Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 1 (1946)
- Issue
- 15 (28.6.1946)
- Date
- 1946-06-28
- Page
- Seite 7 (sequence 7)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 67% known words query
- IRI
…/7242850-8596732-8602045--120-8598075- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
Mentioned entities
OCR text
FRAJTIK, 28. JUNI 1946 ZAJT 7 אונרזער ווארט Fun Rajon-Lebn Impozante fajerung in kibuc Leejwer Hajarden in Aszbach Dem 17. VI. hobn mir gefajert dem Jomtojw tun a jor ekzistenc fun undzer kibuc ״Leejwer Hajardn“, dem ersztn kibuc fun der ״Tora Weawoda" bawegung in Pojln nochn krig. In der iajerung hobn ontejl genumen fll delegacjes lun andere klbucim un 8' zajnen anweznd gewen der UNRRA direkten• fun Bamberg H' Pearl un der gast fun E. J. ch' Ch' Jlcchak derefnt baj a gehogbener eztimung di fajerung, bagrisndik di gest.׳ Szpeter wert gemacht a hazkore noch di mlijonen umgekumene jidisze korbones, was zajnen gefaln beejs der milchome un noch ir bizn hajntikn tog.-Ch’ Jicchak zect kor zajn rede. ״Di jubileumTaJerung baj a ejnjoriker ekzistenc — zogt der redner — zet ojs a bisl wunderlech. Un aflle lecherlech. Ober, wen mir batraehtn di badingangen, in welche undzer kibuc iz gesafn gewora uh hot ekzistirt, iz es beemes a Jom- Stret ־ojeh arojs ch' Breuer fun E. J. Der onweznder birgermajster fun Aszbach tret ojeh arojs mit a bagrisung in welcher er drlfct ojs zajn anerkenung un bawunderung far undzer art lebn un arbet, winczndlk, derfolg un dergrejehn undzer eil. Nochn oflcjeln tegl hot men farbracht baj eerwirte tlszn In a frejlecher jom-tojwdlker sztimung. Cum sof zajnen dl gest onweznd gewen ojf der forsztelung untern nomen: Chatanu, wos hobn gesztelt undzere chawejrim. Der mechaber fun der pjese ch' Josef, hot dercejlt dem ojlem di idej un dem Inhalt fun der pjese kedej zi zol zajn far ale farsztendlech. Di forsztelang, welche hot zieh geendikt 12 bajnacht hot gewunen alemens anerkenung. Di pjese sztelt for dem altn dor, weleher 12 ajngeworclt in goles, farglajehndik im mitn jungn dor, welcher rajst zieh kajn E. J. 21 warft a licht Ojfn lebn fun golusdlkn Jid un zajn zind fun niszt wein far- ." jbjw. Menczn, wos zajnen arojsgegangen fun dl KZ-n, flzisz un gajstik Gebrochene, hobn zieh ongesztojsn ojf der szreklecher wirklechkajt, hobn gezucht epes an onhalt, chocz a warem wort, wos zol zej mutikn in di tunklste teg fun reger farcwejflung. Damolst hobn mir — a dank der ibergegebener arbet fun ch‘ Sarah Stern — geszafn undzer kibuc, di hejm, in welcher mir hobn getanen di waremkejt. wos hot undz azoj geleit. Undzer kleiner punkt hot bald ongenumen a bawegungs Charakter un durchn weg ful mit szterungen. pogromen un korbones, zajnen geszafn geworn a sach ktbucim, wos hobn zieh ongeszlosn ln undzer idej. Ojeh in Dajczland — troc ale szterungen —. zecn mir for dem kamf far der farwlrklechung fun undzere idejen, niszt lejgndlk kajn acht ojf di antojszungen, wos s‘ kumt ojs iberculebn. Undzer jom-tojw iz niszt kajn fule simche, wajl mir fajem im noch ale in goles, in badingungen, wen undzer lebn iz noch azoj bllig’un undzer ekzistenc azoj szwer. Ober troedem iz es a grojser jom-tojw, wajl zajn urszprung un zajn Untergang hobn mir alejn bajgewojnt un gewen dl mit- Wirker. Di sibes funm jom-tojw kenen mir niszt fun der geszichte, nor fun undzere eigene Iberlebungen. Undzer durchgemachter weg dermutlkt undz ud di