Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1946-06-28 · 15 (28.6.1946) · p. Seite 3

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
1 (1946)
Issue
15 (28.6.1946)
Date
1946-06-28
Page
Seite 3 (sequence 3)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
62% known words query
IRI
…/7242850-8596732-8602045--116-8598071
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

2 entity mentions

FRAjTIK, 28. JUNI 1946 אונרזער ווארט ZAJT 3 FUN DER POLITISZER WELT PoMszer Iberzicht D1 fragn fun Nonin Mizrach Der Mitelar un Nonlar Mizzach 13m kolosal« *riiUzaftleohe uir 3t1a:acil*e Der Mitele Der Nonter Mizrach basztejt fuo folgnde lender: Palestine, Ejwer-Hajardn, Syrie, Irak,Egyptn, Terkaj, Saudl-Arabie un Telman. Di lender nemen arum a szetach lun Jdmat 1.830.000 englisze kwdrat majln O m* —. 1,5 km!) mit a bafelkerung fun arum 50.000.000 menczn. Für der erszter welt-mllchome zajnen di ale geblta gewen s basztandtejl fun der otomaniszer imperje, fun a kinstlechn politiszn wezn, welcher hot in der cajt fun der erszter welt-milchome geaatelt ojf a falszn kort, onszlindik zieh der dajcziszestrajchisB-buigariszer koalieje. Di militerisse macht fun Terkaj iz damolt gewen genug sztark, kedej forcuszteln mit zieh an ernste badroung far dl grojsbritanlsze poziejes ojfn Nontn Mizrech. Specjel hot zieh gefunen in grojs gefar der Suez-kanal, welcher bildet di kircste jam-farbindung fun Grojsbritanje mit Indie durchn Mitlendis2n Jam. Kedej cu bazajtikn dem ernstn cusztand in der Lewant hot zieh Grojsbritanje genumen, wi niszt ejnmol in farlojf fun ir gesuchte, cum niszt faräradikn mitl: fun unterminim, mit der hilf fun a nec fun intriges un hawtoches, di baheftkait fun der terkiszer imperje. Der legendärer puikownlk: T. E. Lawrence hot darchgefirt zajn hechst szwere mlsje ojf a glajeh ibergeszpietn, wl wirkzamen ojfn. Als barimter zachkener fun arabisze fragn un bazicer fun a raj orlentalisze szprachn, zitn un minhogim, mit zajne cupasungsfejkajtn cu dem kolorit fun dem arum un cu di forderungen fun dem gegebenem moment hot er zieh fartichert di hilf un dinstgrejtkajt fun di arabisze szachn un szejfcn, mit der hilf fun gold un cuzogn zej politisze un nacjonale frajhajt. In rezultat fun der erszter welt-mllchome Iz ceszlogn geworn^di terklsze meluche. Egiptn, Irak. Saudj-Arabie hnbn bakumen formele umophengikajt, szafndik dem embrion fun dem szpeterdikn farband lun arabisze meluches. Glajchcajtlk mit Lawrence's onsztrengungen hot zieh Grojsbritanje ojeh far- Lichtet legabe di Jidn. In der onfangstadie fun krig fun jor 1914—18 hot der profesor Chaim Weizmann, der bawuster gelernter ojfn gebit fun chemje, antdekt a naj ojfrajsmitl fun rizlkn militeriszn wert un es ibergegebn in reszus fun der engliszer regirung cum paküszn ojsnucn. Lojt der mejnung fun militerisze ekspertn hot dos naje gewer, in niszt kajn kleiner mos, gebracht cum zig fun di Alirte. Di Englender hobn Weizmannen proponlrt dem titl ״earl“ un a grojs farmegn. Weizmann hot opgeworfn di forszlagn, fodemdik dakegn a rekompensate far zajne perzenleche lajsdüngen un di lajstungen' funm jidiszn jiszuw, welcher hot mit grojse farlustn far zieh mitgeholfn England