Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 1 (1946)
- Issue
- 20 (2.8.1946)
- Date
- 1946-08-02
- Page
- Seite 9 (sequence 9)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 63% known words query
- IRI
…/7242850-8596732-8602052--167-8598117- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
Mentioned entities
OCR text
FRAJTIk, 2. AUGUST 1946 אוברזער ווארט /AJ l 9 Fajerleche derefnung fun a landwertszaftlecher ferme fun ״Haszomer Hacair" in Bernsztejn S' zajnen farhan bilder welche barojszn, unblajbn ajngekrict ojf sztendlk inzikom. Di dozike bilder zajnen farbundn mit ge, wise iberlebeniszn welche rajsn mit, derhojbn cu a gewiser . ibematirlecher hojchkejt fun der doziker szalung. Aza bild hob ich gezen dem 26. VII. ojf der derefnung fun der landwirtszaftlecher ferme fun ״Haszomer Hacair'‘ in Bernsztajn. Szwer iz ibercugebn dem ajndruk wos der kibuc fun Has20mer hacair ln Bernsztajn hot ojf njir gemacht. Herlech iz dos bild, wi-azoj a jidisze jugnt hot a sztik dujczsze erd farw&ndlt ln a wunder indzl. Der cugang cum kibuc iz bacirt mitn grestn estetiszn un ehaluciszn geszmak. Ojfszriftn. licht-iliminacjes arum di gebajdes, fiin on dem cuszojer mit a gefil fun sztolc un cefridnhajt. A lange re je fun ojtos fun ongekumene gest fun fars2idene gegntn un kibuclm, ewiszn zej ojeh fun der niszt-jldiszer weit, wi c. b. amerlkaner meluchc-mener, UNRRA, un a. w. Di chalucim, jom-tojwdik ongetonnemen ojf dl gest, bawajzndik far zej di musterhafte szomrisze ajnrichtungen. Zej rajsn mit di fremde mitn ojsergewenlechn chalacisz gajsl un temperament. urajngisndik a tifn un sztarkn glojbn in der ejgener Es derhert ziel» di energisze ״pkuda“ fun kibuc-madrich Mordehaj Ruzani;. un di cesztralte jugnt-mase, bakumt an ernstn blik. Es kumt on der ״degel“, in der baglej- tung fun a specjeler em-wach. Der forsztejer fun der UNRRA anthiit di fon, un der farzamlter ojlom zingt mit grojs bagajsterun ״Techzakna“ un Hatikwa. Der madrich lejent dan Iber, lojt der szomriszer tradieje, a faejrlechn chozer, in welchn s’ wert dermont der grindungs-perjod fun kibuc, zejere ciln un ojfgabn, farendlkndik mit der derkierung fun grejtkajt makriw cu zajn zieh fam Foterland. Noch der doziker derefnungs-ceremonje, jwem aie onweznde färbetn inm lejnzal, wu s־ kamt for dl inerleche fajerung. Der iajter fun di kibuclm ch’Jisroejl bagrist di gest fun andere kibuclm, ibergebndik di durchgemachte szwerikajtn bajm grindn di ferme, un dankt derbaj di fil priwate menczn welche hobn dercu bajgeholfn. A specjeln dank wert ojsgedrikt dem prezes fun Münchberg dem h’ Szapelski lar zajn grojser mithilf bajm ojfszteln di ferme, welche bazict hajnt-cu-tog 40 ha wald, 20 ha erd, 10 ki, 3 oksn. ejn por ferd, a traktor un farszidene landwirtszaftleche maszines. Der. redner farendikt mitn wuncz. fortcuzecn di ongefangene arbet fun goles — inm eigenem land. Es bagrisn farszidene mitglider fup szchejnesdike szomrisze kibuclm. In nomeh fun der cajtuhg ״Undzcr Wort” bagrist ch’ Zinsztejn. Er sztrajeht unter di sztelung fun der szomriszer bawegung, welche bazict Ir chalucike sztelung fun der szomriszer bawegung, welche bazict ire chalucisze worden noch fun far dem ersztn weitkrlg. In nomen fun der ״Hanhaga ״Haszit" bagrist ch’Binjamin (Kibuc Arcl E. J.i welcher git op a grus ihn E. J. derklerndlk. az di dozike fajerleclikajln Xamogn in zieh fil cnlechcs cu nzelche momentn, inm E J.