chadoszim fun lojfndn Jor hobn 16.000 perzon bakumen di derlojbenisz arajncuwandem kajn Amerika. 2911 zajnen farszlepte perzonen lun Ejropa. In dl eukunftike chadoszim wert forgezen an ajnwanderung fun 1200 perzon monat- Washington. Fun New York iz arojsgefern kajn Szpanje un Portugal] e a finanskomisje, welche wet farhandlen wegn di dajeze larmegns, wos geflnen zieh in dl dorike lender. New York. Der lajter fun atom-bombn eksperiment gen. Blandy, welcher hot zieh umgekert fun Bikini hot bakant gemacht, az di lecte atom bombe wos hot eksplodirt untern waser hot farzunken 95 000 ton szifs-rpjm. Dos iz flrfach mer, wi bajm ersztn atom bombn pruw. S*t^lcu*cL London. Der gen. sekr. fun UN Trygve Lie lz gekumen kajn London ojf a 3 togikn bazuch. London. Der szef fun engliszn gen. sztab feldmarszal Montgomery hot ojf a presekonferenc derklert. az es wert eugegrejt a plan wegn farbesem di läge fun di soldatn in der engllszer arme]. Es zoln far zej ajngeordnt wem modornzirte szlof-cimem un elegante reatoranen. Wen der Soldat geflnt zieh niszt direkt in dlnst, zol er kenen fraj arojsgejn un ahejmforn. Montgomery hot geruin a konferenc fun dl ISO generaln fun der bxitlszer a’rmej ou bahandlen dl cukunftike krigs-problemen. Cu der doziker konferenc, welche wet in der eukunft korkumen 2 mol in jor, zajnen ojeh ajngeladn gewom dl szefn fun di domLnjen-armejen. Montgomery wil sof August bazuch Kanade wi ojeh dem szef lun amerikaner gen. sztab gen. Eisenhover. In December plant Montgomery a inspekcje-rajze kajn Eglptn, E. J.. Indje un Malaja. fattztidtne. Uudet Parlz. 5 bawofnte banditn hobn in a parizer hotel arojsgeganwet juwelir zachn un mezumen gelt, in wert fun 10 mlljon frank un noch dem antlofn Ln a wagen fun francojziszn ojsern-ministerjum. Bukarest. Ojf a zicung fun rumeniszn kabinet iz baszlosn geworn cu ködern reparaejes fun Dajczland un Ungarn. Wi es wort bakant gemacht, herszt wofnsztllsztand ojfn chineziszn majrew front bizn 26 august. Di komunistlsze un reglrungs trupn hobn rieh curikgecojgn ojf Der prezldent fun indiszn kongres Pandit-Nehru hot derklert, az di Englender wein ingichn farlozn Indie. Nehru hot gegehn di dozike derklerung ln cuzamenhang mit dl umbasztimt« klangen wegn dem, az Lord Wavell hot forgeszlogn der Al-indiszer kongres-partej, di blldung fun a central reglrung. Es handlt zieh wegn an erzae far di frijerdike plener wegn bildn a ewisznregirung, welehn Nehru hot rieh kegligesztelt. Mahatma Ghandl nemt ontejl in dl komisje zicungen fun der kongres partej. jortog fun der ekzistenc fun der indonezlszer republik, iz durch der aliirter milltermacht niszt derlojbt gewom. Berlin. Delgado Filardo, der bafulmechtikter far repatrlacje un emlgracje fragn fun Wenezuel, hot do derklert, a2 Wenezuela wil ojfnemen an umbaszrenkte col ejropejisze D. P. Di ejncike badingung lz, az dl emlgrantn zoln nit zajn kajn faszistn. Wenesuela wet dekn di tran3port kostn fun di imlgrantn. Er hot batont, az Wenezuela nojtlkt zieh specjel in specjallstn, landarbeter un handwerker. Nürnberg. Rudolf Hess's lartejdiker