forsztejende ojfgabes, wos zajnen farbundn mit undzer aUja kajn E. J. Noch der rede fun ch' Jicchak zajnen mit bagrisungen arojsgetrotn gest.fun farszidene kibucim, wi: fun kibuc ,Lanicachon" fprebic), kibuc ״Leejwer Hajardn“ (Aszbach). partizaner-kibuc (Szeszlic), ,Leejwer Hajardn B“ (Pöcking), ״Lanegew" (Pöcking), ״Benej Akiba“ (Bamberg), ״Bene] Akiba“ (Fernwald), ״Laor“ (Leipheim), ״Bitachon“ (Leipheim),' ״Benej Akiba" (Laodsberg) u. a. 8' wem ojeh gelezn eugeszikte szriftleche bagrisungen. Der Inhalt fun ale bagrisungen hot ojsgedrikt di frCjd mit undzer jom-tojw, wos 12 glajohcajtik der jom-tojw fun ale kibucim. Di anerkenung far undzer ojsdojer un ■arbet un wunczn, mir zvh! fajem undzere eukunftike jomim-tojwim in E. J. 8' nemt a wort der UNRRA-direbtor h' Pearl, welcher sztrajeht unter, az a dank di allrte armejen kenen mir hajnt frag ophaltn fajenmgen in a szlos, welchn s' hobn frijer farnumen nacis un ojf welchn s' flatert ject dl bloj-wajse fon. Er hot batont az mir betn niszt kajn rachmones, nor mir wiln zieh alejn ratewen. Di dozike idej farkepert in zieh der ehalucizre. sztejn di nojtwendikajt cu bojen zieh a cukunft in E. J. Zi wagst ojeh menczn, wos zajnen gewen wajt fun der ideje un ject hobn zej zieh gesztelt in Ire rejen. Men hot nach lang getane! un gezüngen arum der ״medura" welche hot geflakert biz szpet in der nacht. Mit ״Hatikwa“, ״Techzakna״ un ״Jad Stachim“ Iz di grojse fajerung geszlosn geworn. Mazkirut haklbuc. Bamberger Der kulturamt bajm komitet (herMermelsztejn) hot ongchojbn arojswajzn simonim fun aktiwitet, men muz bagrisn dos popularizirn jidisze filmen, fun welche mir zajnen szojn gewen opgewojnt, wi azoj dos bild zol niszt zajn, a gute zach iz getan geworn. (A grojsn chcjlek inder doziker arbet hot ojeh der kultur lajter fun frijedikn Komitet her E. Jakubowirz.) Der gezunthajts-amt <h. Herszbowiez) cuzamen mitn policej szef (h. Berger) hohn organizirt a sanitäre policej, welche git achtung ojf dem sanitam cusztand in di wojn-blokn. Es zajnen farefntlecht geworn sanitets forszrittn, welche farflichtn ale lager ajnwojner. A reger wichtike ojfgabe hot der gezunthajts amt durchcufim, an dos: rufn ofte efntleche ojfkierangs farzamiungen, gehn di geherike onwajznngen un ojfmerkzam raachn undzer ״szeejris haplejto“ wi zieh cu farhaltn, wen men kumt in tager szpitol, cu farhaltn zieh rujik an niszt sztem dem doktor in zajn arbet, niszt arojsfim kejnem fun glajchgewicht, wajl bajm babandien kranke federt zieh fulsztendike koncentrirung an rujlkc nerwn. Bichdcj cu dergenen zejer arbet — mit welcher zej hobn zieh niszt klal wos cu szemen — darf der konntet rufn fun cajt cu cajt farzamlangen fun di lager ajnwojner un opgebn a baricht fun der karcer tetikajt un baj gelegnhajt wet der lager ojiom ogsdrikn zejere wunszn, mit welche der komitet wet zieh muzn rechnen. Der lager-prokaror weit zieh badarft farlutere sim mit dem bojmcjl, welcher bot gczolt fartcjlt wem ewiszn di lager ajnwojner noch far pejsach. Wi bakant iz gebracht geworn 175 kg. bajmejl, kejnem iz goraiszt fartejlt geworn un doch iz in fas niszto mer wi 9 0 k g.. Dem egl hot gebracht a gewesener komitet-mitgUd un gelagert hot er in einem fun di Ag-ude lokal». Fregt zieh alzo, wu iz der bojmeji un wer iz far im farantwortlech? In der personal un kinder kich zajnen kajn sznm szinujim niszt forgekamen, dos esn hot dem zelbn taam wi frijer un es herszt di reibe ordnug wi frijer. Es wolt Fun Sport lebn ״Haglbor״ Bergen Belsen — ״üakoach" Bamberg sztot 5:1 (3:0) Zuntik dem 23. 