Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1946-07-26 · 19 (26.7.1946) · p. Seite 3

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
1 (1946)
Issue
19 (26.7.1946)
Date
1946-07-26
Page
Seite 3 (sequence 3)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
57% known words query
IRI
…/7242850-8596732-8602050--152-8598103
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

No entity mentions on this page.

OCR text

FRAJTIK, 26. JULI 1946 אונרזער ווארט B B Politiszer Indonezje. In ejneni fun di lecte prese-komentarn in der ״Prawda“, geccjdint durch Boris Isakow, sztejt di britisze ojsempolitik untern hnglfajer fun der sowjetiszer kritik. Cwiszn di 5 hojpt-awejres fun engliszn imperjalizm, szteroplt der ojbndermonter autor ofn zajn cwej2ajtike sztelung legabe dem indoneziszn Problem. Ojdi dos wejln fun dr. Jonkmann, dem onhenger Fun a sztarker kolonialpolitik cum kolonie-minister in bolendiszn kabinet. hot gecojgn ojf zieh di ojfmerkzamkajt fun der weit ojf dem azoj wejnik bakantn indoneziszn problem. Far der weltmilchome hot Indonezje mit zidi forgesztelt a basztandtejl fun der holendiszer imperie. Dos iz ejne fun di rajchsle kolonieleritories fun der weit. Mit a szciach fun 1.9 milion km* iz zi 56 mol greser funrn hejmatland. Indonezje sztelt for mit zieh a tejl fun Malajer ardiipelag un grenect mit ire etleche tojznt gresere un klenere indzlen ojf majrew mit dem halb-.udzl Malakka un ojf doiem nn mizradi cit er zieh biz dem cofnbreg fun Australie. , Cu di greste indonezisze indzlen gehern: a) di grojse Sundejer indzlen Sumatra. Jawa, Borneo un Celebes; b) di klejne Sundejer indzlen ojf mizradi fun Jawa. fon welche di greste zajnen: Bali, Siimhawn, Timor, Sumba Botti; c) di Molukn ojf niizraeh fun Celebes nemen arnm ewej indzlgrupn: di cofndike un doremdike; dl di majrewdike tejl fun Naj-Cvinea. Di wajterdike tejl fun Naj- Gwinea sztejt untern australiszn mandat -nn a tejl gehört eu grojs Britanje, enlech, Avi mer wejniker ejn dritl tejl fun Borneo, dos cofndike Borneo. Wegn der grojs fun Indonezje zogt ejdes ambojlestn der fakt •az der opsztand cwiszn dem ammerstn ojf majrew arojsgeruktn indzl un dem ammerstn ojf mizradi arojsgeruktn indzl batreft a mehalach fun arum 5000 km. Dos indzl Sumatra mit di etleche klenere szchejnesdike indzlen iz greser fun szetadi fun di britisze indzlen un afile der klenster basztandtejl fun di grojse Sundajer indzlen Jawa, cuzamen mit ir szocho Madura. iz mer wi 4 mol greser fun der holendiszer tcritorje. Indonezje iz bakanf untern nomen ״dos land fun wulkanen“, wajl es bazict zejer gresln pas ojf der weit, wos cit zidi fun Sumatre, Jawe durdi di klejne Sundejer indzlen, Molukn un Celebes wajter ojf cofn biz di Filipinen. Jawa aleju ken zieh ,,grojsn" mit az 35 willkanen. Fun ejn zajt brengt zejer tetikajt grojse mnterjele szodejnes, fun der ewejter wider szpiln zej a grojse rol bajm fruditbannadin dos land. Di naturrajehtimer fun Indonezje zajnen glajehzam rizik, wi ojeh farszejdnartik. Rizike sztochim fun Borneo, Sumatra un andere indzlen zajnen badekt mit tropisze welder mit farszejduurtikc un nncleche bojmer. Fun dem arengpalmezaft bakumt men euker un a narkotizirndikn getrank. Dos brojifrucht un dos melonenbojm sztcln cn der bafelkcrung di gruntszpajz-produktn. Fun di bambus un tik-bojmer bakumt men bojhole, wos iz spccjcl eugepust cum fajchtn tropiszn klimat un iz widersztandsfeik ojf <1! ongrifn fun di geferleehe nogers, di termitn. Cwiszn dem rajditum fun