Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1946-07-19 · 18 (19.7.1946) · p. Seite 2

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
1 (1946)
Issue
18 (19.7.1946)
Date
1946-07-19
Page
Seite 2 (sequence 2)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
60% known words query
IRI
…/7242850-8596732-8602049--142-8598094
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

No entity mentions on this page.

OCR text

ZAJT 2 אונדזער ווארט KRAJTIK, 19. JULI 1946 Der 22. (Cu dem joreajt funm onhojb fun der llkwidacje fun Warszewer geto) Mit fir jor curik, dem 22, VII. 1942 hot der gtester Jidiszer kibuc io Ejrope, dos halb-miljonike Warszewer geto ongefaagen zajne erszte szrit m’ni lettn weg . . . Es iz gekumen — lojtn.ojsgearbetn plan — der Moment, wen der taljen hot baszlosn ojsfirn dem urtejl ibern prechtikn Jidiszn centr un harc funm pojliszn Jidntum — madin Warsze ״Jrdn-rejn". In kegnzac cnm kemfndn geto fun 1943 faimögt der erszter likwidirungsperjod fil momentn, welche wein ojeh durch di eukunftike historiker kritikirt wem. Ojfn ersztn pkc wein zieh gefinen di damolsdike jidiszc manbigim funm halbmiljonikn jidiszn Warsze. Di gcszichtc wet on. szum sofek *niszt farhojln, az gewiss jidlsze forsztejer mitn forzicer inz. I. Czerniakow in der szpic. far wemen mir bojgn di kep, hobn gekemft pmwndik opszrajen oder lindem di dozike szrcklcche gzejre fun ״ojs-zidlung", zcj wo!n oder kritikirt wem derfar, wajl zej hobn niszt, inm nojtikn un geherikn Moment, mitgewirkt dawastzinik macbn di groje mase wegn di rlchtike kawones un ciln lun der doziker iberzidlang. ojfn ״Mizradi". I. Czerniakow hot ajnzejendik di ojszichtlozikajt ca lindem dem dozikn urtejl-baszlosn a sof cu madin cu zajn nndechn lebn. Er hot mitn dozikn tat gewolt ojsdrikn far der weit dem meditikn protest fun zajn kolk kegniber di hesledie farbredier. Er hot zidt afngebrochn, e!n minut cu-fri, niszt ■derfilndik cuerszt zajn ojfgabe. Der emes hot gedarft gcszlajdert wem in ponim di Jidisze masn. Niszt farhojln far zej di trojrike wirkledikajt. Dos weit kegngewirkt der demoralizaeje fnn gewise clementn in undzere eigene rejen ■un gesztojsn tu am anderer rcakcje kegn di merder. Wajl wen di brcjte Jidisze masn woltn gewen informirt wegn di riditike ״perspektiwn" fnn der doziker rajze, wolt gewis a grojser procem fnn ejgene mithelfer rezignirt fun ojsfirn azelcbc, ,,Qichtn" wi cu szlepn ejgene Interesante Di amerib. müifer-maeht wegn cuflns fnn jidisze D. P. in der U.S. zone. Siars and Stripes szrajbi: Di jenike D. P.. weldie wiln zidi niszl ■imkern in zejere foter-lender, darf men ajnordcnen in ,.weniger bakweme“ lagern, bichdcj cu macht■ plac far di atiflofene fnn poj - liszn antiseinitizm, Jidn, welche z^iidm a sziie in der amerikaner zone. Di militerisze ejnlmjfn, welche zajnen faranhvorllech far die D. P. lagern, hobn baknmen insfrukejes. az ojb der cuflus fun farfolgte perzonen fun mizradi, wei zidi fargresern — zol men eugrejin far zej naje antszprcdtndc wojniingen. Es wert bakant gemacht, az fun onhöjb zumer h. j. iz. ongekumen in der amer. zom; eu!5500—4000 plejtim wedintleeh. Di dozike cifer sztnjgt