Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1946-07-05 · 16 (5.7.1946) · p. Seite 7

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
1 (1946)
Issue
16 (5.7.1946)
Date
1946-07-05
Page
Seite 7 (sequence 7)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
66% known words query
IRI
…/7242850-8596732-8602046--129-8598083
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

No entity mentions on this page.

OCR text

FRAJTIK, 5. JULI 1946 אונדזער מארס ZAJT ז Fun Rajon Bamberger lager-szpigl Wen men prnwt onrim dos lebn in lager, ranz men kojdexn kol barirn di feinäer frage, welche fadert fun undz di greste mos fan ojfmerkzamkajt. Deriber fardinen ü grojsn dank an Jaszer Kojach der komitet mitn her Wejnife berosz far zejere bamijungen bajm ajnordnen di szwache kinderlech ojf a karacje in Garmisch far weinen es wet zorgn ojser dem komitet ojch der Joint (Miß Kapelsohn) mit farflegnng un klejdang. Der her direktor Pearl hot cugezogt ebne alemen arojsgebn di kinder fnle UNRRA farflegang. Ojch derwisn mir zieh, az der her Pearl nemt on szrit ca kenen szikn als Jager kinder ojf a zamer kolonie «ojf der ferien cajt. Kaja Garmisch, zoln geszikt wem grapes cn 25 kinder, welche der lager doktor wet onterzachn an festezteln zejer gezant casztand ojf 2 wochn cajt unter der ojfzicht kan a lerer oder lererin, wo zej wein kenen genisn sorglos fan der szejner natnr nn canemen kojach far der wajterdiker lere an ־ efszer take ojch far der wajterdiker wänderang, welche sztejt nndz alemen for. Chnc dem sorgt der komitet cazamen mit der Joint direkte rin Miss Kapelsohn, far a cagob baszpajzang in der form fan monatleche paketn, welche wein fartejlt wern ewiszn ale on ojsnam lager ajnwojner. Di pakektn wein anthaltn: frisze pater, szokolad, milch, rozinfcjes, zejf an andere minim prodaktn an ojch klejder wein bakamen dl Undzer last ojto trogt zieh ojf der Nlder ־־* ijajeriszer erd. Chewre amatom liln on mit hilchike chalucisze lider di arumike gegnt. Darchgejendike Dajczn kukn derszrokn un halb mit chojzek. Wer zajnen es di fremdszprachike gerangen plucim? Dos ojto gliezt zieh forojs iberlozndik tun untn lange szosejen mit puchike brojt fei- Plucim wi unerwartet, in harc fun a ds.czszer sztot wu ale arum otemt mit rejne arier, wakst dir ojs far dajne ojgn a grolser triumfaler griner toje mit a hebrejlszn ojfszrift ״Bruchim Habajim“. Dos ojto fort arajn in tojer un blajbt sztejn lebn a grojse jenike, wos bobn ojf pejsach fun Joint niszt bakumen. Dos dozike wet basztimt hobn a gute Wirkung ojfn gezant fun lager tojszew. A zejer ongewejtokte frage iz: der wojnangs Problem, welches federt an interwenc fun DNRRA direkter Mr. Pearl, weleher hot farzichert, az er wet zieh nenter farinteresirn mit der läge fun zajne lager ajnwojner. Es zien nemlech — a dank der glajchgjltikajt fan der (rijeräiker lajtung —• in bakweme gerojme cimerzt, in der cajt wen es drengen zieh in andere cimem gresere familjes mit klcjne kinder wo es szlofn cazamen ewej menczn in ejn szmoln bet, welches macht szwer dos etemen nn brengt sicher niszt ca kajn gezunt. Es famemen ojch frajlejdikc menczn cimem in welche men weit gekent bazecn familjes. Es ködert zieh in der doziker frage di ojtoritete