Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1946-06-14 · 13 (14.6.1946) · p. Seite 6

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
1 (1946)
Issue
13 (14.6.1946)
Date
1946-06-14
Page
Seite 6 (sequence 6)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
64% known words query
IRI
…/7242850-8596732-8602044--110-8598065
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

1 entity mentions

ZAJT-fi אונרזער הארס M<A]T!K, 14. JLM 1940 Prese Iberzicht In dem najen rewizijonistiszn organ ״HAMDINA“ wert ibergedrukt fun ״HA- MASKIF“ an artikl fun Dr. WOLFGANU von WKISL mitn fll klingendn nomen 1946״ — OJF DER SZWEL FUN A NAJER WELT- MILCHOME“. per meehaber hojbt on zajn artikl bald mit ״szwerer artilerie“. ..Di zach iz a tragisze un szrekleche s' iz szwer lorojscuzen di folgn. 3־ i ober an umsztrajtbarer fakt un mir ale, di gance menezhejt un belker di Jidn. di korbones fun der cwejter welt-milchome. zajnen meehujew dermit zieh cu rechnen. Undzer dor wet szojn niszt zojehe 2ajn cu lebn fun szolem. Undzer dor zet, in der mnehome wos iz geflrt gewom kegn Hitlem. nor a hakdome cu a raj fun welt-konfliktn Dos jor 1945 hot niffirt. gebracht dem sof fun der milchome. nor an otem-pojze ewiszn ewej milchomes. ... Ojb aflle •mir wein rezignim fun forojszogn di geszejniszn fun der waiter eukunft - un mir wein nor kükn in der nonter eukunft — ojeh dan wein mir zajn geewungen cu zogn. az der 1-ter Januar 1946 hot mit gebracht dem sof fun milchomeperjod, un s’ iz niszt ojsgeszlosn, az s׳ iz gor der erszter tog fun a jor, wos wet amol rarcejchnt wern in der geszichte als onhojb fun der driter welt-milchome.•‘ Wolt ich doch gemejnt, az er git ajeh darojf a ״trufe“, wajzt zieh arojs gor farftert, er wajzt on undzer frajnt . . . England an sjch der xaoeer weltdomokratje wuhin zej darfn wendn zejer ojfmcrkzamkejt un szrajt ojfn ganen ko! un warnt, az s’ zol cnolile niszt szpet zajn. nor szojn cutretn cu der milchome. ״Di politisze nojtwendikejt in a milchome (dos mejnt er mit Rusland - CHG) iz noch greser fun der. wos hot zieh geflrt kegn Hitlem — wajl beszas Hitler hot ongehojbn zajn agresje-politik zajnen gewezn achuc Dajczland noch zeks militerisze maehtn fun erszter madrejge. Hajnt zajnen do achuc Rusland nur ewej grojse militerisze maehtn — azoj lang wi Frankrajeh hot noch mit curikbakumen ir kraft un noch ejn macht fun der cwejter madrejge — Terkaj, un fun di draj grojsmaehtn Iz Rusland glajeh mit der eol fun bafelkerung cu dl andere ewej — England un Amerika — un fun ’m sstandpunkt fun politiszer ejnikejt sztajgt zi zej Iber. Deriber Ir ojeh unfermajdlech, az di ewej maehtn roln nyt farsztejn, az zejer ejncike ojszicht cu bazign Rusland — iz ojscunucn dem ictikn moment. Hajnt zajnen bejde edodim glajeh in der eol fun bafelkerung ober in 10 jor arum wein di Rusn zajn AI merer. wajl der cuwuks iz baj zej a fll greserer. wi baj di Englender un Amerikaner. Hajnt zajnen zej industrjel fll sztarker fun Rusland. zejer luftflot fllfachlk greser fun rusiszn. zejere militer un flot-flrer hobn dergrejeht dem hojehpunkt fun fachkentnisz, niszt nemendik dercu in acht di atom-bombe. morgn wein di Rusn farsztarkn zejer militer. In der cajt wen di demokratjes wein zajn geewungen cu farsznelem di demobilizaeje. Morgn wein ojeh di Rusn s2afn di atom-bombe. ln der cajt, wen hajnt kenen a por alirte luft-festungen farwandlen di Rusisze wofn-industri in ofor woejfer. wos di Dajczn zajnen kejnmol nyt gewen fejik cu machn. Morgn wein di Rusn kenen. ojb zej wein nor wein, ongrajfn Chikago oder London mit atom-bombes.