-Jiszuw. Er barirt di ojfgabn fun der szomriszer jugnt, unteraztrajclmdik, az ojb mir antezlisn zieh arajn'tretn in di dozike rejen, iz dos niszt ojf a gewisn perjod. Noch mer iz dos dajtleeher in EL J. Mir szmidn dem trajhajts-gedank far undzer land. Wen s' wolt amol forgekumen a gericht Wichtike zicung fun’m rat bajm C. K. Dinstik dem 30 Juli h. j. iz forgekumen in München ln lokal fun CK. fun di bafrajte Jidn fun der amerikaniszer 7.0ns, Sichert str. 3 a zicung fun rat fun C. K-, ojf welcher es zajnen bahandlt geworn zejer wichtike fragn wi: 1. Legalizacje fun CK. un basztetikn dem Statut. 2. Prese Projekt, 3. Baricht fun der fargangeber cajt fun der lecter rat-zieung. Di zicung iz ges^anen ojf a hojehn niwo, es zajnen gewen kritisze bamerkunt gen ojfn adres fun CK., ojf welfche der ch’ Dr. Pliski hot ojslirlech un geherik opgeentfert. Es zajnen ongenumen geworn farflichtnde baszlusn.!,Protim wegn der zicung wein mir brengen bazunder in nechstn numer fun undzer cajiber farszidene bawegungen wegn zejer . telikajt — dan woltn mir, szomrim, gegangen on pachad un mitn rcjnem gewisn, mercr wl andere. Kibuclm, Moszawot un kolonizacje, iz gewen undzer wegeumpraktiszn djonizm. Di postulatn fun undzer dereijung hobn gegebn geherlke rczultatn. Dos hot bawizn afile di trojrike praktik in di cajtn fun der durchgemachter Szrekleeher katastrofe funm Jidiszn folk, wu ojf farszidene plecer hot zieh gesztelt dl szomrisze jugnt in dinst fun folk״ Farszidene lichtike gesztaltn wi Mordehaj Anilewiez un andere hohn bojlct charakterizirt dem weg 1h welchn s’ hot getroth fun onfang-on undzer bawegung. Mir wiln niszt fortzem di tradieje fun ״ibergeblibene“, noch farszidene progromen. un weltkatastrofes, Undzer problem muz gelejzt wem! Noch di redes hobn di chawejrim ojsgefixt akoncert-tejl fun recitacjes ungesang. In a gehojbener sztimung wert di dozike ajndruksfule fajerung geszlosn mit Techzakna. Mit a hareikn ״Chazak Weemac" hobn mir farlozn di dozike hejmisze wareme swiwe. Sz. Zinsztejn. Der emes wegn forfai in Windsheim Dem 25. VII nochmitog iz gekumen an amerikaniszer Soldat ln baglejtung fun 4 dajezisze frojen und 2 dajezisze mener cum mn.gi17.in wu es gefint zieh a waserpunkt fun der amerlkaner armej. Di Jidisze policistn, wos zajnen gesztanen .ojf dinst, hobn frajndlech bagrist dem amerikaniszn Soldat. Der lecter ober iz eugeszprungen cu bjn&n fun dl poilclstn, im ongehojbn cu szlogn un hot Im umgeworfn. Der cwejter jidiszer policist, welcher hot gewolt lojfn noch hilf iz farhaltn geworn, lojt zajne rejd durch cjnem fun di dajezisze mener, welcher hot im angechapt baj der hant un arojsgecojgn cu im a rewolwer. Es iz bamerkerswert, az der zelber Soldat hot ungefer mit 5 teg curik gewyit cunemen baj a policist dem zejger. In der ewiszncajt zajnen ober ongekumen asach lagerajnwojher un der amerlkaner sbldat iz arajn ln antkegnligndikn hojz, fun wanen er iz bald arojs mit a blks. Ober do zajnen ongekumen der Joint fartreter Stanley Abramowicz’ un der UNRRA-direktor Mr. Capilöngo, welche hobn baruikt di menczh un eugezogt di gance ongelegnhajt ibergehn der M. P. Di ewej poilclstn zajnen mitgegangen mit zej cu der M.?!, wu der Lt. Gooch hot zieh bald genumen cu der ojsforszung. Beszas der ojsforszung iz ongekumen a telefonisze mitejlung, az D. P. atakirn dos hojz. Lt. Gooch cuzamen mit dem Soldat, welcher hot zieh gefunen in ojsforszung un noch L. soldat zajnen awekgefom cu dem ort. Es hobn zej noch gefolgt der Jointfartreter Stanley Abramowicz un der UNRRA-direktor Mr. Capilango. Ejdcr di leete hobn dergrejeht dos ort hobn zej szojn gehört a szlseraj. Men darf bamerkn, az di D. P. zajnen aflle in hojz niszt arajngegangen un gesztanen ojfn gas, niszt batretndlk afile dem hojf. Lt. Gooch iz kojm ongekumen un szojn hot zieh gelost hern a sziseraj. Ejn jidiszer D. P. iz farwundet geworn in ojbersztn szenkl durch a szos. Di UNRRA un Joint forsztejer hobn zieh bald farsztendikt mit der CIC. Lojtn ejdes zogn fun D. P. hot men geszosn on ojfoderung. Dos plac far der U.S.