Undzer Worṭ · 1946-08-02 · 20 (2.8.1946) · p. Seite 3

FR AJT1R. 2. AUGUST 1946 אונרזער ווארט ZAJT 3 ן וי״ 11 I ייןק ||IIIII||HU||||| III) 11 וי״ ור llllllH » ] 111 1 mm ו II II ו:::."! י¬ 74!.;־יחי־||[,.. IIIIIII 1 Ihiill וווו 1 ..II»! «,!!!!יו III .11 ו .ו«! 1..;;;! ml mc נעגיג פראבלעטאטיסע, אמי לאנג, ויי די דייטשי־ שע אונסערוואשער־שיפן האגן פריי זיך נעקענט באווענן אייך• אירע מאשערן. אלע אויפאדערונגען פון עננלאנד און דיי פ?!״א, וועלכע האגן בדעה נעחאט צו פארמרייבן דעם ד״טש־ש; אוגטער־ וואסער־פלאט פון ד• באקוועטע גאזעם האבן נישט געהאם קיין שום מירקונג אויף איר. נאר א דאגק דער ענערגישער אינמערמענץ פון ענג־ לאנד איו נ־שש נעלועען ד* דייפשן אויך איר־ לאני צו נעטען אין זייער גאזיץ. דאן ווען דע־ געמארק און האלאנד וייגען אקופירט נעיוארן. דערפאר זיינען אויך בארעכפיקם «שער־ מעילם פארביטערטע זוערטער דעם 13־פן מיי 1945 אין ראדיא אונסערן אדרעם פון דע־זואלע־ . רא אז: "נאר אדאגק דער לאיאליטעט פון צפון־ אירלאנד. איו ענבלאנד ניע מ ארזיסגעטראםן סי« געווער אין האנס קענן דרום־אירלאנד. יועשענם שטעלוגג עם האם געדראט פאר ענגלאגד פיט א קאטאםטראפע." •־' ד־ איצשיקע סימואציע אי; אירלאנד. א:־ נערופן "אי.־רלאנד” אדער "א״רע־ ופון גאריש;) איו א.גענוג שווערע. די געפירטע מים דע־ווא־ לעראס שמארקע 'האנט רענירמג, שצייט פאר ערנהמע ידדטשאפטלעכע קאטפליקאציעם. ד• איואלאציאניסטיסע פאליטיק איו אויף א וויי־ טער פעפע. ג־מ דורכפירבאר. ווייל אירלאנד אין א זייער ארעם לאגד. אן קוילן. נאפם. אייו; און אנדערע וו־כט־קע פינעראלן. אן די טאפעריאלן איי גישט פעגלעך די אנסוויקלונג פון דער איג־ חסטרי און א־רלאנד נעטטיצס אויף א־רע אייגע־ גע קרעפמן וואלס העכסטנם געקענם וועגעפירן. אלס לאגד פון "פערד אין פי". די שויעריקייטן וייגע; געווען די שיכה. צוליב וועלכע עם איו פון יאר 1841 ביו די נייסטע צייטן פארנעקימען א רעדוקציע פלן דער באפעלקעחנג פון 8 סיליאן ' גע וו״גיקער ווי 3 טיליאן. די אנטפעלקערונג, וווןלכע פארטאגט ניעט קיין ענלעבע צו ויך אין אנדערע לענדער, אע א רעיולטאט פון דער'עטי־ גראציע פון ברייטע טאםן קיץ פש־א. אייסטרא־ ליע, קאנאדע און אפילו קיץ גו־מם־בריםאניע. אירלאנדם ווירטשאפטלעבע •צוריקגעשטאגענקיים רערקלערט אמך דאם, וואט די דיקסאטור האט געטוזם קוקן דורך די פיגנער אויף דעם פרייווי־ ליקן פארציען וץ־־פון 120.009 אירלעגדער.