Dr. Seidl hot wider dernajertzajn antrag, wegn unterzuchn dem gajstikn cusztand fun zajn kl!ent. Montreal. Der prez. fun der Fordgezelszaft in Kanade hot mitgetejlt, az culibn mangl ln arbets-hent un in materjaln, wet dl gezelszaft zajn geewungen cu srilsn Ire fabrikn ojf a umbasztimter cajt. Madrid. Di szpanisze regirung hot ojfgeködert, dl in Szpanje-lebnde dajczsze blrger umeukem rieh kajn Dajczland. Wien. Ojfn ־wiener central-bejs-hakwores wu es lign 2000 sowletisze soldatn iz anthilt gewom a denkmol far di gefalene in Wien soldatn fun der Rojter Arme], Warsze. Fun oflcjele pojlls2e krajzn wert mitgetejlt, az Pojln wet warszajnlech rezignlm fun dl foderungen ojf Cieszyn, azoj wi Pojln bakumt a tejl fun kojln-gebit, wos hot frijer gehört cu Dajczland. Als oj&glajch derfar, derwart Pojln, az Czechoslowakj e wet zieh opzogn fun ire pretenzjes ojl Glatz un andere gewesene dajczsze szlezlse gebitn, welche zajnen ject bazect durch poliakn. Majland. Mussolinl’s tojter kerper 12 gefunen gewom in Paria in a franciszkaner klojster, bahaltn in a want-szafe. Di pollcej hot im ibergeflrt kajn Majland. Paris. Di ״Pojlisze 80c'. partej“ (PPS! in ojsland protestirt in a brif cu der pariser konferenc kegn der onerkenung fun der cajtwajliker pojllszer regirung. In brif azrajbt zi: Pojln muz hobn dos recht cu wejln aza regirung, wos es wil dl merhajt fun folk. Dos oplejgn di waln in Pojln iz in kegnzac cu di basriusn fun der Krimer konferenc. Sofia. Dos bulgarisze inem-ministerjum hot ojsgearbet a gezec-projekt, lojt welehn es wert geszafn a grenec-milic, wos es wet farhitn dos arajndringen fun meluchefajntleche elementn kajn Bulgarje. Warsze. Der gew. 83-man un pollcejfunkcjonar Heinrich Liberia iz durchn gerieht ln Grudziadz farmiszpet gewom cum Warsze. Der gewesener gauleiter un prezident fun danciger Senat Förster iz durch der britiszer macht arojsgegebn gewom cu Pojln. Er iz gebracht geworn kajn Warsze mit an aeroplan. Warsze. In Warsze wajln als gest fun der pojllszer socjalistiszer partej di mitglider tun' der Labour-delegacje mit prof. Laski berosz, welche hobn bazucht dem Ratnfarband. Genf. Der fartreter fun UNRRA genoraldlrektor Robert Jackson hot derklert, az biz September 1947 darf men szikn far di 6 lender Estrajch, Czechoslowakje, Grlchnland, Pojln, Italje un Jugoslawje szpajz produktn ojf a sume fun!347 mlljon dolar. Santlago(Chile). Der italjenlszer diplomat graf Sforza geflnt zieh ojl a rajze iber Dorem Amerika, wu er Art an akcje cu gefinen unterszticung far Italjens foderung wegn mildere fridns-badingungen. London. Fun Warsze wert gemoldn, az in meszech fun di lecte 8 chadoszim zajnen in di kamfn umgekumen 1700 mitglider fun der untererd bawegung un arider 1000 zelner fun der regirungs armej. Bagdad. Kajn Barsa zajnen ongekumen 2 transport-srifn mit millter fun Indje. Dos millter zol szien di indisze, britisze un iranlsze interesn in dorem Iran. Johannisburg (Dorem Afrike). 50 000 arbeter fun gold-grobn unternemungen hobn farsztxajkt, fodemdik a lojn hecherung. Cu kajn cuzamensztojsn lz niszt gekumen.