Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1946-05-24 · 10 (24.5.1946) · p. Seite 7

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
1 (1946)
Issue
10 (24.5.1946)
Date
1946-05-24
Page
Seite 7 (sequence 7)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
65% known words query
IRI
…/7242850-8596732-8602041--089-8598046
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

1 entity mentions

f’RAJTIK, 24. MAJ 194(1 UNDZER WORT ZAJT 7 Fun Rajon-Lebn Grojse ״Jecijas Kacet" fajerungen Schwabach In dl cwej zaln fun krajz komilet wu es hobn geflatert di amerikanisze un bloj wajse lener hot zieh farzamlt di Jidisze miszpoche in Schwabach mitwoch 14 Yjar (15 Mai) cu fajem dem ersztn najem jomtew fun der bafrajung fun der Szeejrit Haplejta. In der fajerung hobn antejlgenumen forszteer fun der roiliter macht. Landrat Dr. Tanenhauzer. der Birgermajster un di forszteer fun Central Komitet in Frankn di Herrn I. Ajchler un B. Ornsztejn. Der forzicer 11׳ Wien efnt ojf dl akademle un git Iber dos wort dem h“ Ajchler. Er redt wegn di humanitäre role wos es hot geszpilt der farsztorbener Prezydent fun USA Franklin Rooswelt, zajn nochfolger Prezydent Truman un dos Amerikanisze folk in kamf far bafrajen ejrope fun dem umglik, wos der nacjonal socjalizm hot farurzacht. Der herr Ornsztcjn redt wegn dem kataklizm in ejropa wos der hitlerizm hot farurzaoht un ruft cu cementirn undzere rejen. derhojbn undzer gajst cum ojfboj fun undzer land far frajhajt far undzer folk. Er ruft cum kamf kegn finsternisz, kegn nacisze rojberaj un mord. Es zol noch dem kataklizm antsztejn a najer renesans fun humanizm. altruizm. wisn un frajhajt. Es bakumt dan dos wort der Landrat Herr Tannenhauzer, welcher halt a zachleche rede wegn di ojfgabn fun der Szeejrit Haplejta. Er sztelt fest, az eullb dem wos dos dajezisze folk iz niszt arojsgetiotn in kamf kegn hitlerizm. hot zieh dos folk mitszuldlk gemacht mit di farbrechens, wos der nacjonal socjalizm hot farurzacht. Er farszprecht in di ramen tun zajne meglechkajtn mitcuhelfn di Szeejrut Haplejta in zajn baclrk. In der artistiszn tejl hot zieh ojsgecejchnt h’ Kurland. Biz szpet in der nacht hot di jugent baj di klangen fun der musik getanct In a gehojbener s2timung iz der ojlom zieh fanandergegangen. A onweznder. Lojt der intijaciro fun hign komilet iz forgekumen in undzer sztot a fnjerleche akademje. gewidmet dem ersztn jorlog fun bafrajung fun di jidn. In di herleih dekoririe lokuln fun hign komitet hobn zieh farzamlt nie jidisze ajniiNijner fun sztot Hof. Di derefenung fun der akademje hot durdigefirt der forziender funhign komitei 11,' Wolf Wajt, weldier hot in a kurccr un mhaltxrajdier rede durdigefirt an analogje cwiszn der läge fun di genrezene jidisze KZ-lcr mit der jcc/iker läge. Zajn rede hot er farendikt mit a festsztelung, az di cjncike lezung fun jidiszn ןiroblem iz E. J., als eukunftike jidisze meludie. \od1 der gemachter hazkore durdin ojberkuntor Krauß nemt dos niori di diawerte Kegine Ilu ppert-Ging'dd, welche hot untergesztrodm di martirologje fun jidiszn folk beszas der ntildiome. Zi hot dermont di hekaiomben fun di jidisze korbones un fun dem ojsergcwenlcdm herojizm fun jidiszn kemfer. meldter liot zidi makrero gewen ojf ale frontn. Di garantje farn le.zu. des jidisze problem, iz a meditiker jiszuw in (Erec Jisroel, cu Wernen es zajnen gewendet di ojgn fun ale jidn in golus. Di hojjittejl fun der fajerung hol ojsgefilt di inhaltsrajdio rede fun M’ Ilorowitz fun Miindien, welcher hot derklort: — ln der doziker milchome hot das jidisze folk gegebn di szenste blum fun jidntum in der col fun 6 miljon, meldie zajnen nmgeJ.