Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1946-07-19 · 18 (19.7.1946) · p. Seite 3

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
1 (1946)
Issue
18 (19.7.1946)
Date
1946-07-19
Page
Seite 3 (sequence 3)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
61% known words query
IRI
…/7242850-8596732-8602049--143-8598095
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

No entity mentions on this page.

OCR text

FRAJTIK. 19. JULf 1946 אדנדזעריללארט ZAJT S FUN DER POLITISZER WELT PolitisBer Filipinen. Der 4. VII. 46. der 170 jortog fun der bafr&jung fun di F.Sztatn, iz gewom der onhojb fun der najer filipinlszer republik. Di Filipinen s2teln for mit zieh di cofndlke grupe fun Malajer archipeiag un nemen arum iber 7000 indzeln, fun welche nor arum V, iz bafelkert. Ojfn cofn basztejen di indzlen fun wulkanen, ojfn dorem fun koralrafn. Arum 300.000 gfe™ bawojnen korew 16 mlljon anjnwojner, welche szteln for mit zieh a gemisz fun farszidene felker un rares. Ojser di ajngebojrene dl a. g. Aeta geflnen mir do ajngewanderte Indonezer. Malajer, Chinezer, Japaner. Kreoln, Ejropejer un Aermikaner. 56 ffiwotim redn mit 8 szprachn un 87 djalektn. Dos greste indzl, dakant fun der lecter welt-müchome, iz ojfn cofn, Luzon, mit der hojptsztot funm archipeiag, Manila. Di metropole cejlt arider 600.000 ajnwojner. Aehuc colrajche szpum fun altn szpaniszn stu, welche geflnen zieh inerhalb fun di alte mojem, koncentrtrt zieh ojf di moderne gasn, skwern un ojf di in ejropejisn Etil gehaltene gebajdes'dos ejgntleche, Wirtszaftleche lebn funm archipeiag, welches geflnt zieh in di hent fun di ajngebojrene, Englender Holender, Amerikaner un Chinezer. Di ajnflusn fun di japanisze sochrim, welche zajnen fam ojsbruch fun der milchoine gewen badajtndike, zajnen noch ir farendikung gewom ellminirt. Dos greste indzl ojfn dorem fun archipeiag iz Mindanao, •ojeh bakant fun di japanisz-amerikanisze kamfn. Di rajehtimer fun land zajnen rizike In der erszter rej hobn di gelernte festgesztelt rizike rezerwn fun gold ojf ale indzlen funm archipeiag. Ojser dem iz kedaj cu dermonen di rajehe lagern fun zilber, ajzn-arc, kojln, mesz, Chrom un mangan-arc cink un ein, Cu di wichtigste ezport-artiklen gehem rajz, kukuruze, ror-euker. kakao, bananen, tabai, fruchtn mango. un mangosteen, kauczuk. cigam. Di wichtikste rol szpilt-der a.g. manilahanf. Fun di fedim fun dem lect-dermontn gewiks wert bojptzachlech producitt sztrtk. fun di grebste biz di dinste, necn, tapetn, mates un diwanes. Dos gewiks bildet di ekzistenc-baze fun miljonen Fillpiner. Dos ekzlstim fun di indzlen hot in jor 1521 antdekt der bakanter rajzender Magalhaes, welcher hot mitn lebn bacolt 2ajn bagegnisz mit di ajngebojrene, Erszt in jor 1543 iz zejer umomen, Lazarusindzlen, ongegebn durch Magalhaes, ibergebitn gewom durch Vilabos. dem gezandtn fun meksikaniszn -wice-kenig, ojf Filipinen, cum ondenk funm szpaniszn krojnprinc, Filip dem TI. Funm jor 1560 blajbt der archipeiag unter szpaniszer herszaft, kedej in menszech fun jorhunderter