abisl iber dos forojs'zen fun rnbiner Bernszteju; dem ratgeber far jidisze injonim baj gen. Mc. Narney, weldier hot geszact dem ruflus־fun Jidn in der amer. zone öjf 10 tojznd jedn Di D.P.. welche zajnen geblibn in Dajczland culib dem, wo*־ zej zajnen niszt maskim mit der politik fun der regirnng in zejer länd. wein ojfgefodert wern cu bazecn zidi in lagern, welche zajnen frijer gewen farnumen durch eiwile farmiszpetc oder krigs-gefangene. A baamler far oiwile injonim baj der driter armej, hot derklert, az in fal fun a grojsn cuflus kenen di onkumende •pojlisze Jidn cajtwnjlik ajng'eordnet wern in ergere!,injonim oder in celtn. Grojser derfolg fun der 100 ntiljon dolar akcjc in Amerika. Edmund Kaufman — a firndc perzenlichkejt fun ״United. Jewish Appeal“, welcher firt on mitn kampajn cu szafn 100 miljon dolar far di europeisze Jidn — hot derklert, az biz ict iz szojn geszafn geworn 70 miljon dolar. Er hot ojsgedrikt zajn haszore, az ojb di erszte 5 diadoszim hobn gegebn 70 miljon, Juli 1942 beider cum tojt. .. dos iz geszen derfar. wajl fil fun zej hobn gehst dem bawustzajn az zajn korb» wejst niszt wos' s' derwart im. IJn takc dcTmit hobn zieh di dozike lajt szpeter fartejdikt. Es hobn datiber ganc wejnik gewirkt di Catszidene rufn un alarmen, micad gewise jugntleche tuer, szllchim, welche zajnen gekumen in Warszewer geto ibergebndik genoj di bagangene adizorjcs'n in farszidene sztet un szcetlach; es hot niszt gewirkt ojfn fatszmajetn warszewer Jld dos derccjln az ergec in a Kojl, Chrubiszew cu in a ander sztctl hot men alemen farszpart in specjele gaz-ojtos (ojeh bannet ojf di rusisze teritorjes u. n. duszognbki) un farpajnikt cum tojt. Mit Warsze, flegn azeldie entfern, ken dos niszt geszen. Men ken doch niszt a halbn. miljon menszn farlodn in epesdort gaz-ojtos ...! Di farbrecherisze brojne klike hot szojn ober gezorgt derfar, az di szdiite fun der doziker menczn mase zol forkumen lojtn bestn organizirtn sistem un lecte dergrejehungen fnn der ״technik‘'. Un dos wos in a klcjn sztetele hobn ojsgefirt «rieche specjel konstruirte cu dem ewek ojtos, .hobn szepter ojsgefirt di Treblinkes, Majdankes Auschwitz un Sobibors. Di dozike blindkejt un umwisnhajt, welche hot geherszt baj der mase, un di niszt untergenumene ojtoritatiwe azrit dos dozike cu bazajtikn hobn gebradit niszt gewunszene rezuhatn fun lozn zidi gutwilik firn cn der szcMtc,• oder ibergebndik zieh frajwilik in di blutike hent fun taljen. Der szpeterdiker perjod, dos kemfndc geto, weldier hot zieh farwandlt in a kuznie fun geszmldtn kamf fun nekome, fun'iewanz far die bagangene farbrcchns, hot dem dozikn ״blojz1‘ ojsgefilt bawajzndijt wi azoj a folk darf fartejdikn zajn ERE un KOWED. Dos fargosene blut funm grestn Jidiszn cibur fnn Ejrope un fun di iberike miljonen Jidisze taartirei, wet zith farwandlen in a meditikn סוסnument far di eukunftike dojres fun der menczbajt, als bawajz fun dajczszn barbarizm un wandalizm. Dos dozike blut wet cjbik ködern Chaim Sucbolicki. Jidisze Najs wet warszajnledi di gance akcje gehn mer, wi i 00 miljon. Dos wajzl di grojse faisztendnisz, wos dos amerikaner jidntum hot far der