tropisze pejres farnemt dem hojptort der a. g. durian, der delikates fun di Indonezer. Es iz zieh azoj szwer forszteln nn ajnwojncr fun dem land on dem frucht, enlcch, wi szwer 8' iz zieh bagejn an Englender on whisky. a Fraucojz on waju oder a Dajcz on bir. Cwiszn di rizike plantacjcs. welche szteln for mit zieh an ojsgecejehnte par- Iberächt nosekwele un gefmen zieh in di hont fun ojslendisze bnlebatim, dominim di plantaejes fun kanczuk. eukerror, kawe. tej un tabak. Di kauczuk-baarbctung ken zieh glajdm mit ir produkcje mit di britiszc Malajen, welche farnemen in dem hinzidit dem ersztn ort ojf der weit. Di erdojeres zajnen noch niszt fulszlendik ojsgeforszt. Es iz bakant, az ojf Celebes gefinen zieh rizike lagern fun ajznarc. Di cinprodukcje, welche gefint zieh in di hent fun der holendiszer regirmig un fun grojse gezelszaftn, batreft 18 % fun der weltprodukcje ojf dem gebit. Di naftprodukcje koncentrit zieh hojpfzeehlech ojf di indzlen Jawa, Sumatra uu Borneo nn in der cajt fun der japaniszer inwazje hot zi dergrejeht 8 miljon ton jeriech. Di konlrol fun der naftprodukcje hot gerut biz nisztlang, kimat mouopolistisz, wajl biz 95% in di hent fun a holendisz-engliszn trust. Etleche jor far der milchome hot zidi ongehojbn di inwazje funm amerikaniszn kapital, welcher hot in a rekord kurcer cajt bawizn cu farchapn 40 % fun der gancer produkcje. In kultureln lunzicht wajzt zidi arojs Najs fun Grojs.Britanje hot protestirt baj der sowjetiszer reglrung kegn der toderung tun der rusiszer okupacjc-macht wegn bazajtikn dem szteltartreter fun ungariszn justicminister un 3 deputatn. Ojfn .larlang lun Rusland, hot dt ungarisze reglrung beäeje ojfculejzn 277 organizaejes. welche nemen ojf faszlstisze elem$ntn. Der reglrungs Srizis wos dojert szojn kimat a morl&t, iz tarbaj. Dl draj regirungs-partejen, soejallstn, komunistn un klejne landwirtn, hobn zieh gccjnikt ojfn ajnhaltn dt biz jectike reglrungs-koalicj e. Uuilcutd Der gen. Sekretär fun di UN Trygve Lie, iz ojf der ajnladung fun der Sowietiszer reglrung geflojgn mit a sowietlszn aeroplan fun Oslo kajn Moskwe. Der wizit iz niszt kajn oflejeier. An amerlkanisze kwele tejlt mit, az in der onflrung fun der Rojter armej wein forkumen enderungen. Speejel zoln bakumen klenere postns di generaln, welche’ slmpatizim mit di majrew-meluches. Marsz. Zu- kow zol, als komandir fun di jaboszekojehes fartrotn wern durchn marsz. Koniew, un der komandir fun di luftkojehes marsz. Nowikow durchn gen. pulkownik Wersziniri. Die rusisze cajtszrift ״Naje cajt״ iz citirt gewom durchn Moskwer radjo baj ejner fun di greste rusisze ongrifn ojf der ameri- Eaner ojsem-politik in Chine. Dos Moskwer radjo hot zieh oj&gedrikt, az Amerika sztiendik dem reakcjonem Kuomintag kegn der demokratiszer bawegung. grejt far zieh for durch Chine, dem weg cu der weitherszaft. T-acsze{cUt1t teudec In Chine hot gen. Czang-Kai-Szek ongebojbn a grojse ofensiwe kegn di Cbinezisze komunistn. A masgebnde kemumistisze kwele hot basztetikt dem farlust fun ejnike strategisze pünktn durch di komunistn. A gresere szlacht hot zieh farbundn in der prowinc cofn-Kiang-Tsu. In der Terkaj zajnen forgekumen di erszte pariament waln in welche di najgebildete ״Naje demokratisze partej“ hot troc dem grojsn teror dergrejeht a grojsn zig un wet warszajnlech bazien 150 plecer fun 'der algemejner col 460. Baj dl waln hot geherszt a grojser teror fun der regirungs partej un kl wejler zajnen arestirt gewom. a genug grojse sztufnlejter fun