bajtn zajne herezer merere mol. Draj mol zajnen dl Szpanier gezwungen gewen cum fartejdikn zejer bazic kegn der okupaeje fun Portugal. England un Holand. Culcct nbehm farszpiln di milchome mit di F. Sztatn (der gedenkswerter i. general-zig fun dem atnerlkaniszn flot iber Szpanje dem l.V. 1898 inm Maniia-ajngus), hobn zej zieh farflichtet ojfn grünt fun Parizer szolem fun 10. VII. 1898 optretn di Filipinen dl F. Sztatn kegn an entszejdikung in der hojch fun 20 miljon dolar. Dos knlonjale sistem fun dem szpaniszn reZim ojf di Filipinen hot farur- Zacht, az szojn in der cajt fun der amcrlkanisz-szpaniszer milchome hot di ajngebojrene bafelkerong geholfn dem araerikaniszn militer. Traj zejer demokratisier tradieje un niszt fariolgendlk kajn imperjale politik inm engliszn oder bolendiszn Stil, welche hot szojn noch der ende fun der erszter welt-milchome ongehojbn arojswajzn farelterungsderszajnungen, hobn di .F.Sztatn basztimt szojn dem 24.III. 1934 dos Tyding — Mc Dullie umophengikajtsgezec. Dos gezec, untergeszribn durch prez. Roosevelt noclin basztetikn im durchn Kongres, zet for di politisz umophengikkajt far di Filipinen. Lojt dem gezec, welcher iz ojeh ongenumen gewom durchm filipiniszn gezeegeberiszn organ dem 1. V. 1934, hot gezolt di fllipinisze ibergangsregirung ojsfim in meszech fun 10 jor Ire funkejes in dem naj-geszafenem, a .min dominium, weiches tL ongerufn gewom ״Commonwealth of the Philippincs“. Nochn fariojf fun dem cajtopsznit hot zi gezolt awanslrn cu a zelbsszteodlker, gezeclech un politisz umophengiker, fllipiniszer republik. Als simbolisze date fun der umophengikajt Iberacht iz ojsgekllbn gewom der tog fun 4. VH., der' tog in welchn di F, Sztatn hobn ibergeszrütn di ophengika] tsbandn mit England un hobn arojsgegebn ojf der weit a demokratisze deklaracje, wos hot anthaltn in zieh dos princip fun giajchhajt fun ale menczn un frajhajt, festsztelndlk a2 dem raakor fun macht bildn di reglrte un niszt di regirer. Di Fillpiner hobn zieh biz ject gefirt ojfn grünt fun an eigener konstitueje. welche iz besztetikt gewom. dem 23. III. 1935 durch prez. Roosevelt. In der cajt fun der lecter weltmllchome zajnendi Filipinen ln a farheltnsmesik kurcer cajt in jor 1942 arajngefaln in di hent fun di Japaner, welche gebndik zej kI0jmers3te umophengikajt, hobn zej Wirtszaftlech umrachmonesdik eksploatirt. Derfar ojeh iz gewen sztark populer di opozieje ojf di Filipinen kegn Japan un a grojse tejl Fillpiner hobn oficjel gekemffc ojf der z&jt fun di F. Sztatn der ongewendet a partizaner-taktik. Nochm endikn di milchome zajnen dem 23. TV. 1946 ojf •di Filipinen lorgekumen prezident-waln. Ojsgewejlt iz gewurn der fUipiner generäl Manuel Acuna Roxas. Es zajnen ojeh gewejlt gewom a wice-prezident, 16 senatom, wi ojeh 96 deputatn. Der najer prezident hot szojn bazucht dem Wajsn-Ho'jz inWashigton, untersatrajehndik azoj arum di frajntleche baeijungen mit di F.Sztatn un dem dankojsdruk fun zajn land dem prez. Truman Najs fun Tateinilde. Stdaii* Far di ojfnamcs funm atom-bombe ojfrajs hot men