tragiszsk-r nojt fun di Jidn in Europa un far der historisier repatriaeje knjn Eren Undzere ״frajnt“ fun Lewanon . .. I?. R.) Ojf der ekonomisz-socjaler konferenc fun UN hot der fartreter fun Lewanon gegebn a forszlag in nomen fun dl 1 arabisze meluches, az di UN zol niszt untersztlcn dl jidisze plejtim, welche wiln zieh bazecn in Erec-Jisroejl, wajl dl plejtim wein raachn politisze szwerikajtn. Der rusiszer forsztejer un dl fun Rusland ophenglke meluches hobn dem forszlag untersztlct. Mit 11) sztimen kegn 5 iz der doziker forszlag opgeworfn geworn. Arestn in Egiptn. (P. R.) In cüzamenhang mitn geplantn gen. sztrajk inm jorcajt fun bazecn, durch di Englender Aleksandrje zajnen durchge- Art geworn arestn un s’ zajnen farhaltn gewom Iber ItiOO perzon. Ale cajtungs-ojsgabes welche hobn dermont wegn trojer-tog un gertifn cum gen. sztrajk, zajnen konflskirt geworn. Mcglcchkajt cu pro'ducim ״Penicilln“ Dr. A- Chain fun der Oksforder'uniwersitet. welcher hot lectns gewajlt In E. J. hot derklert az dl klimatlsze badlngungen lun E. 3■ derlojbn cu producirn ״penicllin“. S' zajnen blojz nojtik machszirim, welche men darf bakumen fun dl F. 82. A. Jidisze Agenc plant szafn a jidiszn flot LONDON. (ITA). Di Jidiszc Agenc bot hajnt farcfntlecbt, plener cu grindn a jidiszn nacjonaln handls flot far pasazirn un fracht ewisin E. J. tm andere lendet. Lsjt wi men barichtet fun Jeruszolajim, wet lojt di dozike plener gegrindet wem a gezelszaft mit a kapital fun 40 milion Dollar, wos wet szpeter fargresert wern. A grojse tcjl fun di jidisze jungelajt fun E. J., welche hobn bajm onhojf fun der milchomc zieh ongeszlosa in britiszn flot wem jict demobilizirt, zcj wein — wi men derwart -- baszeftikt wem inm flot fuh der jidiszer agentur. Der baricht zogt, az zibti (7) fun di 10 szifn, wos gehen, cu Jidn un zajnen gewen registrirt in E. J. zajnen .farlojrn gegangen als rezulut funm sojnen onfal fceejs der milchome. Jcct zujneu farhan blojz 6 jidiszc szifn, welche forn unter der Erec Jisroeldiker fon. Ojtomalisze maszlnen ojtcukweczn wajntrojbn. Di zaft producentn in E. j. hofn, az der kostn-prajz fun ojskweczn wajntrojbn wet zieh batajtnd farklenern in cüzamenhang mit der derflndung fun an ojtomatisze ojskweczungs-maszin wos es hot konstruirt in E. J. der specjalist Dr, Kofler. Dl maszin Iz szojn ojsgepruwt geworn un m' hot festgesztelt az zi bafridikt fulsztendlk dl baderfeniszn. Biz ject zajnen bakant gewen ojskweczungs-maszinen in dl F. 82.. ober zej hobn gehet fil feiern, welche zajnen bazajtikt geworn In der naj derfundener maszln in E. J. Di maszin iz ojsgepruwt geworn in Ajin-Charud in draj warjaejes, un di beste rezultatn hot gegebn dl maszin ln der fabrik fun Glwat-Chaim. Far der eksploatacje fun der derflndung welche hot bakumen a patent, hot zieh geszafn a specjele gezelszaft mitn nomen ״Taglit", in welcher s’ nemen ontejl Dr. Kofler, un di draj kibucim ״Aszdat-Jakow", ״Giwat- Brener“ ״Giwat-Chaim" un di gezelszaft ״Jaetain“. Dl ״taktik" fun der engliszer dlplomatje. - Mit a kurcer cajt curik hot der engliszer fartreter funm bojpt fun di militerisze kreftn in der engliszer zone, gen. lejt. B. Robertsohn