־ אץ דער ציים פון מלחטה אין דער ברימישער ארמיי און כפעם פין 200.000 פרויען און טעגער אין דער םלחטה־איגדופטרי אין עגגלאנד. די גא־ שו*ןנקונגען אויף דעם נעביט וואלטן דאמאלסט דערבראכם אין א־רלאנר צו ריייקער ארגעמם־ לאייקייט, הויפטזעכלעך' צוליב דעט טאננל פון איטפארט פון נויטיקע דויששאפן., רערפאר האט דער דיקטאטארישער רעושים פון דע־וואלעדא. דורך אייגיקע באצייבנם אלם א פ^שיפסישער, חרך די אנדערע. אלם האלב־ סאציאליםמ-שער, פורא פאר ד• קאנסעקווענצן פון א ייייטעדדיקן סעפעראטיזם. אין דער פראגע , פון אולסטער האם רע־מאלערא. וועלכער האט אייננעפירט פאר ז־ך רעם אפיציעלן גאליש; גא־ מען"טיסאק' ד־ה פירער. אין מאג פון הייליקן פאטריק דעם 17 טערץ 1946 אנגעניסען אן אום־ בויגואטע שטעלונג, אבער ד• קארעקטע האל־ טונג פון עננלאגד לגבי אירלאגר אין צ״ט פון . דער מלתטה, האם לוים ויין מייגונג גאא־יגפלוםם ד• נאציוגגען פון ניידע לענדער. צום גוגששן דאם איו א נענוג אוישדרוקפולע אלוזיע. הגם ארמסגעואגט גאך אלץ סיט א האפערדיקן סאן. ווי עם פאסט פאר א דיקטאטאר. וועלכער מוז אויפגעסען יוירמשאפסליכע נאצייגנען סיס ענג־ . לאגד, אבער האט טורא פאר א פאליפישער קאטפראמימאציע ביי ו־ך אין לאגד זעלבסט. דע־זואלערא און זיין רעבפע האגם. זיין וואיש-יגלעכער נאכפאלנער לעסאש. דער איצטי־ קער איגדופטרי און האנדלם טיגיסטער האבן א הארמע נים צום צעקנאיןן - ווי לאנג ויי וועלן זי נישם צעב־יסן. מעלן די אירלעגדער. וועלכע עם א־ז שווע:־ צו לעגן בלויז פוז פאליטיק, גע־ ציואונגען זיין צו עסינרירן אין ווייסע לענרער*. זוכנדיק פאר ויך אן אויסוועג פון דער שווערעז* עקאנאמישער לאנע. ערקענענדיק כער דעס עגגל־שן קעניג. אלם הויפט פון אירלאנד. מען עם איו או סנעבראכן די צווייטע מעלם־ טלחסה האט דע־וואלעוא דירכן ראדיא, באקאנט געסאבם דעם 3־ מן סעפטעסבער 1939. א! איד־ לאגד וועט בל״בן נייטראל. טפעציעל דערפאר, ' ווייל דאם פאדערם די געשיכטע אין די רער־ פאמנגען פין גאך דער 1־טער מלחמה, און אייך. ווייל איר ט״ל אילסטער איו אפנעטיילם געויארן אייך אן אוסגערעכטן אויפן פין טזטערלאנד. די נייטראלימעט פו! אירלאנד, באהאלסן אונפער א טונקעלן פאר־אנג, האט זיך אין משך פון 6 יאר געשטיצט. הויפפועכלעך או־ף דעם האס צי עגנלאגד. דאם דאזיגע נעפיל, זואם איו ד׳ באוע. און קראפם פון אינטיקן רעזשים,, איו אווי שפארק איינגעמארצלט ביי רער אירלענדישער נעזעל־ שאפט, או א נענוג באד״טנדער טייל פון' איר האט אפן סיספ-זטמירט טיט די אקש־ מלונות• יוען טען דעיציילט אן א־רלעגדער ווענן ד• נרויל- פאטן פץ די נאצים אין רי קאגצעמראציע־לא־ נערן. הויבט ער די אקסלען און דערציילם מעגן די עיניים. ייאש קראשמעל האט פיט 300 יאר צור־ק אננעפאן רי אירלענדער. דע־וואלערא. אונפערגעשטיצט דורך אוא נענילדעמער עפ טלעבע טיינונג, וועלכע ער גא־ איינפלוסם, י עלבע האט נ־שט אבער קיץ שום איינפלום אייך• אים זעלבסט. צוליג רער מורא פון קאנצעפראניע־לאגערן, האט דעם 9־טן מיי 1943 אטאקייט די ענגלישע פאליפיק און געפיא־ דערט. די אנעקסיע פון