niwo- -umerszejdn cwiszn der Lafelkerung. Ejnike'felker, wi c. b. di Dajakn in eentral Borneo un di ajnwojner fun central Celebes cejchenen zidi ojs mit zejer primitiwizm fun halbuoinatlis/.e felker. welche farnemen zieh hojptzechlech mit jagd oder mit primitiver erdbaarbetiing. Andere felker wider hobn zieh szojn derhojbll cu an hojch prodilkthver agrikullnr un hobn antwiklt a genug kennplicirtn sistem fun erdbawaserung. Di ajnwojner fun Naj-Giiioeo, di a. g. Papuasn, bakant fun der rajzeliteratur, sztejen noch biz hajntcutog ojf a zejer nidrign kulturein niwo. Di intensive arbet fun di katojlisze un protestiintisze inisjonem hot gegebn gewise fruchtn, ober noch hajnt iz niszt ale Papuasn genoj bakant, ei got, ci gi kcjscrin Wilhelmine iz an hedier baszefenisz nn wer fun zej ge.Dnl zieh in himl un wer in Haag. Di kulturele curikgcsztanenkajt fun a fiirhellnsmesig klejne! tejl fun der indoneziszerbafelkcrung iz geworn derhojptargument far di farinteresirte lender. ajncuhaltn dem kolonialn sistem. Di lender ignorirn mit preineditacje dem fakt, az in andere tejln fun Indonezje, hojptzedilech ojf Jawa, Sumatra un andere der Welt Der Kanadiszcr Premier King hot in Parlament derklert, az di sowietisze regirung iz maskim gewen cu bazajtikn fun der Sowietiszer ambasade in Ottawa di per- Zonen welche zajnen ojsgerechnt in bericht lun der kenlglecher komisje in cczamcnhang mit di szpionaz-injonim. Pun 17 perzon, welche zajnen ojsgerechnt in dozikn baricht hobn 11 szojn larlozt Kanade. m opgeworfn dem komunistiszn forszlag wegn niszt onerkenen di mitgliderszaft lun Eduard Daladier, dem gewesenem Premierminister, far zajn frijerdiker politisier teti- Dos hechste Francojzisze gericht hot farmiszpet cum tojt ewej gewesene Vichyministers, dem frljerdikn informaeje-minister Rene Bonnefay un dem general-sekretar fun ojsern-ministerjum Charles Ro- Chat. Dos francojzisze kabinet hot untersztict a gezec-forszlag, welches zet forojs tojt-sztroi durch der guilotine far szwarc- In proces kegn 57 komunistn in Szpanje, welche zajnen baSzuldikt geworn in bildn a gehejm-organizar.je, zajnen 2 farmiszpet geworn cum tojt, 3 cu 30 j., 7 cu 25 j., 7 cu 15 j., 10 cu 13 j., 4 cu 6 j., 13 cu 3 j., un 11 cu 1 jor tfise. Der Irlendiszer premjer-minister Eamon de Walera hot gebetn dos ojfnemen fun Irland in der organizaeje tun di Farcjnikte Nacjcs. Fun der pojliszer prese dringt arojs, az di mordn ojf rusisze soldatn un Jidn wern wos amol colrajchef. Cwej pojlisze bandes hobn ibergefaln baj Lublin un Bialistok ewej eugn un •derbaj getojt fil soldatn fun der rojter armej. Di Warszewer prese iodert das energisze bakemfn fun dl bandes, kedej cu farmajdn ernstere konsekwenen. Dos englisze ojsem-mlnlsterjum hot bakant gemacht, az di geszprechn cwiszn premjer-minister Atlee un dem grichiszn mlnlslcr-prczident Konstantin Tsaldaris hobn derbraeht cu fuler ajnfarsztendikung. Di hojpUcmc iz gewen der widerojfboj fun Grichnland. Di inem-polltisze läge in Grichnland lz noch ale geszpant. Der gewesener general- Sekretär fun der komunistiszer partej Gearge Siantos hot forgelejgt dem President fun grichiszn pariament a forszlag wegn a farsztendikung cwiszn dl Unke un rechte partejen. Er ferlangt an algemejne amnestje un fule glajchbarechtikung fun di linke partejen. Der pariament hot dem forszlag ejnsztünik opgeworfn. indzlen, weiche szteln for mit zieh arnm H fun der algemejner laiidbufelkening, gefinen zidi szpurn ftin an ur-.alter arthitektur un kunst. Dörfer i7. ojdi Jawa