־u7m?n in di gazkamern un in die heldisze kamfn far frajhait un demokratje fun der weit. Di Problemen fun ale felker un lender zajnen gelezt geroorn, Di jidisze KZ-ler in Couburg hobn cum ersztn mol gefajert ln 15 maj 1946 dem jomtojw fun zejer balrajung. In di fajerlenhkajtn hobn zieh als ge st batejligtdi hem: Mischen UNRRA direkter, zajn fartreter Otamonow, un forsztejer fun der sztotfarwaitung Kaemerer. Der prezes h’ Opitz efnt di fajerung derklemdik di badajtung fun jom-tojw noch 12 jor Hitler-rezim un 6 jor fun di szreklechste lajdn fun martirer folk un ruft: az der jom-tojw tog fun Jecijas KZ, — der 15 maj — zol wem a simbol fun konsolldaeje un unceszterbarer solldaritet un Jcdjat ^Kacet-'faierimgen in 'Rajon aehdes, cu der farwirklechung fun undzere hejlike elln, ln ojfboj fun der jidiszer meluche. Ale farzamlte hobn mit ojfsztejn baert dem ondenk fun di gefalene kedoj- Der forsztejer fun der sztot Couburg: h’ Kaemerer, hot in nomen fun der sztot bagrist un gegebn di farzicherung, az di sztot Couburg iz grejt mit ale mitlen cu der widergutmachung. Der h’ Skora lejent zajne Uder fun KZ period, welche rufn arojs baj dl onweznde anerkenung. Der komendant: h' Mischen hot ojsgedrikt zajn cufridnhajt mit di fajerungen, ojf welche er hot bakumen a gewiss dafridikung un hot farzichert mit ale meglechknjtn mitcuheUn dl gewesene KZ-ler un zejere lajdnschawejrim. S’ hot ojfgeklungen dos lid fun Buchenwald, wos hot gemacht a sztarkn ajndruk ojf di farzamlte un mit gezang fun ״Hatikwa“ iz di herleche fajerung farendikt geworn. 15 maj 1946. Couburger R. G. nor mir jidn, wemens martirologje s' hot niszt kajn glajdm in der meltgeszidite, hobn noch zejer lezung niszt gefunen. Der redner hot ojdi ongewizn ojf dem grojsn Ines, mehhn es hobn a grojse tejl fun di jidisze masn mitn miln ojscuwandern in andere mekojmes, diuc Erec Jisroel un ujnlebn zidi ojf jesojdes fun asimilacje in andere goluserter. Er hot ojsgefirt in zajne werter, dos der ejnciker weg far undzer jugnt iz dos cugrejln fizisz un gujstisz far der eukunftiker produktiwer tetikajt in Erec Jisroel ojfboj. Di literarisze zajt fun progrurn hobn gebildet di gutbaarbeic recitacjes fun Fiszl Buth, Zujonc nn Argiemilsz. Mitn gezang fun ,Jlatikwa“ hoi der forziender di ukmleinje geszlosn. W, IV. Dem 15 maj hajor 8 in derfri hobn zieh ongefangen dl fajerungen in der anzbacher slnagoge in der onweznhajt fun delegirte fun der militerrcginmg. forsztejer fun BajeriszD-Hilfswerk un a kinder delegacje fun der kinderiolonje in Strüth unter der lejtun fun h' Klak un froj un M. Zelinger. Di fajerung hot zieh ongefangen mit oprichtn tfiles un mit a jizkojr, gemacht funm bagabtn chazn Friedman, noch welchn dl delegacjes zajnen in cwej lastojtes, welche di UNRRA bol geszlelt cu dispozieje. gefora cum Waldfried-hof, wu es iz szojn ales gewen eugegrejt. Ojfn bejs-almen iz onweznd gewen ojeh der birgermajster, welcher hot gebetn derlojbn im legn a kranc. 10 azcjgcr hobn zieh dl fajerungen ongehojbn; baj dem gedenktowl, Iz awekgesztelt gewom an ern-wach. Es hobn'geflatert di bloj-wajse fener. S' hobn zieh ongehojbn noch der rej dl kranclejgungen baglejt mit redes melnjonej dejojme. Der erszter lejgt dem kranc der forziender fun der, jidiszer khile h' Ceszlajnskl, noch im der forziender fun der Cijonistiszer Org.: h' Grinbaum. 11׳ Aftergut in nomen fun der hisloriszer komisje, in nomen fun dl jidisze partizaner h’ Raclaw, h' Gerzon in nomen fun Bajeriszn Hillswerk, un in nomen fun di kinderkolonie Strüth: der chajal M. Zelinger. Der lecter gejt der oberbirgermajster h' Kerner, weleher hot gchaltn a szcjne rede. Noch der fajerleehkajt iz 4 azejger nochmitog forgekumen in di lokaln fun Brandnburgcr-liof an akademje, ojf welcher s' zajnen arojsgetretn iarszidene redner, s“ zajnen ojeh ojsgefirt gewom a raj gezang numern un deklamacjes. Arum 9 azejger ownt hot zieh di akademje geendikt noch dem ongenemen farbrengen mit tenc un in der cajt fun di pojzes hot der chazn Friedman zieh ojsgecejchnt mit herlecher ojffirung fun opem-arjes. G. G. Anzbach. 