eugegrejt 500.000 in lilm-tasme un 15.000 m klang tasme. A wunder fun der lechnik iz der aparat ca fotögrafirn fun der luft, wos halt 114 jn di!eng, mit an objektiw fun 12 cm, veleher dermcglccht cu zen di szo ojf a hand-zejgcrl, ojf a wajtkejt fun 450 m._ Der gen. sekretar fun UNRRA La-Guardia, fort arojs ojf a bazuch in di europejisze!ander, welche warn gesztict durch der ITNRRA. Er hot bedeje־cu bazndin etleche DP lagern in Dajcz- La-Guärdia hot zieh gewendet cum amerikancr kongres mit der bitc cu dertejln ajnrajze-derlojbniszir kajn USA far 120.000 perzon, wos gefinen zieh in dl lagern in Dajczland. Er iz in der mejnung, az der kongres «et zajn forszlag .bawilikn. In rezultat fun a harc-krankhejt iz gesztorbn der Uder fun di amerikaner prof. farejnen Sydney Hillman. Hillman hot gesztamt fan Lite un iz ongekumen kajn Amerika, alt zajendik 20 jor. holand Der ministorn-rat fun Ratufarband hot farefntlecht di rcszime fun di naje laurcatn fun Stalin-priz ojfn gebit fun wisnszaft, technik, kunst un literatur. Der algemejner schum fun di prizn batreft 11,5 miljon rubl. Ojfn gebit fun fizisz-matematisze wisnszaftn hot dem priz bakumen prof. Zdanow far ojsgcfmen a metod, wi azoj cu szpaltn an atorn. Moskwer radjo tcjlt mit, az fnn Central-Rusland gejen transportn mit iberzidler kajn Mizrach-Praijsn, wi es darfn geszafn wem 12—15 tojznd kolektiwc wirtszaftn. Tcwzidutc leudet Noch ewej wochike farhandlungen, hot der Italjentszer premjer de Gasperi gebildet di naje italjenisze regirung. In kabinet zajnen arajn 7 kristleche demokratn, 4 socjalistn, 4 komunistn, 2 republikaner un 1 umophengiker. Di hojpt-komisje fun der francojziszer gezeegeberiszer farzamlung hot mit 27 kegn 21 sztimen baszlosn cu w'ejln dem melucheprezident durch mindestns 2 kamern. Der forszlag wegn gehn dem prezident di recht ojfculezn di deputatn kamer, iz opgeworfn gewom. Noch di banajtc komunistisze ongrifn in di chineziszc prowinen Schatung un Hope, far zajn derklerung, az ojfn grund fun der Atlantik-karte hobn recht ojf suwerenitet, ale un niszt blojz arum dem Atlantik gelegene lender. In der cajt fun der lecter milchome hobn di materjele szodns fun di Filipinen dergrejeht arum 800 millon dolar. ffam ojfboj un stabilizirn dl wlrtszaft zajnen nojtik gresere fondn. Di F. Sztatn, dos ״halwoeland“, hobn in april h. j. basztimt far di Filipinen a kredit fun 525 miljon dolar un ibergejozn cu zejer dispozieje militersizn materjal in wert fun 10Q miljon dolar, traj zejer kluger un praktfseer politik fun faxbrejtern ojf a fridlechn ojfn di sfere fun zejere wirtszaftleche ajnflusn, specjel in rojsztof rajehe gebitn. Dem eil dlnt ojeh der baszlus fun 30.IV. hajor wegn dem a.g. 8-jorikn eajt-opsznit fun frajen handl mit di Filipinen. Der amerikanisier kapital lejgt grojse hofnungen ojf der cuzaraenarbet mit di Filipinen un zajn penetraeje wakst wos amol sztarkerr proporcjonel cum farklenem ziah fun ajnfius fun!fremde . meluches un mitn farszwlndn fun der Japaniszer konkurenc. Szojn ict kontrolim di Amerikaner ejnike opcwajgungen