“ A klejne wajle olemt op der Don Kichot. Er iz mojde. az kejn szum progresiwer zurnalist wet niszt szrajbn azelchc artiklen wi er. Interesant, der h' von VK1SL weist, az mit progres 110t er wejnik cu ton, un niszt welndik farlirn kajn' ejn wajle szrajbt er - •Di progresiwe zurnalistn wein ojfgetrejslt wern fun dem cinizm wos er iz klal niszt kejn cinizm. nor a tifer trojer un a sztarke zorg — wajl ich wejs. az di dozike milchome wet beengen mit zieh tojt un jesurim cu naje miljonen Jidn. un az dl milchome kegn Rusland wet undz wider kosin a dritl fun undzer folk (ale kedaj. Un der ״gotsforchtiker•׳ von Weisel hejbt on operirn mit tojre . . . ..Di dozike sonim fun Got (d. h. Ratnfarband G.t sztelt for der bal-Thilim, wi menczn weinen es glikt tomid in zejer weg. Jede unmenczleche Ideologie fun riszus. wos zei derflndn. bichdej aropeuwarfn fun zieh dem 01 malchus szomajim zej tomid noch liacloche. ,.Bifroach reszolm kemo esew“ — dos mazl lacht cu di ale mamszoles, un ale hobn a blijungs pprjnri. biz es kumt dl minut. wegn welcher es 17 gezogt: .,Lehaszmidom adej ad — weato morojm“ azoj hobn derklert undzere chachomin: lehaszmidom adej ad, hajne. az ejn sztendike szite wet farnichtn di cwejte, durch an inerlecher nojtwendicjt, durch azojns, wos ich ruf on ״di logik fun der geszichte“ un dafke on der arajnmiszung tun der hssz- Zet ojs, az di haszgorhe, zorgt far ire hruim, un hot eugepast dem meehaber fun n> ojbndermontn artikl dem dajeziszn nomen Wolfgang von Weisel, es past im zejer . . . kiszmo kejn hu . . . ich 110b zieh a hlbsze cajt baszeftikt mit ojfzuchn faszisin baj Jidn un endlech iz mir gelungen im cu geflnen fun rejnstn waser mit an echt dajczn nomen. Ojfn oficjeln rewizjonistiszn Organ ״Hamaszkif" wundert mich zejer. wos er hot gegebn ort far a szmirechc fun ergstn min der ״Harnaszkif" rechnt zieh doch far an ernster cajtung. In Newyorket ״Morgn Journal“ fun “ april h. j. farefntlecht der choszewer A. 8. T.irik <gew. mitarbeter fun warszewer ״Hajnt“) — an artikl untern nomen ״Festungen fun demokratie farsamt fun antisemitizm“. Der meehaber hejbt on zajn artikl mit der frage . . . ״Lu iz meglech. az a socjalist, a bawustziniker. inteligenter socjalist zol glajeheajtik zajn an ibercajgter antisemit?“ Fr git on a bist historie fun socjalizm in welcher er bawajzt, az es zajnen sztendik gewen antisemit!szc sztremungen un es zajnen kejnmol niszt gewen kajn hofnungen cu derwartn funm socjalizm undzer A. 8. Lirik, brengt ejncelne faktn, welche men ken niszt oplejkenen un speejet hot undz di lecte milchome bawizn di richtikajt lun der bahojptung fun dem ״Im EIN ANI LI MI LI . . Dos iz szajch cum ojfboj fun an ejgener hejm, wos der cijotiizm hot sztendik un unojfherlech gewornt un gewekt niszt cu farlozn zieh ojf fremde chsodim, megn zej zajn aflle gocjalistisze — nor hojen zieh alejn di ejgene cukanlt ojf ejge- Nor a klejne klike hot gebojt zejer kijum un gehoft a derlejzun fun fremdn soejatizm do in