in ir zig un in der deroberung fun E. J. Der rezultat fun dl foderungen iz gewen di Balfour-deklaracje fun Jor 1917. Mit dem iz anulirt geworn der cuzog funm britiszn hojptkomisar fun Palestine McMabon in zajn korespodenc lun di jorn 1015 und 1916 cum sherif Hussein! fun Mekka, az Palestlne wet blajbn arabisz. Nor ojberflechtech wein mir dermonen di algemejn bakante fabtn, az di jldisze bafelkerung, welche iz ojsgewaksn fun der col 80.000 big arum 600.000 hot barajehert di land aszires, adank dem badajtndikn kapital, geszact ojf 550.000.000 dolar un gemacht es farn ammerstn forgeszritenem ojfn gebit fun ganen Nontn Mizrech. In Jor 1936 zajnen di Jidn gesztanen ojfn sztandpunkt, az di grundbadingungen fun dem XLH artikl lun dem felkerbundpakt zajnen realizirt gewom un az der engliszer Mandat iber palestine darf wem likwidirt, wajl ,!Palestine ken szojn sztejn ojf di ejgene fls“. Es iz klor, az kedej zieh kenen sztien ojf di ejgene kojehes hot gedarft far di Jidn dcrmeglecht wem an umbagrenecte emigraeje fun Ejrope. Es iz gewen szwer zieh forcuszteln, az baj der damolsdiker majorizaeje fun Jidn durch Araber in farheltehlsz 2:1, zol kenen ekzi- Stirn a jldisze nacjonale hejm. Dos a)nhaltn dem bizjtctikn bafelkerungsparltet wolt badajt, az di Jidn woltn faktisz wajter forgesztelt mit zieh a minderhajt, welche wolt niszt imsztand gewen derfolgrajch zieh kegnszteln der opozicjoneler merhajt fun di Araber. Dos wolt gewen di antsztelung fun der Balfour-deklaracje. Es hot zieh dan ongehojbn an intensiwe akcjo wegn a fraje imigraeje fun jidiszn element kajn Palestine, bazunders culib der nochanand farergemdlker zieh sltuacje in Ejrope, welche nemt szojn on in jor 1936 katastrofale formen. Der aaclzm cuzamen mitn faszizm hobn ongehojbn a rikzichtsloze akcje fun eksterminirn di Jidn. Ober damolt iz ojeh Englands sltuacje ojfn Mitlendiszn Jam nlt gewen wos mekane cu zajn. Der felkerbund, welcher Iz in a grojser mos gflwen unter ir ajnflus, hot praktisz gorniszt getan, kedej cu farlojfn dem ojsbruch fun der abesinlszer milchome. Di zigrajehe Italje iz gewom a mitlendisze groj'smaeht, welche hot badrot di komunikaeje un strätegisze lebnsarterjes fun Grojsbritanje. In Szpanje iz ojsgebroehn a blutiker birgerkrig. Dajczland hot ongehojbn zieh farzichem politisze un militerisze ajnflusn in Mitlejrope. Di aks-meluches, welche hobn geszpant mt zlbn-majlike trit in der richtung fun der cwejter welt-milchome Najs fun Tact^fdUte. Sziaiu Dos amerikanisze krigs-minlsterjum hot bakant gemacht, az es zajnen tarendikt gewom di erszte 6-motorike bombn-aeroplanen fun tip ״B 36". Di naje luft-szif farmogt a dergrejehbarkajt fun Iber 15.000 km. un iz Imsztand cu nemen mit zieh an atom-bopibe. A priwate amerikaner hilfs-organizaeje hot, lojt a Meldung fun New-York’er radio, ajngekojft 3 miljon lebns-mitl paketn wos zajnen basztimt far dl hungernde ejropetsze lender. Jeder paket anthalt 11 kg. lebns-mitlen zejf un clgaretn. Der UN wirtszafts un soejal rat hot opgeworfn a sowietiszn forszlag lojt welchn der welt-bund fun profesjonele farejnen, ken ontejl nemen mit beratender sztime in wett zlettethajts rat. De rusiszer delegirter Gromyko hot in der