fun der export-wirtszaft, wi c. b. di produkcje fun kokos-ejl un ror-euker un wl es-git iber di Manlllsze Cajtung ,Daily Standard“ zajrien ojeh arider in di amerikanisze hent dl haufplantacjes, welche hobn frijer gehert cu die Japaner un welche szteln for mit zieh praktisz 95% fun dem dozikn exportder Welt hot der amerikaniszer specjeler gezandter in Chine gen. George C. Marshal, wider ongehojbn di frldns farhandlungen, welche zajnen gewen zajt a lenzere cajt lbergerisn. Der ungariszer pengö, wos zajn wert iz gefaln bis a biljonstl tejl fun a funtszteriing. iz lojt der farordnung fun ungariszn flnanc-min. arojsgecogn gewom fun farker. Als cajtwajllke walute iz basztimt gewom der index-pengö. Der pojliszer prezident Blerut hot opgeworin di bite wegn bagnedlkung fun dem cum tojt faumiszpetn gaulajtcr fun Warteland Artur Greiser. In ewej wajtere telegrames hot zieh Greiser bamijt wegn der sztadlones fun britlszn botszafter in Paria Duff Looper un fun gewezenem britlszn ojserrainister Anthony Eden. Der gewezener hecherer SS un policejfirer in Frankrajch Albrecht Oberg, gewezener gestapo-szef fun dorem-majrew Dajczland un Elsas, Erich Isselhorst un der gewezener oberlt. Wilhelm Schneider mltglid fun. Strassburger gestapo, zajnen durch a britisz militer-gericht farurtejlt gewom. cum tojt far derszisn 60 gefangene britisze Der wert fun kanader dolar iz derhojbn gewom cum wert fun amerikaner dolar. Di rojmer pollcaj hot arestirt Mauro Rana, dem onflrer fun der bände, welche hot in’ april 11. j. arojsgegarrwet dem tojtn kerper fun Mussolini. Rana hot zieh mojde gewen. Di franeojzisze. gezeegeberisze farzamlung hot baszlosn, cu baccjdmen Frankrajdi mit irc kolonjes, mitn nomen ״Francojzisze Unie“. Nebn dem innferland ״Metropolje“. wein di ibrike tejln fun der Francojziszer Unie ajngetejlt wegn: 1. Farbands-lender, 2. ajngegliderte lender, 3. ojtonomc gebitn un 4-, ojtnnomi! gebitu mit a farszejdener mos fun zelbstsztcndikejt. Der geiieral-sztrajk in I riest, wos iz organizirt geworn durch der slownuiszer kommiiatiszer organizaeje, iz noch 12 tog .farendikt gewom. Dos £7. gewen a protest kegn baszlus fun der ojser-ministorn konferenc, wegn internacjoualizim Triest un die umgegnd ojf a perjod fun 10 jor. ln fariojf fuu di demonstraejes, in welche s’ hobn ontejl genumne hunderter Siowenen fun der umgegnd, zajnen a sach perzonen farwundet gewom un der materjeler szoiln batreft iber 5 8000000 ' 43 SS-lajt farmiszpet cnm tojt. In proces fun 73 SS-Iajt, welche zajnen gewen gemiszpet durchn militer gericht in . Dachau, zajnen dl cngeklogte anerkent geworn far szuldlk in derszisn 900 amerikanisze krlgs-gefangene, wi ojeh belgisze eiwil-lajt, 43 ongeklogte zajnen farmiszpet gewom cum tojt durch hengen. Mlchajlowicz farmiszpet cum tojt. Dos belgrader krigs-gericht hot farmiszpet dem gen. Mlchajlowicz cum tojt. Zajn bite wegn bagnedikung iz opgeworfn gewom. Dem 17. VII. jz ojsgeflrt gewom der tojt Urtcjl iber di szuldike in Kiclcci־ Pogrom. Dos militer - geridit in Kiele hot farurtejlt cum tojt 9 