אולטטער. אין דער• ציים פון דער טלחטה איו די גיי־ טראלימעט פון אירלאגד. דע פאקטוו,• געווען א , יידישט נייעס ארץ־ישראל ווערט נעט״לט? ”־ פאליטישנזר איבערזיכט ארוס 6 יאר בטשך פון דער מעלט־מלחסה, אונטער רער אנם־רוגג פון דע וואלערא, וועלכער איי אירלאגד געווען כטעט הערטעמיש אבנעש־ האט ויך באסים צו שלאגן קאפיטאל פון ענוד לאשן פון דער איכעריקער ויעלם. גאנץ ועלטן לאגדם טלתמה־שיועריק־יטן. דע־וואלערא אזיף א רעוואליציאגערן ויעג געשא־ פן אן אייגעגעס פארלאפענט אין א רעגיריגג. אין משך פון סער וו• 2 יאר האבן זיך אפגע־ שפילט אץ אירלאנד פארכיסענע קאטפן, וועלכע וייגע; פארענדיקם געווארן טיט אוגטערשריינן דעם '1921 2!. 6. מים לאיד געארגע דעם או״ג *לאנדאנער פארטראג" לו־פ וועלכן עם איו גע־ וואשיגגטאן. פר. .7 .27 דער אטעריקאג. אויסערגט־ניטטעריום האט נעטאלדן, אז מיג. ביר־ נעם האט נאקוסען א ענלעכן באשלום פץ דער אנגלא־אטעריקאנישער קאסיסיסיע מעגן טיילן אי׳ וואשיננפאן. פר. .7 .27 פאר דעם אבפלי־ ען קיץ פאריז צו דער מעלט־שלום קאנפערעגץ. האט אויסער־מיניטטער בירנעס ארימנערעדט טיט פרעו. טריטאן דעם באשלום מענן טיילן איי. עס ווערם אונפערגעשטראכן אז די ענגלישע רע־ נירונג האט דעם דאזיגן פארשלאג ארמסגערוקם. רי לאגע אין ארץ־ישראל ׳ ירושלים. 1רט.) פון אונטער די חורבות פץ "קיננ דוד" האטעל וייגע; ארויטנעצוינן נעווארן 46 פערזאן. מערערע טויטע זיינען נאך ביו •עצם אויסגעפונען געוואדן, עם פעלן די שפורן פוג נאך 50 פערזאן. וועלבע זאלג זיך נעפינעג אוג־ סער ד• חורבות טיליטער איו באשעפטיקט טאג אוג נאכט ביים פאנאנדערווארפג דעם גרוז. דער באלאנערוננש־צישטאגד פוג ירושלים איו געווארג אפנערופג, סיס אויםנאסעג פוג דער נעגנט פוג האטעל "קיגג דוד". די גאנצע יידישע פרעסע פאראורפיילס א1יפנ שארפספג אופג דעם דאויקג פעראר־אקט. נייער רעזשים אין א“י ■ פר. .7 .28 עם וייגע; פארעפגמלעבט די פריטים פון עננליען פלאן מעגן נייעם רעושיט אץ אי־י. דעי פלאן זעם פאר טיילן א״י-אויף צוו" האלב־אויטאנאסישע טלוכעם, אייגע א "די- שע אין ד• צווייפע אן אראבישע. אין דער שפיץ מעט שטיין א דענטראלע יעגירינג, אץ וועלכער סיוועלן זיך באטייליקן יי!ץ און אראבער אונטער דעם פארז־ץ פון אן עננלעגדער. די צעגטראלע רעגירונג וועט זיך פארגעטען פיט די רעסארטן פון פארט״ד־קונג.- קאמוניקאציע און פינאנם. אלעס איבריקע בלי־בט אץ דער קאמפעטענץ פון דעו ניי־געשאפענער רעגירוגג. פלענן חרכדרינגען דורך די הויכע ווענט, צענוו רירטע ידיעות קיין אויסלאגד. או; די האבן אייך נישט דערוועקם ק״ן שפעציעלן ענסמיאזם אץ די אלירטע קרימן. זי־האבןויך נישט אויסגעצייבנם סיס קיץ ספעציעלן סעגט־טענט פאר ד• פש״א או; צווישן די שורות, אוגטער רער טאסקע פון נייטראליטעט, האט