- Army waserpunkt, iz gewen lejdik. Kpt. Spiro, welcher iz beejs di veszeje^■ niszn gewen in Strüth, iz glajeh telefonisz farsztendikt geworn, onkumendik ojfn ort, hot Srg. Laury kaltblutik dercejlt, az zej hobn geszosn in di D. P. Kpt. Spiro, hot zieh gewendet cu der CIC, welche hot eugezogt -dem injen sztreng ojscuforszn. Der amerikaner soldat wet gesztelt wem far a krigsgericht un ojeh di ibrike szuldike 'wein basztroft wem. Interesant iz, wl sznel digrojltatn fun di amerikanisze soldatn hobn zieh farszprcjt, az dos dajeze szpitol hot erszt nochn sztrengn ojffodem fun di UNRRA gewolt ojfnemen dem farwundetn jidiszn Moaca fun der Hlatadrut Clonlt Achlda fun Ra]on>Franken in Bamberg Donersztik dem 25. VH, iz in Bamberg forgekumen a moaca fun der Hist. Cijon. Achida rajon Franken cu welcher s’ zajnen zieh cenojfgekumen delegatn fun dl arumike sztet fun Galil. Di moaca wert derefnt durchn ch’ Frosz, welcher bet baem di gefalene heldn funm Jiszuw in kamf far undzere recht un ekzistenc. wi ojeh fun di lectf bestjalisze antl-jldlsze pogromen in Pojln. Dan git er nn iberblik iber di ciln un wegn fun der Bawegung, wemens ojfgabc s’ iz cucugrejtn naje kadm far undzer ojfbcj-werk in E J., un in fal fun nojtwendikajt zieh szteln in di rejen funm kemfndn Jiszuw. Er macht dan a sach-hakl fun di 4 monatn tetikajt fun galil-Bajnberg, onwajzndik ojf di onsztrengungen, welche zajnen gemacht geworn micad di centrale instanen fun galil, kedej cu farsztarkn di arbet, un ojf di dergrejehte rezultatn. Der redner ruft cu maksimalste lejsnmgen un achrajcsfulkajt farn achdus-gedank — der gebot Ch' Hornung git op a baricht fun der blzlctiker tetikajt, onwajzndik az a dank der mazkirot iz cu farcejchnen a pozitiwn rezultat intn ganen rajon. Er git ojeh iber dem rezultat fun der szekl-akcje, »bergejendik dan cu dl ojfgabn fun ״Haowed“ fun produktiwizim dl masn fam eukunftikn lebn ln E. J. Ch’ Dessau (״Nocham“) redt' iber di ojfgabn fun der najer jugnt-bawegung, un sibe fun ir antsztejung, onwajzndik ojf di szterungen wos di junge bawegung hot gehat ojscusztejn in gang fun lr tetikajt! un ekzistenc. Er apeltrt cu farsztarkn di rejen fun Npeham, welche iz di flegerin funm achdus-gedank baj der chaluciszer Jugend. Es bagrist ch’ Mermelsztejn (Bet-sejfer 1’ madrichim, Minchberg) un s’ wort bakumt ch’ Eichler (Lajter fun juridiszer opt. bajm rajon-komitet Franken). Er redt wegn der jectiker läge fun der szejris-haplejta, onwajzndik ojf der unnormaler läge fun undzer folk culib der ejnciker slbc: hejmlozikejt. Der redner ruft ojeh cu bakemfn di a. g. ״goldene-kalb‘'-krankhajt. welche iz lajder azoj arajngedrungen in der szej- Es redt ch’ Krut iber di grunt-principn fun ״Nocham“- badajtung fun ״madrichimseminar“. S' antwiklt zieh a diskusje in welcher s’ batejlikn zieh: Ch' ch' Sztemberg (Fürth),• Hejdman (Marktredwitz), Hupert (Hof), Zilberberg (Fürth), Kupferberg (Bayreut) u. & Es redn noch di ch’ ch’ Wagentisz Bamberger-lager wegn farsztarkn dt ojfzicht iber di bazundere ortszaftn, un Orensztejn wegn