mit ire 50 miljon ajnwojner geworn der hojpt Center fun frajhajtshawegungen, weiche hohn zidi ojsgekristaüzirt in dem eajtopsznit cwiszn der erszter nn ewejter weltmildicmip, un a gebit fun moderner arheterbaweguog un profcsjonele far- Di umophengikajisideen hobn far der cwcjtcr wcltmilchome niszt arojsgewizn di antszpredmde, dinamisze krafi. Krs/.i der cuzamenbrudi funm japaniszn imperjalizm iz gewen der ojsgangspimkt eum szafn ojf Jawa a republik raitn prezideni Sukarno in der szjiic. Dos holendisze militer, uniersztict fun englisze un nodi niszt nnfwofnetc japnniszc tejln, arojsgeszikte kedej umeukern dem stalus-quo. hobu ongetrofn ojf an antszidenein widersztand fun di Indonezer. Inieresant, in dem fal, iz di rol fun Grojsbritonje. Zi lozt zieh derklern Hin fakt. nz Indonezje sztejt in nontn kontakt mit ire kolonjale bazien. wi ojdi dos. wos zi sztelt for mit zieh a naturele brik cwiszn di uzjulisze bazien fun England. Indje, Birme, Britisze Malajen un*- ir widitikstn (lominjum Australien. Cnlib strategisze un ekonomisze sibes iz England speejel fnrinteresiTt kedej derhaltn di herszaft fun der militerisz szwadicr, ober ckonomisz 1111 poliiisz mit ir farbindeter. Holand. Far Holend, wider, wolt der farlust fun Indonezje baclajt ir politiszn un ekonomiszii Untergang. Di goszepniszn in Indonezje zajnen geszl anen ojfn tog-ordnuug fun zidierhajtsrat in onhojh fun dem jor. Er hot forgeszlogn, dos onhojbn farhandlungen cwiszn di fnrintersirtc includies un di indonezer. Di misje fnn dem bolendiszn general-gubcrnator Van Mook 1111 dem engliszn specjeln gezandtn Sir Ardiibald Kerr hot zieh in algemejn niszt ajngc'gcbn. wajl di propoziejes fun bejde edodim hobn forgeszelt mit zidi kegnzeelidie ewej polusn. In der cajt fun di unterhandlungcn hohn gelandet uaje englisze un holendisze trupn in Indonezje, niszt gekukt ojf der bnkaiitmathung fun Bevinen in AVeltzidierhajts-Hal, wegn opeijen fun cnglis7.11 militer in meszcdi fun monat Juli d.j. Di englisze operaejes hol men biigrindet mit der nojlwpiuliknjt fein iberszuln dos holendisze militer durchn engliszn. Der kamt mit di .,ekstreinistn“ uu dos sztrebn, ceklapn di indonezisze ejnliajt, iz gewen dos niitl, wos hot gezolt tormozirn dem tempo fun di farhandlungen cm ojsformirn zejer ojsfir, wi cum nuclechstn far di farinreresirte mcluches. Der ejneiker, bi/ ietiker i'pzultat fun •di pertraktaejes iz gewen iior dos anerkenen de iure di indonezisze re girung, wi ojeh gewise klenere konoesjes. Di pertraktaejes, wider fun der indoneziszer delegueje in Haag hob» eu gurniszt derbracht, wajl di foderungen fun di Indonezer anerkenen zej reale recht ojfn gebit fun ojslendisze financjele un militerisze baeijungen, zajnen opgeworfn geworn als cinvajt gejende. Di ntnruen un kamfn in Indonezje - au ojsdruk fun konsekwenier politik cum liquidirn dem ejropeiszn Protektorat, durdigcfloclitn mitn fardiapn dem pretnjer Sutan Sjahrir 1111 dem s/peienlikn im büfrajen — chazern zieh iber fun cajt rn cajt. Der wajl fargujt der 111011a I juli un fun Tealizirn Bevins euzogn. wegn opeijen euglisz militer fun Indonezje. hert men noch gorniszt. Der prcdiiiker gest fun di F. Sztatnin tog fun 4. VII. 46, gesztict ojf tlerlm'jfer interpretaeje fall der Atlantic Charta iii bneijung cu di szdiejncsdikc mit Indonezje, Filippine״ hot niszt gefunen uu wet warszajnlech liiszt gefinen, cnlib gutbakante sibes, kajn opklang baj der englisz-holendiszer koulieje.

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.