hant fan UNRRA direkter Mr. Pearl, wemen es wet ndthelfa der genug energiszer lajter fan wojnungs amt her Mermelsztejn Jada. Fun di lager ajnwojner farlangen mir farsztendnisz cu ot di ale Problemen, mithelfn di ojsfirangs organen bajm derfiln zejere fiichtn, onwajzn ojf di bagangene feiern ojfn geherikn ort un in zajn cajt an niszt arumgejn mit ambagrindete baszuldigangen, wos sztert nor bajm derfiln di arbet an fiichtn fun welcbn mir alejn Iajdn. Goldzamd Chaim. pricisze gebajde kirnst a palac. Mir zajnen in kibuc ״Nocham״ in Teblitz. Der front iz dekerirt mit bloj -w&ise lener, simbolisze bilder un der iker a grojser ״Am Jisraejl Chaj“, ojf der gebejde fun a bakantn szturmfirer (wegn im szpeter) zejer charakteristisz un ongenem. Di kibuenikes szpringen arojs mekabl ponim zajn di gest. A hareiker Szalom farejnikfc di bejde kolektiwn, ejn kolektiw szojszpiler un der ewejter chalucim. Es kamen on der madrlch fun kibuc Chaim Salnik mit dem mazkir Menschern Rozenblat. Bejde lebndike, frejleche, cufridn mit undzer wizit. Zej firn undz wajzn di cimem basztimte far undz. Untn in Chadar Haochel grejt men cu a mitog, mit ejn wort es weefc lebndik. Un ot hejbt on der Chawer Chaim undz ibercugebn genoj un pinktlech di geszichte fun Kibuc. Wi azoj kumen zej a her? Wi grojs iz dos farmegn, wi azoj arbetn zej? Un ojf di ale fragn kumen genoje entfers. Der kibuc cejlt 50 menczn er ekzistirt 2 öionat. In flug wolt ir gemejnt, az dos iz an alter kibuc wos ekzistirt szoj Jom, wajl ale iz ajngeordnt mit der grester pinktlechkajt. Erd iz do 300 hektar cuzamen mit wald. Fjszcucht 00 hektar, 20 behejmes, 8 Ferd. Der kibuc famemt zieh ojsszlislech mit lernen zieh baarbetn di erd un ale־ arbetn wos gehem der landwirtszaft. Es interesirt mich wi azoj zej zajnen gekirnten aber, un wu iz der alter balebos? Ot do baj di dozike werter merkt zieh 0 ojfn ponim fun majn dercejler a gewiss enderung wos drikt ojs — wi ich farsztej dos — farachtung un tifn protesfc. Ongekumen iz dos di junge pionern zejer szwer. Di greste szwerikajtn bajm derobem dem plac hot gemacht di regirung alejn. Ober niszt kukndik derojf hobn zieh chewere on szum fragn cu men meg cu men tor niszt arajngechs.pt zieh un zieh eelejgt wi got hot gebotn, azoj arum sztelndik far Porkenhof rcuth hot wegn dem telegrafisz gemoldn dem C. K_ in München un di orttke komltetn in München, Landsberg un Bamberg. Ajzrtberg. Funm Jidiszn Lebn in Bayreuth. Funm 21. 6. 1946 wert dl hige jidisze bafelkerung farflegt durch der UNRRA. Di farflegung wert cugesztelt in magazin funm jidiszn komite in der form fun trukene produktn un gebakn brojt — wechntlech. Fun frlmorgn blz szpet arbet der magazin bajm arojsgebn di produktn. Mit der UNRRA farflegung hobn di komitet mitglider genumen ojf zieh a frisz pekl jidiszö zorgn. Zej zajnen geworn di parnose geber fun der gancer jidiszer bafelkerung in Bayreuth. Lomir hofn, az zej wein zejer arbet derfiln blszlejmus. Ojf der telegraflszer meldung fun hign jidiszn komitet, wegn hunger sztrajk fun di 19 l&nd&berger politisze aiestirte 3idn, wos gefinen zieh in der higer tfise, hot di juridisze optejlung fun CK. in München aropgeszikt a delegat, ■welcher hot zej bazucht in tfise und zej eugezogt far zej cu ton ales magisches. Noehdem hobn zej dem sztrajk ibergerisn. Fun Landsberg iz far zej arojsgeszikt geworn a maszin mit produktn, ober ojfn weg hot zieh di maszin ongcszlogn in a bojm un iz ceszmetert geworn ojf sztiker, kajn menczleche korbones zajnen derbaj niszt gewen. Der futbol mecz, wos 12 forgekumen szabea dem 29. 