ajngeladn forsztejer fun fil meluches ibercajgn zieh wegn der likwidacfe fun der dajczszer armej in der engliszer okupaeje-zone in Dajczland. ln der doziker ajnladung iz ojsgemitn geworn der forsztejer fun di Sowietn, mitn ojsrejd fun niszt ajnladn englisze forsztejer inm rusiszn okupaeje-gebit. Di englisze regirnng in Dajczland — hot derklert gen. Robertsohn — hot szojn bald fanandcrgclozt di gancc dajezisze armej. Di 147.000 dajezisze soldatn, welche men hot noch niszt fanandergclozn, gefiueu zieh noch derwajl als krigs-gefaDgeue oder zajnen baszeftikt baj farszidene arbetn. Di.dozike dcrklcrungen zajnen gegebn geworn, bichdej cu dementirn di klangen wegn der ckzistenc fua a tejl fun der dajeziszer armej in der engliszer okupaeje-zone. Der bakanter politiszer szrajber fun ,,New- York Harald Tribüne", W. Lipman, welcher hot ... Der hedtster barg in Ejrope iz niszt wi * mejnen a sarft, •der Mont-Blanc mit zajne 4810 m, nor der Elbrus in Kaukaz, hojdi 5629 rn. Der höchster barg in der weit iz niszt Gaurisankar in di Himalajen »der Chimborasso in di Andn nor der Mont-Everest in di Himalajen mit der hojdi fun 8882 m, Der Gaurisankar hot blojz 7140 rn un Chintborusso hot blnjz 6510 m, ln di Himalajen zajnen farhan nodi croej berg iber 8000 m■ die hnjdi. ... Dt ejncike emej jidisze unimersifetn in der weh zajnen: Der hebreiszer uniroersitet in Jeruszolajim, gegrindet 1925 un der jeszimö-uniwersitet in 1\'etp-York City, welcher hot feakumen a siniuf fun a unimersitet un hot in nomember 1945 bakumen dos redit, arojscugebn diplomen, doktoratn un andere nnsnszafts titlen. ... Der hujfisz (rekin) iz-geredmf farn geferledtstn fisz. Der azoj gerufener ״IValhajfisz“ der gresfer min hajfisz arum 18 m di leng, meldier wegt arum 18 ton, iz zejer mild, er dernert zidi mit klejne baszefeniszn. Er bafalt kejnmot niszt kajri andere fisz. Wen men fangt im, sztelt er niszt kajn widersztand un bamijt zidi niszt cu antlojfn. .. . Herbert Hoooer der gemezener!!rezident fun Amerika bazict dem rekord fun ern-doktoratn in der weit. Adiuc dem normuln 'unimersitets diptom bazict er .. Di ammejstn farszprejte infekcjekrankhajt iz TBC. Es zajnen farhanOll 4 tipn TBC. ophengik fun di minim baciln, meldie rufn zej arojs. Der azoj geriifener menczledier tip, atakirt aduic menszn ojdi malpes, lejbn un elfantn. in zajns au artikl in der doziker cajtung ibergegebn wegn der ekzistenc fun a tejl fon der dajeziszer armej ojf der engliszer zone, iz durch a hojehn cngliszti baatntn bacejchnt geworn als ״puste nariszkajt".- (D. T.) Ojf dl wasem fun Haifa iz aropgelozn geworn dl erszte moderne szif in E. J. Di szif iz farzen mit a ,suh-marlnlszn" aparat far jam-ojsforszung. Der sparst farcejehnt di farszidene tifenlszn un jamtopograf. Herold Tribüne. In dl hachones CU a ewentueler szafung fun a sztatsreglrung ln E. J. hot di Jidiszc Agenc derklert, az ln Jeruszolajim wet in monat Oktober geeint wem a jidiszer fakultet far »acjanaler dinstojsblldungD. H.: Ojscubildn ciwilbaamte far der politiszer un administratlwer arbet ln der eukunftdker E. J. medine, wi ojeh in ojsland. Far dem fakultet iz szojn rezerwirt a hojz ln