atom-komisje fun der UN forgelejgt a plan cu farnichtn dos atom gewer un derklem far ungezeclech di atom milchome. Lojt dem forszlag darf untergeszribn wem an opmach ojf an umbasztimte cajt, welche darf ratificirt wem durch a helft fun di farlntereslrte meluches un onerkent wem durchn Welt-Zlcherhajts-Rat. Ojfn grünt fun dem opmach darf in 3 chadoszim farnlchtet wem dos gance atom gewer, wos iz ojsgefartikt un geflnt zieh noch ln produkeje. Es darin basziosn wem sankejes wegn niszt gezeclechn banucn fun atom energje. In dem forszlag iz oder farhan a basztimung: jede fun di 5 grojse meluches ln Welt-Zicherhajts-Rat zoln wajter farhaltn dos weto-recht kegn jedn geplantn szrlt kegn an agresor. Untern forzic lun amerlkaniszn landwirtszafts minister Anderson, iz zieh cunojfgekumen der internacjonaler demerungs rat far nojtcajtn, w׳os baszeftikt zieh mit deracjonlrung fun ale knap geworene dernerungs mitlen. In dem rat nemen ontejl' fartreter fun 19 naejes, mltglider fun UN, nor der Ratn-Farband hot noch niszt geszlkt kajn fartreter. Der wirtszafts un soejal rat fun der UN hot zieh baratn iber dem szafn fun a intemacjonale organizcje far 1.60D.000 ejropejisze plejtim. Draj forszlagn welche bagrenecn dos bazecn zieh fun plejtim zajnen opgeworfn gewom. Der rat hot basziosn cu onerkenen als plejtim ale dajczlsze un estrajehisze jidn, welche geflnen zieh ln Dajczland un Estrajch. Der friejerdlker direkter fun UNBRA hot ojfgefodert di mitglider wegn wajtere hilf un szuc far plejtim in Dajczland un andere lender. Dos amerikanisze eisern minlsterjum hot bakant gegebn, az di Far. Sztatn hobn korgeszlogn England, ftusland un Chine cu hobn ongehojbn cugrejtn far zieh a bedn ojfn Nontn Mizrach. Di agentn fun di aksmeluches hobn niszt gehat kajn szwere ojfgabo bajm ojszuchn un gewinen far zieh onhenger in di perzonen fun di, lechcndike noch, macht, arablze flre. Mcner, wi Al Gilani in Irak un der mufti fun Jeniszolajim zajnen gewen an antszprcchndcr material far zejere loknde mitlen, in form fun gold un cuzogn fun gaulajterszi.elcs in fal fun zig fun di aks-meluches. Glajchcajtlk hot zieh ongehojbn a sztarkc propagande, welche hot geeilt cu bindn a grojse col fun engliszn militer un krigsflot in dem mizrachtejl fun Mitlendlszn Jam, kedej dermeglechn di aks-meluches bawegungsfrajhajt in Szpanje un ln Afrlke. Dos hobn zej gewolt dergrejehn durch hecn di Muzulmener kegn di Jidn. Cu dem ewek flegt der radio eBrlin un Rojm, wi ojeh ortike agentn agitim di Muzulmener az di Jidn wiin fartrajbn dl Araber fun Palestine un fun gayen Nontn Mizrach. Korew draj jor hobn gedojert di umruen in Palestine, wos es hot gekost dos lebn asaeh Englender un ־ Jidn. DI Englender wider zajnen gewen geewungen cu haltn gresere garnlzonen in Palestine, kedej ojscumajdn a birgerkrig. Chamberlaln, traj zajn Münchener politik iz ojeh dosmol awek ojf a kompromis. Dos wajsbuch, arojsgegebn durch der engliszer regirung in maj 1939 hot forgesztelt mit zieh faktisz a koncesje far der arader Welt szlisn an opmach ojf 25 jor, kedej cu farlojfn a fridns badroung micad Japan. Japan darf antmilitarizirt wem un antwofnt wem nochn endikn fun ir okupeje. Dos iberwachn fun di basztimungen fun opmach darf ibergetrogn wem far a bazundere komisje fun di 4 meluches. Tacszidene Uudec Der ojberszter Italjeniszer gerichts-hojf hot oflcjel bakantgemacht az dos Italjenlsze folk hot in plebiscit fun 2. 