9. ewiszn Münchberg un Bayreuth, hot zieh farendikt mit dem rezultat 0:6 letojwas Bayreuth. Der ping-pong mecz — mit 5:4 letojwas Münchberg. Ajzenberg. a fakt. Nacher iz gekumen ojch di juri disze derlojbnisz. Mir hobn gemuzt azoj handlen — derkiert mir Chaim — wajl a plac far landwirtszaftleche s2ule iz far undz chalucim, welche sztejen ojf der szwel fun Allja azoj wichtlk wi dos lebn alejn, wajl dos iz di rlchtike hachszara. Der balebos — sogt er wajter — iz gewen der bakanter SA szturmbandflrer (Brajtzamter) er lebt un iz fraj un ot wojnt er lebn kibuc. Niszt nor wos der henker genist fun der frajhajt un hot ale recht dan wen er hot ojf zajn gewisn niszt ejn cendlik tojznt nefaszes, nor iz noch hajnt der faktlszer gruntbazlcer un ales gehert im. Mir zajnen nor di arbeter. A bajszpil hot ir, az undzere bachurot baarbetn dl behejmes un di milch nemt men undz awek iberlozndik undz kojm 5 %. Mir baarbetn dos brojt, dos gehert ojch niszt cu undz. Un di 60 hektar iisz iz ojch in zajn fuln bazlc. Unglojblech, nor a fakt. Efszer wein zieh di demokratisze Ordnung macher noch amol ojf dem ojch umkukn. Der madrlch falt ober baj zieh niszt arop. Undz interesirt niszt zogt er wemen dos ale gehert. Der iker iz lernen zieh arbetn ken men do un dos iz dos wichtikste. Er hot take bald bafojln dem kuczer szpanen di hojflsze karete un mir zajnen in der daglejtung funm E. J. szolijach ch. Menachem zieh aloz geton ojfn feld. Noch a 15 mlnut forn hot zieh far raajne ojgn antplekt a wunderbar bild, ot dos wos mir wiln un lechen cu zejen wos mer. Umendleche wajtkajt fun feld un wald. Fun.der rechter zajt halb fartiker kom, fun der linker zajt firn junge kibuenikes ganc gut di aker ajzns, dos akern zej iber di kartofl. Di chawejrim filn zieh gliklech baj der arbet ojf der szojs fun der natur. Di hojt opgebrent, di muskeln wem sztark, fest, mamesz ongenem cu kukn ojf zej. A bazundern ajndruk machn di mejdlech, di korbones fun di krematorjes, welche hobn zieh cugechapt cu der same gezuntster un produktiwster arbet. Zej derwekn cu zieh respekt un derech erec. ד. •י., Dem zelbn ownt hobn mir farendikt undzer wisit in kibuc mit a kolektiwn neszof. Barbracht a szejnem ownt in chaluciszer atmosfere unter klangen fun tauzik, Uder recitacjes, humoristisze monologn, mit ejn wort: a gancer ״Koncert“. Di ewej teg gut farbrachte in kibuc wein ejbik farbl&jbn baj undz in zikorn. Mit dem zelbn Szalom, dos mol mit benkszaft hot zieh undzer ojto geriet. Lang hobn mir zieh geregnt biz di Bruchim Habajim zajnen farszwundn. Sz. Zinsztejn. Achtung! Der ״Haowcd“ wos iz gegrindet geworn baj der Hist. Cijonit Achlda, ruft ale Jidn arajncutretn in Haowed. wemens ojf gäbe es iz cuougrejtn di Jidn cu produktiwer un szeferiszer arbet. Ojsfirlecher in di efntleche arojstritn un ojf di tradicjonele ojneg-Szabes welche wern ajngeordnt durch der H. C- A. un ״Haowed". Der mazkirnt