זיך געלאוט ארויםפילן "דער פרוטער• וואונפש. אז ראם פזל ואל צושפילן ך׳ שאפן,נעווארן די אירלענדישע פרייע טלוכה אקס פלוגות. די געעגדערטע פאלימישע באדיג־ א כאראקטער פון א זעלבשסשטעגדיקן דאטיניום נוגגען, אבער נאך דער םלחפה, האבן ויייזט־אוים אין ד• ראפען פץ דער בריטישער איטפעריע. ד• נעצומנגען דעם אירלענדישן ריקטאסאר פרעפ״ער פראוו־גץ אולסטער. איבעמיננד פראטעסטאניש, עאטאן דע וואלערא צו רעווידירן מ״לוו״ז ויין, איו פארבליכן אונטערן נאמען צפץ־א־רלאנד, ביזאיצפיקע שטעלונג, זועלכע דריקט זיך א1ים #»ן אלם באשטאנד־פייל פון דער עננלישער סלוכה. דעש. דורך אים ניט לאנג ארויסנערוקטן פאר- דע־וואלערא האט אבער ווייטער קאנפעק־ שלאג. אויפצוגעמען אירלאנד אלם טיטגל׳,- פץ ווענט געשטרעבט צו זיין ציל. ער האט אפילו מ־ען. געעיטן א טפלה מען דע ר פירער פו; דער לי־ "דער נאציאנאלער ל״דנטווע; “פון אירלאנר, בעראלער {ופצמיינוגג פון זיין פארטיי וו.ם. קאם־ א מאדערנע פראפאנאנדע לאיונג פון די אירלעג־ נראווע איו געמיילט נעווארן אלם הויפט פין ד־שע נאציאנאליסמן ראטירט זיך פון דער 2־טער דער רענירוגג. אבער ,נאך אירלאנדם ארייגטרעטן העלפט פון 12 י״ה. ראם לאגד ויאו עם האבן אץ דעי פעלקער־ליגע, האט ער דערנרייכט אץ זיך אץ לוין- פין 50 יאר ד״ה פון 400־350 פ״ק יאר 1932 א גרויסן מאל־זיג. אלם פועל־־וצא פון באזעצס ד• צעלמישע נאלער. איי קיינטאל נישט ויין יוידער געויונענער פאויציע האט ער חרכגע־ געקומען אין בארירונג ,.טיט דער רממישע אקו־ ועצם. אץ יאר 1937. פאר אירלאנד א נייע קאג־ פאציע און פיט דער פעלקער־וואנדערוגג. נאי סטיטוציע און האט פולשטעגדיק איבערנעריטן אין 9־טן "יה איו עם נעיוארן י' אר^גע פו1 יעי איר אפהעגגיקייט' פזו גרויסבריטאניע, גישט אג־ נארטאנישער אינוואויע. דערפאר האט או־ך איר- לאגד געקענט רואיק פארטירן איר קולטור, וועל־ נע האט באקומען אן עבט קרישטלכען אויסדרוק מייל שוין אין יאר 430 נאך קריסטוס! האט רער ה״ליקער פאטריק אננעהמבן דארט פארשפרייטן דעם קאטיילישן גלויבן. אין יאר 72־1171 דער־ אבערש רער ענגלישער קעניג, הייגר־ך דער 2־ טער, אירלאנר און באזייטיקנדיק די אייגנעבוי- רענע פירשטן, גיס ער איבער דאש לאגד אין די הענט פו; די עננלישע נאראנען אלם א באשטאנר טייל פון דער ענגל־שער קרוץ. מען אין אירלאנר איו אייננעפירט נעווארן די רעפארמאציע. האבן זיך ד• אונטערשוידן צווישן עננלאנד און אירלאנר גא ך מער פארטיפט, מייל די אירלענדער זיינען נענליבן טר" ז״ער קאפו־לישן נלויבן. א ר" אופ־ .