kultur-problemen. Nochn eukoptim cum galil di ch’ ch’ Orensztejn (kultur-resort), Rozenberg. un Krön wert di moaca geszlosn mit ״Hatikwa". ch. J. S. A bazuch in kibuc ״Talba" in Scheßlitz Ojf a kleinem bazuch bin ich gefom in kibuc ״Talba“ in Scheßlitz, ojf a simche fun onnemen ewej näje chawejrim in kibuc fun ,Alija Pnimit“. Poszet gezogt, zajnen mir gekumen bajwojnen dem ״bris" fun ewej najgebojrene kinder in kibuc. Kumendik ojf der teritorje funm kibuc bin ich ongenem iberraszt geworn: rejn, cichtik, umetum ojsgepuct. Ich farinteresir zieh cu es iz niszt amol specjel a cugegrejte ojfpucung far hajnt — wl es wajzt zieh arojs — iz es a tog tegleche derszajnung. Ejner fun di rirewdike chawejrim fun kibuc. der ch. Pejsach Langer Srt mich arum wajzn ״es kwojd oszrom“ un kojdem kol Art er mich in der rezidenc funm lebedikn inwentar, wu er alejn take farwaltet un men muz mojde zajn. az mit a genitkajt fun an altn balebos Art er on mit der doziker arbet. Rejn, zojber in di behejmes sztaln, je.dn min opgecojmt un cu der geheriker cajt badint, — der ch. Langer Art alejn durch di operaeje fun melkn. Der dermonter Chawer wajzt mir wajter di landwirtszaftleche maszinen cu' der arbet. A geniter inziner agronom zorgt az di taaszinen zoln sztendik zajn grejt un kajn ejn mol niszt sztejn lejdik. Ojf di felder 12 a' naches cu zen di fruchtn fun an arbet fun a jugnt, welche hot kejnmol niszt gehat cu ton mit landwirtszaft un dos on kejnems mithilf. Do hob ich erszt ojf an emes ongehojbn farsztejn dem emesn zin fun bagrif ״Hachszara“. Di dozike jungelajt funm kibuc ״Talba“ un enleche andere zajnen gekaszert geworn cu kenen din*n dem jidiszn folk ojf dem weg wi es dint der Erec Jlsroejl birger in E. J. Un di andere jugntleche, welche drejen zieh, arum pustunpas un iz zieh ״machszir“ mit dinen dem ״Ejgl-Hazohow“ zajnen take. nlt berechtigt cu wem kinftike birger fun E. J. blz zej wein niszt durchmachn dem zelbn weg. Men muz ojf dem weg ojsdrikn a hareikn dank dl grinder fun kibuc in di perzonen fun Hem Endzweig un Tenenbojm. Es iz ojfgeton geworn a grojse zach. Curikgekumen fun feld hobn mir szojn gütrofn fartik alc ojf cum durehflrn di operaeje. Di ceremonje fun ״Mile“ iz sznel durch un men iz cegetretn cum oßcjeln tejl. Icchak Dwilanski — mitglid fun makirut — halt a kurce rede, welche iz durchgedrungen mit a hojehn ehaluciszn gajst, er beengt Baj szejn serwirte tiszn mit geszmake maacholim, welche zajnen eugegrejt geworn fun di kibuc kulinar specialistnRoza Lange, Fiszman Sara, Mandelbaum Elza, Dwilanska Sala, Duksztuiska Rachel un Markus Lejzor — bot di chewraje gut farbracht. Der ch. citatn fun undzere grojse firer un dichter, majdt ojeh niszt ojs dl weit flrer un kumt cum ojsfir, az men muz awckwarfn di ale ״awojde zores“ in gesztalt fun ״ejgel hazohow“ un andere un ziel» machszir zajn als wirdike'mltbojer fun undzer Jidisz Erec Jlsroejl, wajl EJN DERECH LACHZOR! Der ch. Anszl Szperling — hot ojsgeflrt ejnlke recitacjes un gezang numem un di ceremonje hot zieh ln a gehojbener sztimung farendikt. Es iz kedaj untercusztrajchn dem hojehn kulturein niwo fun kibuc ״Talba“. es wajzt ojs, az der ״mazklrut“ in di perzonen fun madrich Duksztulski Zahnen un Dwilanski Icchak, lejgn derojf fil acht. Der Chadar Haochel — macht a kolosaln ajndruk mit zajrie bildet un bacirungen in gajst fun emesn ehaluciszn patrijotizm. Mit a gefil fun frejd hob ich farlozt dl ongenem swiwe un mit a hareikn ״Chazak Wcemac“ hob ich gezegnt di simpatisze chewraje. Goldzamd.