6. Iz ln Bamberg torgekumen a frajndszafts mecz cwlszn dem majster fun di jidisze manszaftn in der engliszer zonc ״Hagibor“ Bergen Belsen un ״Hakoach“ Bamberg sztot. Cum badojem iz dos weter gewen szlecht un derfar hobn di szpiler gehat a szwer sztikl arbet. Dos szpil hojbt zieh on mit szarfo ongrifn fun bejde cdodlm. In der erszter helft dergrejeht der ״Hagibor3 ״ tojem. Noch der hafsoke gejt dos szpil, troc dem szlechtn weter ln a szarfn tempo, un die Bamberger ataklm sztatk dem kegnertszn. tojer. In der 50־ter minut dergrajehn di Bamberger fun a 11 meter szos durch S2pagelet dem ersztn (un dem leetn) tojer. Dl Bamberger ataklm wajter, ober der zejer guter tojerman fun 31 gest farhit fun an andern rezultat. Dos szpil endikt zieh 3:1 letojwas ״Hagibor“. Der szids-richtcr h’ Haupt hot zejer cufrldn gesztelt dl onwezendc mit zajne objektive antszejdungen. ' ״Makabi“ Bamberg — ״Hagibor“ Backnag In a grojsn regn, ober baj grojs ojfmerkzamkajt funm publikum, hot zieh opgesspilt dem 23. d.m. der frajntszafts-mecz ewiszn di ewej ojbndennonte manszaftn. In di erszte 10 mlnutn wajzn di manszaftn arojs a szejnem techniszn szpiL Der naser bodn macht unmeglech jetwede grcscre operaeje. In der 15-ter minut szlst der ״Hagibor“ (durch Monlek) a szejnem tojer: 1:0. In der 20-ter minut fajft der szids-richter an llmeterszos kegn ״Hagibor” un ״Makabi“ glajeht cjs. (Durch Dawidowicz.) Der szpil sztejt 1:1. Noch der hafsoke bakumen dl Bamberger szejne gelegnhajtn ober reg wem niszt ojsgenuct. In der 2l-ter minut szist ״Hagibor“ (durch Kirsz), un do bal geflnt zieh in tojer: 2:1 far dl gest. Dos szpil wert szarf, ״Makabi“ atakirt un durch a szejnem cuszpil fun Heisler szist Dawidowicz un glajeht ojs. Dos szpi! sztejt 2:2. ״Hagibor“ noch dergrajehn a tojer. ober es hert zieh der fajf fun szids-richter h־ Haupt welcher flrt di gance cajt zejer objektiw dem szpil un azoj arum endikt zieh der szejner mecz mitn rezultat 2:2. Sport baricht fun Hof. Szabes dem 22-tn juni 12 forgekumen a futbal-mecz ewiszn ״Hakoach" Hof un ״Makabt“ Regensburg. Dos szpil iz forgekumen baj a sztarkn regn. Troc der fiziszer iberm&cht funm Regensburger ״Makabi“ iz dem ״Hakoach" gelungen a dank zajn wunderbarer technik un rujikn szpil — cu derhaltn di glajchgewicht mitn kegner. Dos szpil hot zieh farendikt mitn um-entszldenem rezultat 0:0. 8' iz ojeh forgekumen a tis2-tenis szpil, ewiszn der ortiker Makabi futbol-manszaft 6:4 letojwas Hof. R. Majtek. Makabi (Münchberg — Kadima (Selb) 5:0 Troc dem unginstikn weter baj a szlagsregn iz szabes dem 22. VI. doch cusztand gekumen der erszter futbol-cuzamentref ewiszn dl ortlke Makabi futbol-manszaft un Kadima (Selb). Dos szpil fangt on in a szneln tempo fun bejde cdodlm, es gelingt der ortiker Makabi biz cu halb-cajt, 1 tojer cu szisn. Noch der halb-cajt, bakumt di Makabi dl ibermacht un szist noch 4 tojem. Mit a 5:0 zig far Makabi (Münchberg) endikt zieh dos szpil. Di tojrn hobn geszosn ch’ Zilbergold S, eh’ Gelbard 1, un ch' Cwejgnberg 1- In algemejn iz dos szpil forgekumen in frajntlccher un sportlecher atmosfer. Undzer manszaft iz gewen a kombinlrtc fun kibuc Lahawa un ortiker bafclkcrung. Jidiszer komitet — Münchbcrg Sport-lajter P. Gerszenowicz. lager-szpigl gomiszt geszat zieh mer farinteresirn mit di dozike plecer, wajl