6. 1946 opgeszaft mit a merhajt fun arum 2 miljon sztimen dl monarchje in Italje. Der Bulgariszer ojsernmlnlster George Kuliszew hot derklert az in Belgrad iz untergeszribn gewom an opmach ewiszn Grichnland un Bulgärjo, lojt welchn es zajnen geregtt geworn ale sztrejt-fragn arojsgedrungene durch dor bazecung fun Bulgarje un a tejl fun Grichnland b’ szas der milchome, Di Italjenisze regirung hot arojsgegebn an amnestje far ale faszistisze farbrechns bagangene far der bafrajung fun Italje. Es unterlign niszt der amnestje hechere funkeionern fun faszistiszn rezim un di welche zajnen farurtejlt gewom far mordn, brenen un specjele grojzamkajtn. Als prezj ident fun der Czechoslowakiszer regirung iz wider gewellt geworn Dr. Eduard Bcnesz. Der premier-minister iz geworn der flrer fun di komunistn Klement Gotwald. Di Rumenlsze regirung hot gegebn an entfer der amerlkaniszer un engliszer regirung ojf zejere notes, In welche zej kritiklm dos niszt cufastn zieh fun Rumenje cu di Moskwe baszlusn. Der Rumeniszer entfer b&hojptet, az Ruslanä, ־welche iz ojeh gewen an ontejlnemerin in der konferenc, bot niszt gehat wos foreuwarfn kegn dl rumenlsze cusztandn un az di waln in Rumenje wein warszajnlech forkumen in September h. J. Der speejeler amerlkaniszer gezandter far Chine gen. Marshall hot farlangt fun dl F. SZ. wajtere militerisze hilf far Chine. Er proponlrt cu szafn an unpolitisze, chinezisze arme] un dos ejnhajtleche ojsbildn fun SO diwlzjes fun der nacjonaler regirung un 10 fun dl komunistisze diwlzjes. In Pojln hot men arestirt dem sztab un iber 100 onflrer fun der organizaeje ״Freies Deutschland". Di organizaeje iz gesztanen in farbindung mit dajczlsze organizaejes un hot gehat in ir plan dos oprajsn di majrewdike gebitn fun Pojln un oprechenen zieh mit der pojliszer bafelkerung. Der FrancoJztszer premier minister Georges Bidault Art farhandlungen wegn szafn a koalieje regirung. biszer weit. Dos buch hot forojsgezen an imigraeje fun blojz 75.000 Jidn in meszech fun 5 jor, genoj bizn SJ; III. 1944. mit dem, az dl wajterdlke imigraeje wert ophengik fun der decizje fun der E. J. bafelkerung, wi ojeh dem farbot fun bodnajnkojf far Jidn. Fun gezeclechn sztandpunkt hot der text fun dem citlrtn dokument ongerirt dem opmach fun 3. XII. 1924 ewiszn Grojsbritanje un dl F. Sztatn, lojt welchn London hot zieh farflichtet niszt onemen kajn szum wlchtike decizje in der Palestine frage, on der frijerdlker cusztimung fun Washington. Dl amerikanisze politik legabe der Jidn-frage iz formulirt geworn in der rezolueje fun 67-tn kongres fun d F. 8z. fun 21. IX. 22, welcher akeeptirt dem Inhalt fun der Balfour deklaracje wegn szafn a nacjonale hejm far Jidn in E. J., als dl oficjele Unje fun ir ojsernp'olitlb. Dos wajsbuch hot arajsgerufn a sztarkc reakcje baj dl Jidn. Dl untererdisze oeganizaejes, wi lemoszl der ״Irgun cwoi leumi“ un di Sztern-grupe zajnen ibergegangen fun an ewoluejonerer taktik cu rewolucjonere metodn un Palestine Iz wider