fun Haowed iz tetik Jedn tog fun Mazkirut Haowed Bamberg. A bazuch in kibuc Afikim in 5' iz gewen in di frie szoen, wen ich bin ongekumen ln kibuc ״Afikim“ in Porkenhof. Di Chalucim zajnen szojn gewen baj der arbet, zej hobn gesznxtn hej, geplewet di kartofi un gerejnlkt di euker-burakes fun di wilde gewiksn. In der hejm zajnen farblibn blojz di, welche arbetn in kich un in aztal. Bajm radjo-aparat wart der madrlch Lerner opeunemen di lecte jedijes fun Erec- Jisroejl. Di 58 hektar erd wos der kibuc hot in zajn bazic gefinen zieh arum di gebajdes fun zejer ferme. Di frijerdike naci-balebatim, wisndik az zej wein in gichn muzn awek fun danen, hobn derfirt dos gut cu a szreklechn maeew. Di felder zajnen nochn farajorikn sznit geblibn niszt farakert, di landwirtszaftleche maszinen zajnen gewen niszt nor farzawert nor ojch tejlwajz baszedikt un mit szwerc mij hot men zej gebracht in Ordnung. Ojch di ferd zajnen gewen. in a s21echtn cusztand. Di dajczn wos baarbetn zejere felder biszchejnes mit di chalucim, hobn zej gewornt az ojb zej wein kesejder azoj szwer arbetn, wein zej krank wern un ojch di ferd wein niszt ojshaltn, ober dl chalucim hobn zieh dermit niszt gerechnet un mijz&m fortgezect zejer arbet. Azoj hobn di chalucim tog-teglech. geartet dem garten friling fun zun-ojfgang bizn zun-untergang un hobn farakert un farzejt zejere felder. Ansztot winter-lwuje hobn di chalhcim farzejt zumerweje. gersztn, hoher un ojch 28 hektar kartofl un euker-burakes. Hajnt ünajdn di chalucim dos groz fan zejere lonkes un mitn gezang fun ״hazorim Dedima, berina ikcoru" . . . filn zej on zejer szajer mit trukn un szmekndikn hej. Achuc twuje-feld hot ojch der kibuc Afikirn a sod mit filn sortn fruchtnbojmer un a szejnem gortn. Hagam di arbet iz zer a szwere, dernern zieh di chalucim blojz dermit wos di^UNRRA tejlt zej cu un zajnen cufridn mit zejer dergrejehung. ״Mir hobn undzer ekzamen ojsgehaltn“ — ׳ dercejln di chalucim mit sztole — mir zajnen bemeszech fun ejn jor geworn gute landwirtn. Dos basztetikn undz undzere blijende felder un undzer szejner gortn. Der agronom fun lanä-rat hot basztetikt, az adank undzer flejsiker arbet wet ojf undzer felder zejn a gut gerctnlsz un hot undz derfar premtrt. Mir hofn az in -E. J. wet undzer arbet zejn noch mer fruchtbar." Curikgejendik fun kibuc, hob ich bazucht di Bayreuther tfise wu es gefinen zieh di 19 Landsberger jidlszc farmiszpete. Di kamer in welcher di Jidn gefinen zieh iz genug grojs an -zej Iajdn niszt fun barbn tfise-regulamin, adank der zorg fun jidiszn komitet in Bayreuth. Di cajt farbrengen zej mit lejnen, ßzrajbn un sport-szpiln ojfn tfise-hojf. Bicher un cajtungen wern cu zej cugelozn on szterungen. Zej wern farflegt fun der kich wos es hot far zej ajngeordnet der jidiszer komitet in Bayreuth. Hajnt hobn zej derkiert a hunger-sztrajk als protest kegn jidiszn' komitet un di jidisze klal-tuer fun Landsberg, welche wajzn niszt arojs zej kajn szum iarinteresirung, un rufn dermit arojs baj di arestirte grojs farbiterung. Majne bamijungen, zej zoln iberrajsn dem hunger-sztrajk zajnen geblibn on derfolg. Der jidiszer komitet in Bay- Cwej teg in kibuc Nocham in Teblitz

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.