Jeruszolajim un es iz forojsgezen an erech fun 38 studentn inm ersztn semester. Di jidisze krigs weteranen organizaeje hot gemeldet, az 3000 jidisze gew. soldatn fun dl mlzrech sztet wein unternemen a ewej tegikn marss ojf ■Washington, als demenstraeje^ kegn der engliszer kolonjal politik in Palestlne. DI forsztejer hobn konferirt mit prez. Trum an un mitn sztats unter sekretar Dean Acheson un mitn britiszn ambasador Lord Inverchapl. In raport fun gen Clark, komendant lun der US zone in Estrajch far juni wert gemeldet, az mer wi ewej mol azoj fll Jidn fun Poj In im mlzrech Ejrope zajnen gekumen ln der US zone in Estrajch — wl in fargangenem chojdesz. Di col batreft 6600. In der ״Prawda" iz farefntlecht geworn an artikl fun Boris Isakow, in welchn er atakirt ln 5 punktn dl englisze ojsern polltik. Di forwurfn basztejn; in niszt demobilizlm fun kirnst 150.000 Mitglider fun der Reichswehr in der britiszer zone, di dcnacißkacje in der britiszer zone hot nor a slmbollsm Charakter, d« niszt cuflkcijen — lojtn cuzog — dos englisze miltter fun Grichnland noch dl waln, di palestina politik, welche sztlct zieh ojf dem antagonizm ewiszn Jidn un Araber. Ir baeijung cu Indjen un bazunder dos niszt ewakuirn dos englisze mlllter fun'Indjen, far welche es iz niszto kajn basztimung inm plan fun der naj geszafener regirnng. — Der fakt, aa , Indonezje geflnt zieh noch a jor nochn zig, un 5 chadoszim noch Bewins rede in Zieherhajts Rat, in a krigs cusztand. Achtung: Culib technlsze sibes kumt ,JM likwldacje fun warszewer geto" in nechstn Der fij tip iz, ojdi onsztekdik far menczn, szof, diuzejrim un szczures. Der fojgl tip treft zidi baj ale minim fojgl, un der fertcr min iz nogeje' kalt-blutike hassefeniszn, roi fisz, znbes un szlungen. ...Es wert ojsgeredint az fun 500 m fdmdaszme. mos wert farbrojdit far der produkcje fun klang-filmen in Hollymood, gejt leibwl arum 27(1 m un ojfn ekran kumt blojz 50,m. ... Ajzn, mos iz gerejnikt »jf 99,95 fhr laboratorje ewekn, bazict noch in a klejne col 27 fremde clementn. .. . Der Eifel-turm in Pariz bazict di ejncike krmstrukcjo in der weit, welche (lermegledif in fal, men der furm hejbt on cu' zinken, curikcubrengen im cum normaln cusztand. Der szefer fun Eifel-turm hot in der cajt fun zajn bojung instatirt 16 hidndisze presn, meldie gefinen zidi cu 4 arum jedn .,fus', mit weidm men hajbt ojf in der hojdi dem zinkemlikn türm. .. .Diwirkung fitnfarszejdene diemisze hejl - mitten (einigen zajnen in a grojser mos ophengik fun meter cusztand, wi s' hobn bitmizn di laboratorje eksprimentn in Baitimor. Azoj cumbajszpil hobn bawizn eksprimentn mit Kec, az dos faln fun dem barorneter druk fargresert in a grojser mos di Wirkung fun digiialts. ... Untern ajnflus fun di zunensztraln szaft der menszledier organizm fun diolestrrin (a widitike substanc in di organizmen, welche gefinen zieh in der hojl, in di nerwn - gewebn 11. a.יוז., gewise farumrejnikungen, meldie gefinen zidi uinetum. in di hojtkemerledi im szaft derfun nntarnin. Dos iz der ejiudkcr fal, wen der organizm alejn szaft lOiUitninen. Cu wejstu az ...

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.