שטאגדן אין 17 "יה קעגן דער ענגל־שער קרוץ, זיינען בלוטיק דערשט־קט געווארן דורך קראמוועלן און ווילהעלם דעם 3־טן פון אראניע. ויי האבן דערבראכם צו רעב, אז די אירלענדישע קאטוילן האבן פארלוירן אלע פאליט״שע רעכט, אויפן איבערגאנג פון 19־םן י’’ה, פיגקטלעך אין 01־1800 איו למט רעד איניציאטיוו פון יינגערן פיט, אפ־ געשאפט געווארן די לעצטע שפור פון רער אירלענדישער זעלבשמשטענדיקיים דורבן אייג* גלידערן דעם א־רלענדישן פאילאטענט אין די ראטען פון דעם עננלישן. אמן- אוא אויפן איו געשאפן געווארן די קאגסטיטוציאנעלע באצייכע־ גונג: .,פארא״ניקטע קעגיגרייך פון גרויסבריטאניע טיטן שוף פון 18־םן "יה, קומט די אונטער־ דריקמע אירלאגד ווידער אטאל צו אירע כוחות און קעטפט אויש אין ■אר 1529 ראם א נ ו ל י ר ן דעם פערבאט פון פאליטישער אקטיוויטעט און דאם אומקערן אלע פאלימישע רעכט... רי אירלענדישע קאטמלן. אין 19 י״ה, המבט אן די אופאפהעעיקייטם־כאווענונג צו קאנצעטרירן אין נעהייטע פאריינען, טפעציעל אין דער איר־ לענדישער גאציאגאלער פארטיי, עמענטועל אין פארבאגד פון די פעניער, וואש שארדאנקט ויין נאטען די אלטע. לעגענדארישע, אירלענדישע סי־ ליטערישע אפטיילוגג פון ד־ פיאנס. די גאציא־ נאלע פארטיי האט געפארערט איןענגלישן פארלאטענט "האמע רולע” דייה פאליטישע אוי- מאנאט־ע, וואם ואל א־וטנעטען א זעלבשטעג• די ענגלישע ריפלאנזאטיע ביי רער ארבעט... ־ לאגדאן. פפו. די נריטישע רעגירונג האם גאשלאסך איינצולאדן אלע מלונות, טיטנלידער פץ דער פאן־אראבישער ליגע אויף א קאנפע־ רענץ ווענן דער א״י־פראגע. צו דער קאנפע־ רענץ ואלן אויך א״גגעלאוץ ווערן פארשפייער פוך א״י יידנטוס און אראכער. למט רער רער־ קלערונג פון רער בריטישער רענירונב איו די אנוועזנהיים פץ דער א״י־קאשיסיע א פראגע פץ בירנעס רערהאלטן די באשלוסן פון ענגלאנר וואשיננשאן. בבצ> דער אטעריקאגער אוי־ סערן' סיגיסטער בירנעם האט דערהאלטן די באשלוסן מענן לעזן די א״י פראנע. בירגעם זועם צזואסעץ פיט אנדערע מלונה־פענער און פרעו. טרוטאן דורכשטודירן דעם דאזיקן טא־ טעריאל, גאך פארן אפפארן אוץ- דע ר שלום קאנפערענץ אין פאריז. נייער פארבאט פאר סאלדאטן ירושלים. .־ .20 פר). די נדים־שע הזיפט־ קווארטיר אין א״י האט פארבאטן די בריטישע יז'^ סאלדאטן דו באזובן יידישע לאקאלן און •רעם־ ייי טאוראציעס. אין ירושלים ויינק ארעסמירם גע- מארן 30 יידן, און 700 יידן שטייעץ גאך אלץ אונטערן פארדאכט פון אנטייל נעסק אין די טעראר־אקטן. ... און יידן גרייפן »ן! ירשולים,(פ.ר. 27. 7.) הייגט האט א נרופע באוואפגטע יידן גע פרמוט אשאקירן די טפיסה דיקע אירלענדישע רעגירונג און אן אירלענדישן אין ירושלים מו סיזאלן זיך געפינען 876 ארעם־ פארלאטענט. אין דער צ״ט פון רער ערשטער טירטע יידן. נאך א לעננער פייער מצד ניידע וועלט־מלחמה. באקוטט די גרעספע כאדיימיגג צדדים. האבן ויך די יידישע אננדייפער צור־קנע־ די ראדיקאלע פארמיי טיג־פעג 1םיר אליין) נויגן. נישט קענעגדיק רערגרייכן זייער ניל, 8