goles. Dos iz der undz azoj gut bakanter ״BUND“, zej hot sogar der grojser jidiszer churbn, iajder noch niszt gegebn dem sztojs arojscukrichn fun dem bitern akszonesdiktn toes zejern, un zej gejen wajter bojen ojf di churwes zejere. HaYwaj zol zej di historje szojnen . . . Di lecte imperialistisze melchome hot bawizn, az der gedauk fun an ejgener hejm iz gewen der richtikster. Dos anerkenen Wer 1z Di szejrit haplejta in Dajczland iz zicher farintresirt in der perzenlechkejt fun Dr. Filip Bemsztajn — der ״specjeler ratgeber iber Jidisze injonim" baj General McNamey ihojpt komandir fun der amerikaner armej in Ejrope), welcher iz ict gekumen fun F. Sz. A. als nochfolger fun richter Rlfktnd. Di folgende biograflsze protim gibn a bagrif wegn zajn plac in jidiszn lebn wi ojeh in efntlechn lebn fun Amerike. Dr. Bemsztajn hot geendikt dem Kurs in Sirakuzer uniwersitet. er hot a rabiner diplom fun ״jidiszn reiigjezn Institut" in New-York, fun welchn Dr. Wajz iz prezident. Er hot fortgezect zajn studjum in barimtn Columbus uniwersitet. in Cambridger uniwersitet in England, un in Hebrejiszn Uniwersitet in Jerus’zolajim. Dr. Bemsztajn iz nit nor aktiw in religjezn lebn fun zajn sztat. nor er Iz ojeh socjalbawustzinig. A bagrif fun zajn algemejn .״ezelszaftlecher tetikejt ken men bakumen tun zajn ontejlnemen in farszidene wichtike socjale un ekonomisze gezelszaftn. Er iz a mitglid fun a bojrrim komitet ewiszn arbeter un balej-batem ftin sztat New-York, mitglid fun ekzekutiw komitet fun sztat New-York. wegn opszafn kinderarbet. a mitglid fun coynsel fun sztot New-York, cu haltn hojch un cu sztarkn di morale bagrifn baj dl dir ger. a mitglid fun ekzekutiwn komitet fun sztot New-York fun gezeiszaitn far socjaler hilf. Er iz wiceprezident fun der ״welt-alijanc far internacjonaler frajntszaft durch di kirchn". Fun zajn aktiwitet in jidisze injonim iz cu bacajchnen zajn mitgliderszaftin: admtr.istracje-komitet fun ..larejniktn Palestineapel״. dos hejst di centrale geld-zamlung organizaeje fun ale cijonlstisze grupn ln land; in dem ekzekutiwn komitet fun Coynale felker welche zuchn ject cu koncentrirn zieh in ejgene winklen. Mir kenen faktn, wen soejaiistn zajnen ibergegangen cum nacism un hobn zejer arbet bajm farnichtn dos jidisze folk. ojsgeflrt mit der grester chajeszer wildbajt. Ot szpilt zieh ject op a min sadistisznr szpll fun rejen zieh iber der ceblutikler jidiszer neszome, welche zucht ir tibn inm ojfboj fun Erec Isroejl. Men szpilt ojf zejere ceszrojfte Heran, un wer? Dawkc ojf socjalistisze regirungen wi: England. Der liltleristiszer gift hot zieh ajngebirgert tif und hot ojeh gefunen a mokem in den szenstn hejehl fun domitkratje Inm land fun socjalistiszer herszafl Czeehosluwakie. Do brengt der choszewer Lirik cilatn, welche bawajzn wi tif es hot zieh ajngeworcit der anliscmitizm un fara woser prajz di Jidn hobn an ort in dem dozikn Di geszichle hojbt zieh on mit a gewisn h. Wehs, an asimilant welcher hot zieh umgekert kajn Czechaj un bamerkt efntlcch proklamiert dem antisemitizm. Der h. Weiss hot zieh gewendet mit an ofenem brif cu ejncr fun di link socjalisäsze cajtungen. In rezultat hot zieh antwiklt a 6 wochike diskusje in der prese, weiche iz gcwen durchgedrungen in 95 mit antisemitiszn gajst an ot cu wos