ahin kumen doch ojeh menczn un deren arhctsmcnczn un in der kinder kich wem farflcgt undzere clterikc — kojm bajm lebn geblibenc — kinderlech, ojf welche mir zajnen meebujew cu lenken undzer greste ojfmerkzamkajt. Dos arojsgebn di normale raejes, cigareln far mener un szokolad un andere minim far frojen un kinder — durch der kantine — muz umbsdingt normalizirt wem. Es darf basztimt wem a tag oder ewej in der woeb, wen di lager ajnwojner zoln kenen opnemen zejere cutejlungen. Biz ject iz a chaotiszer cusztand un bichlal iz kejn mol niszt klor, wos un wen men bakumt epes. Mit undzere bemerkungen in undzer lager szpigl, hobn mir niszt bedeje oncugrajfn wemen, undzer eil iz, oncuwajzn di feiern um ca kenen zej farrichtn farn wojl fun undzer gezindl, welche hobn szojn durchgemacht a szwern weg fun inujim. Goldzamd Cbaim. Der hibuc ״Chofejc-Chaim“ in ÄltenkrojEen. Der kibuc ״Chofejc-Chajim“ in Altenkrojzen eköstirt szojn hecher draj chadoszim 38 chawerim un chawerot derflln mit libszaft un bagajsterung• zejer tog-tegleche arbet. Forige woch iz in ikbuc forgekumen a Impozante chanukat-habajit fajerung. In der fajerung hot ontejl genumen der szoliach fun sochnut ch’ Euerer Brajer. Ch’ Brajer, an alter klal-tuer fun Poalej Agudat Jisroel, hot gehaltn a rede, in welcher er hot ojsgedrikt anerkenung dem kibuc far zajn guter cugrejtung fun di chalucim cu der mitbojung fun undzer land ojf religjeze jesodot. Dl chalucim megn zajn sztolc dermit wos zej zajnen in ale hinzlchtn grejt ontejlnemen in grojsn ojfboj werk, wajl ojf zej wart der Jiszuw. Niszt kukndik ojf kejn szum szterungen — zogt ch' Brajer — muzn mir dergrejehn undzer eil, wajl ojf Bewin’s jojszer kenen mir zieh niszt falozn. Di chanukat-habajit fajerung iz ojsgefaln zejer szejn un hot gemacht a sztarkn ajnäruk ojf ale onweznde. Dermutikte un derfrlsztc hobn zieh dl chawejrim eurikgesztelt cu zejer tog teglecher arbet. Ch. W. Berger. Baricht fun der jidiszer amvulatorje wegn der bizjiciiker tetigkajt Dl ambulatorje iz derefnt geworn dem 13 mag, dos jor un gesztelt geworn cu der dispozieje fun der jidiszer bafelkerung fun Bamberg un umgegnt. Di ambulatorje basztejt fun 3 ebnem: a warte,lberbindungsun ordinacjc-cimcr. Achuc dem arct zajnen ojeh baszeftikt ejn kranknszwester un ewej hiUsszwcstcr. Biz hajnt zajnen bahandlt geworn 350 kranke, derunter 138 inerleche, 38 chlrurglsze, 39 genekologisze, 39 hojtkranke, 12 ojgnkranke un 11 andere. In iberbindungscimer zajnen badint geworn 75 paejentn. 95 perzon hobn bakumen 1mfungen kegn flek un bojehtifus. 100 perzon, darunter szwangere frojen un kinder biz 16 jor hobn bakumen lebnsmitl eugabn in der form fun puter. euker, milch, Sardinen, rajz un andere cugesztelte fun JOINT. Baj der nolwendikajt fun a rentgenologiszer unterzuchung. oder fizikalisze terapje, wi kwarc-licht lojchtung un diaterme. wem di kranke ibergewizn in sztotiszn szpitol. Gewiss szwerikejtn szaft dos fein fun refues far kranke, mir hofn ober az dekorew wet zieh di läge farbesem, wajl der gezunthajtsamt in München un di UNRRA hobn eugezogt zejer hilf ojf dem geblt. 8' geflnen zieh ojeh unter sztendiker arctlecher ojfzieht dl ewej kibucim in Zeheslitz un Aschbach, welche wem jede woch bazucht mit di nojtike materjaln. Lajter fun ambulatorje Dr. Wilhelm Feldmann. Ping-pong. Dos ping-pong szpil ewiszn ״Hakoach“ Bamberg un ״Hagibor" Bergen Belsen endlkt mit a zig fun di Bamberger 3:6.