ontejlnemer in di anti-jidisze arojstretungen, ejner iz farurtejlt gewom cu lebns-Iengledier tüse, ejner cu 10 jor un ejner cu 7 jor tfise. Di farhandlungen kegn di ibrike arestirte, in der col fun arum 200 perzon, wein in gichn forkumen far a militerisz sztandgericht. Der oberrabiner fun Pojln horaw Dowid Kahan ־hot zieh gewendet cu der pojliszer gajstledikajt un jnteligenc mit der bite, zej zolo unternemen an ojfblerungs-akcje cwi6zn der pojliszer gezelszaftledikajt, wegn der gru'ndlozikajt fun di hecerisze baszuldikungen kegn di Jidn. Der pojliszer pralat kardinal Hlond hot zieh darojf gewendet mit a hirtn-brif cu ale kristleche gemejndes, in welchn er ruft, men zol zieh bazinikn uu uicsiku. Er gibt ober cu, az ... di sibe fun di arojstretungen iz di, wos di Jidn farnemen firnde szteln in der pojliszer regirung un di Jidn sztrebn-cu aza Struktur iii land, welcher di merbejt funm pojliszn folk iz dakegn. Radio Moskwe meldet, az dos pojlisze höchste mlliter-gerlcht ־ hot opgeworfn dl apelacje fun di 9, cum tojt farurtejlte, polakn, welche hobn ontejl genumen in kielcer pogrom. CU DI KIELCER GESZEJENISZN. Fun Washington iz ongekumen a perzenleche derklerung fun Xawery Pruszynski, ln welcher er zogt e. a.: ״Mitn grestn perzenlechn wejtog un szand hob ich ojfgenumen di szrekleche jedijes wegn Kielcer pogrom. Ich weit wein men zol in Pojln wisn, wos far a katastrofäln ajndruk s' hobn arojsgerufn ojfn ganen Majrew di kielcer merderajen. Zej rajsn arop fun Pojln dem ajndruk fun di heldlsze septemder szlachtn, dem herotszn untererdiszn kamf, dos martirertum fun di koncetracjelagern un dl hejlike korbones fun Warsze.“ Cullb di kielcer geszejeniszn zet men for a fargreserung ojf 25 % fun der jidiszer ojswanderung fun Pojln in der amerikaner Zone fun Dajczland. Di ojswanderung batreft Ject 8000 perzon monatlech. Wajtere Jidisze korbones in Pojln. Stars and Stripes git iber: Ojf der sztreke ewiszn Lodz un Breslau zajnen durch terortstlsze bandes geharget geworn 25 Jidn. Rezultat fun referendum in Pojln- WARSZE. Es zajnen farefntlecht gewom di oftejele rezultatn fun referendum wos iz durehgeflrt geworn dem 30 Juni: Wal-barechtikte zajnen gewen 13.leotojz., wal-batejlikte — 11.857 tojz., umgiltike sztimen — 11.530 tojz.. basztetiknde tszUwes ojf der erszter frage — 7.834 tojz., 2-er frage — 8896 tojz., 3-er frage — 10.534 tojz. Kegnerlsze tszuwes ojf der erszter frage — 3686 tojz., 2-er frage 2634 tojz., 3-er frage 955 tojz. Benesz kert um Jidn di farmegns. (DMZ) Prag. Edward Benesz hot untergeszribn a gezec wegn curikgebn di Jidn zejere farmegns konfiskirt durch di nacis. In der zelber cajt hot der slownkiszcr In erminister dr. Viktor arojsgegebn a dekret, lojt welch di Jidn wos hobn zieh beejs der folks-cejlung in der 1938 zieh derklert als ongehcrikc cu jidiszer nacjonalitet, wem farrechnet als sluwakisze birger. Inm dozikn dekret wern curikgesztelt di recht fun di Jidn welche hobn in der cajt fun dazeziszer okupaeje zieh gemuzt ojfhaltn als

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.