fara ojsflr di dcrmonle linke cajtung kumt . . . ״Di Jidn wos hin zieh als dajczn — zejer plac iz Dajczland oder Estrajch un mir wein ton ale bichdej zej trasportirn ahin. Dort kenen zej zajn a zer pozltiwer un bojender dement in der daezsziszer demokratie. Di wos flln zieh als Jidn, woltn mir forszlogn tejkef ojscuwandern ahin, wu zej kenen zajn 100 % Jidn — kajn Palestine. Wider di Jidn, wos hobn lib dos land, dos folk un bawajzn, az zej zajnen emese Czeehn, zej muzn zieh ojsmiszn mit undz un euzamen ojfbojen dos land. Un ojeh cuza,neu mit undz kemfn kegn dl resztlech fun nacizm un far ojfbojen di naje •soejalistisze medine. Dürchdem wein zej helfn lezn di Jidn frage, den di antgiltike lezung far Jidn ken kumen nor dan wen es wet geszafn wern di socjalistisze gezelszaft." Es iz kajn sod niszt, az h. Lirik wil do ojsfirn, az far undz iz kajn cwejter ort niszto wi mit ale kojehes mitbojen undzer ejgn Erec Isroejl. Es wundert mich ober wos Lirik hot farszwign di grojse antisemiiisze chwalie in goldernem land gute. Ich wil glojbn, az er wet es noch tun, oder cfszer . , . Ch. Goldzamd. Cu weistu az . . . Prof, Üfephentson. oieo-prezident fun Chicager uniwersitet hol derklert, az iri der niszt wajter eukunft mein mir kenen hohn uztet on rojeh. o jb s' mel emekmesik ojsgenuuct wem di utomenergje. Di >00 gram uranium. wo * wem farmende! far der ojsferdgung fun■ der atom-bombe. kenen dercajgn 12 rniljon kw.-szo elek- Irisze energje. Di dozike eol urunium iz. slajeh cu:!500 ton kojln, oder a miljon liier ejl. ~0 miljon kubikmeter kinstlech ercajgtn gaz. oder W miljon kubikmeter ... hi di F. S7.tatn wert furbrojdd 2 miljon kg. zejf a jor. A grojser!iroeent zejf baszlejt fun rejnikungsmitlen. mos 10jt zejere dieiniszn bas/.laud hobn zej niszt kajn szajches cu zejf. Gemenledie zejf bazict di ejgnszaft, az der fc;l fun ir mos zapt ajn in zieh dem szmuc. miszt zieh ojs euzamen mit di mineraln, welche gefmen zieh mandimol in ״hartn" waser un zej szafn euzamen aza min zalc, wos tezt zidi niszt ojf inmaser. Derfun sztamt der ״szmarcer breg“ ojf di mentledi fun der bod-wane. Bajm onmendn dem najem min zejf-lozn zejf. wert das zalc in waser ojfgelezt. dos dozike wuszmitl iz ojeh ojsgibiker un wirkt niszt ojf epideiniszemptindlecher hojt. ... Der rusiszer forszer profesor Krasilnikow hot andekt a naj hejlmitl mitn nomen Aspergillin. Er buhojptet, uz eins mitl sztajgt iber in manche hinziehtn dem!)enicilin, und s’ hejst az, es tojtet bukterjen. ojf welche penicilin hol niszt kajn Wirkung, ln di moskmer un leningrnder laboratorjes wern gemacht pritwn bichdej festcuszleln, in welche mos dos mitl ken ongewendel wern cu der hejlung fun tbc.. ti/phus un cholera. ... Di tojbn — der ejbiker simbol fun szolem un harmonje firn niszt kajn glikledi hejmlebn, nor krign zieh kesejder. Wen a por hojz-tojbn wem gehaltn ojf t a cu engn rojm, kumt beejs der cajt, wen‘' z.e.j lejgn z.ith cu heftike kamfn un zej muzn opgetejlt wern. bichdej cu baszien dos wajbleche geszledit fun szwerc baszedikungen. Bajm legnzidi itumf gewenlech nitrzl cu kajn famUjen-sztrajtn. Cu a «1 jikn familje-lebn kern zej zieh sum, men di ejer wern cebrochn oder di junge Dr. Filip Bemsztajn? sei far cionistisze injonim, welcher Iz gegrindet gewom bajm ojsbruch fun