geworn der center fun umruen. Mltn ojsbruch fun der cwejter weitmilchome hobn di Jidn als ganckajt zieh gesatelt ojf der zajt fun di farbindete. Arum 40.900 frajwilike hobn farfult di rejen fun der engliszer armej uh korew 100.000 arbetshend zajnen gewen baszeftikt in der müehome-industri far dem zig fun di farejnikte naejes. In der zelber cajt hot di arabisze bafelkerung fun Palestine arojsgesztelt arum 8.000 man fun, wos a helft, mer wejniker, hot glajeh dczertlrt un a tejl hot oln gekemit ojl der zajt lun dl nacls un faszistn. Di sztelung fun di arabisze meluches in milchome-cajt iz iberhojpt gewen an antibrltisze. Die Quislings fun Mizrach hobn ernst gerechnt mit dem zig fun di aks^־ meluches, wos es dringt arojs fun di werter fun an engliszn oficir, dem hojpt. fun aradiszn legjon, Glubb Pasza, az klmat jeder Araber, ojb niszt ale, zajnen gewen ibercajgt in der mapoie fun der brltlszer imperje. Di Alirte hobn ojeh gehat grojs zorg mltn ajnhaltn In cojm di sztejendike in militerisz-politiszn bund mit England, muzulmenisze meluches, wi Slrje un Libanon, welche hobn zieh gefunen untern francojzlszn Mandat un zajnen geworn noch der francojziszer mapoie, unter der Vichyregirung, a direkte gefar far England. Culib der sibe iz geworn nojtwendik zej er okupaeje durch engllsz militer un francojzisze trupn fun gen. de Gaulle. Irak un Egiptn, forme! umophengik, zajnen gewen farbundn mit England un okuplrt durch englisz militer. In jor 1941 iz ojsgebrochn in Irak, untern onflr fun Raszld Ali un mit der inspiraeje fun mufti, a rewolte kegn England, welche iz dersztikt gewom durch etleche englisze bataljonen, niszt gekukt ojf dem, wos hinter ire kulisn Iz gasztanen kimat di gance irakisze armej in col fun 20—25.000 menczn. In Egiptn, wider hot di greste partej fun di Wafdistn derklert, zl wll zejer meluche zol blajbn nejtral. Di arabisze lender, in unterszejd cu dl Jidn, zajnen ojeh politisz niszt farblibn rulk ln cajt fun milchome. In 1941 hobn zej zieh bamlt wegn szafn an arabisze federaeje, wos iz gekrojnt geworn mit derfolg mitn onhojb fun jor 1945 In gesztalt fun der Arablszcr Lige, welche nemt arum ale lender fun Nontn Mizrach, ojser Terkaj. Zi iz antsztanen adank der frajndlecher haltung fun England, welche hot zieh niszt gekent kajn ejee gehn mit der mase fun 260 miljon Muzulmener d. h. 13 % fun der menezhajt mit ire alte koloniale metodn fun XIX. un onhojb XX. jorhundert. Zi hot gemejnt, az mit der hilf fun gewise frajhajtn wet zieh ir ajngehn, szafn a politisz lojaln blök far irö interesn un ewentuel a bufor kegn di ruslsze ajnflusn. Dl pertraktaejes, welche hobn gezolt farbrejtem dl szejdn-want durch ajnglidern in der ojbndermonter organizaeje Terkaj un Iran hobn biz ject niszt gegebn kajn szum rezultatn. Dos akeentim dem religjezn moment, als bindmitl fun der islamiszer weit, bazict ejgntlech nor a propagande badajtung unenlech, wl untern raantl fun religjezer solidaritet, proklamlrt c. b. in 1. artikl fun der egiptiszer kanstitueje, az ,Islam 12 a regirungs religje“, bahatt in äch di ejgntteche politisze, ekanomisze un gezelszaftleche tendenen. (Hemzech Zajt 6.)

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.