krig un welcher szlist ajn ale cijonlstisze grupn ln land / achuc di rewizjonistn ,׳. Dr. Bemsztajn iz niszt nor aktiw in jidiszn un in algemajnem gezelszaftlechn lebn fun di Sztatn, nor er iz ojeh an ojsgecejchnter szrajber. Er hot fll geszribn iber jidisze un algemajne injonim, in di beste un ajnflusrajehste journaln fun Amerike. Zajne artiklen iber jidisze injonim in di algemejne englisze journaln rufn tomid arojs grojs ojfzen. File fun zajne artiklen zajnen ibergeszikt gewom in kompletn un wajt farszprejt gewom. Er hot a sach bajgewirkt. az gewise liberale journaln / wl di ״New- Tone״ un ״New-Republlc" :. welche hobn zieh jornlang bacojgn negatiw cum cijonizm zoln onnemen a cijonistisze sztelung. In Januar un februar 1943 hot er farefntlecht ln a nit jidiszn Journal a serje fun artiklen mitn titl ״dl Jidn fun Eijrope". welche hobn gemacht an ojsergewenlechn rojszem, szojn damols. wen der grojser churbn iz noch nit gewen bawust. hot er forojsgezogt. az di szejrit haplejta wet muzn farlozn Ejrope un der ejnciker retungsplac iz: Erec Jisroel. Er hot farefntlecht artiklen wegn dem cijonizm in kristleche relig.jeze journaln. welche zajnen nit gewezn frajntlcch cum cijonizm. Dr. Bemsztajn hot bazucht Ejrope lang far der milchome. un aflle dan iz er gekumen cu dem baszlus — als a rezultat fun zajne ojsforszungen — az blojs Erec Jisroel ken zajn a lezung far dem jldn-probiem. In december 1942 Iz er basztimt gewom als direkter fun jidiszn reiigjezn aktiw ir. der amerikaner armej un flot. Dos iz gewezn an ojsergewenlcch faramwortleche un komplcirte sztele. Durch der sztele hot er geszafn farbindungen mit di hechste krajzn ir! armej un in flot. Er hot in meszech fun der milchome bazucht kemat ale plecer. wu dl amerikaner armej un flot hobn operirt. Dr. Bemsztajn farkerpet dos fajnste. wos dos amerikaner jidntum hot arojsgegebn. Er iz niszt nor an amerikaner Jid mit a gut harc un gute kawones. Er bazict a tifn jidiszn bawust-zajn un an ojsgeszprochene fllozofje fun jidiszer ckzistenc, d. h. er iz a cionist in fulstn zun fun wort. Er ken un Alt mit di jidisze martirologje. Er bazict jidisz wlsn mit jidiszn sztolc ׳ ober nit Dr. Bemsztajn wet fartretn die özejrit Haplejta mit farszlanri un Wirde. Ober es iz ojeh wichtik — ojsergewenlech wiehtik — az zajn has7,poe zol zajn niszt nor lechuc. nor ojeh leponim. D, h. az wen dr. Bernsztajn wet etwas hobn cu zogn cu der szrojrit haplejta, zoln zajne werter niszt ignorirt wern mit ojsrejd fun: wos wejst er der amerikaner wegn undzere Problemen, martirertum. szwer-leben. zajne werter wein ziehe zajn ״dwurim. hajocim min halcjw'׳. Durchgedrungen un ojsgekristalizirt in jidiszn bawuslzajn. Zint richter Rifkind hot farlozn Dajczland, hot zieh di läge fun di Jidn sztark farergert. un di sztelung fun di amerikaner cu undz hot zieh gebitn cum szlechtn. Es iz kajn sofek niszt. az di farergerte luge hot gojrcm gewezn cu dr. Bemsztajn s basztimung als ratgeber. Es sztejn for dem ״szoliach“. gewaldike Problemen. Dr. Bernsztejn unterszect awade niszt di ojfgabn. welche sztejn far im. Er wejst ganc gut dem Charakter fun zajn arbet. Men ken im nor winczn brocho w' haclocho. in clurchfirn zajn wichtike historisze misje. J. Lapis.

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.