15. V. 1946. Bamberger Lager-Szpigl. Donersztik, dem 16-tcn maj 1946 zajnen forgekumen waln cum komitet, rewlzjonskomisje un disciplinal-gericht. Cu di waln zajnen gegangen farejnikt: Di Cijonistisze Organizacje, Agude, Mizrachi, Kombatantn un Umpartejsze, chucdem hot ojeh figurirt a liste fun forgeszritene ungarisze Jidn. (!) Es zajnen gewelt geworn ale kandidatn tun blök, baj zer szwacher walfrekwenc. Szabes hot gewajlt — ale gast fun der cijon. org. — der wiceforzicer fun Minchner C. K. h’ D. Tteger in der baglajtung funm szlijach fun Jidiszn Agenc h’ Zamri. In ownt zajnen dl gest arojsgetretn ojf an cfntlechcr farzamlung in teater zal. Di redner hobn gerufn cu konsolidaeje un cu kamfsgrejtkajl ojsfirndik, az ojfn jojszer fun der weit kenen mir niszt rechenen. Mir muzn ojfcwingen der weit undzere gerechte foderungen. Un chocz undzer flziszer kojech iz klejn, wein mir — zajendik farejnikt — szteln di weit far geszejenc faktn nn dan wein di farhakte tojern fun undzer E. J. ojfgebrochn wem. Der rabiner Szaplro ruft cu produktiwer un gajstiker haebszara far E. J. Womt far di gute golusn, welche mir hobn szojn genug gehat un wajzt on, az dos ejncike ort far jidn iz gewen un wet zajn nor E. J. Der ch׳ Wagnfisz badankt dl gest un ruft iX'fsÄ״* p%t > V* 9■ cu farejniknng unter der fon fun der Farejnikter Cijonistiszer Organizacje ״Ichud“. Inm lokal fun Ichud iz eugegrejt geworn a banket farn h' D. Treger. Es zajnen zieh cuzamengekumen di forsztejer fun di organizaejes un ajngeladene gest. Cwiszn di gest zajnen gewen der direkter h’ Capilongo, h'Petraszka, h’Blacke un h’Georg Herszlikowicz. Culibn opforn fun h' Capilongo, welcher nemt iber di onkrung fun grojsn jidiszn dem azojgerufenem tejl ungarisze un pojlisze jidn, wajl er ken nor ejn min Jidn un azelche darfn nor ekzistirn on szum cunemenlszn. Der h’Treger hot — gezegnendik dem lager in Ansbach, iz der banket farwandlt geworn in a manifcstacjc farn awekgejndn h' Capilongo. Ale redner hobn ojsgedrikl zejer badojrn culib zajn opfor un hobn im hareik badankt far zajn fruchtbarer arbet, ojsdrikedik di hofnang in kuren wider cuzamen cu zajn. Der h’ Capilongo hot a gerirter gedankt un farzichert, az er wet ojf zajn najem postn dinen getraj der jidiszer zach, wi er hot es biz ject ge tun. Baj gelegnhajt hot er ojsgedrukt zajn wuncz, az es zol farszwindn der antagonizm cwiszn h’ Capilongo — im gewunczn, az er zol ojf zajn najem posin in zinen hobn forcuzecn mit der zelber energje, wi im Bamberg, zajne batnijungen letojwas undzere farpajnikte briders. In a frejlecher sztimung un warmer atmosfere iz der banket geszlosn gewom. Der najgewelter komitet hot dem 20-tn maj opgehaltn zajn erszte konsliluirnde zicung, ojf welcher s' zajnen gewelt geworn: H' Dr. F. Wejnik . . . Forzicer ITL. Kisz.Yice-Forzicer H׳ B. Fogl.Sekretär H’J. Mermlsztajn . . Wojnungs-amt H' Fajnsztat un Landsman.Wirtszafts-amt H׳ Sz. Berger.Zicherhajts-amt H’ M. Herszkowits . . Arbet un gezndhajta- H’ M. Lachmanowits Kultur-amt Dos gericht basztejt: Fun di Hern Mgr. O. Plalper, D. Schweitzer Di rewlzjons-komisje — Hern Mgr. Roznberg, Sztajnek un Nemethy. Culibn Opfer fun Hern Capilongo un andere UNRRA-baamte, wein mir muzn opwartn ojf dem entfer ojf undzere bamerkungen in injen baszpajzung un bakiejdüng. Doch wundert undz, farwos di choszewe MlssRondot un di lajtnde UNRRA baamtc — weiche biajbn ojfn ort — szwajgn un nemen niszt on kajn mitlen awekcuszteln an Ordnung ojf di ongewizenc erter. Dos szwajgn ruft arojs baj a tejl ongesztelte wajterdike chucpe, azoj hot ejne fun dl badinerns fun der kinder-kich — wen es zajnen gekumen 3 kinder in der baglcjtung fun a mulcr — zieh cebejzert ongerufn di froj mii zilzulim un kajn esn niszt gewolt gehn. (Cwiszn di kinder iz gewen a kind fun 3 jor.) Mir wiln hofn, az der najgewelter komitet wet zieh mit di ale injonem farinteresirn un ajnfirn dem geherikn ordenung inm lager. Ch. Goldzamd. Jecijat Kacet fajerung in Bamberger lager. Dem 15 maj iz in lager gefajert geworn ojf a fajerlechn ojfn der jortog fun bafrajung. Oji der tribune fun mszejn dekorlrtn teater-zal, zien forsztejer fun ale organizaejes cwiszn zej farnemen dem ojbnon di UNRRA forsztejer un di lager komisarn, di forsztejerin fun Joint un Her Brojer fun de sochnut. Baj di transparantn sztejt an em-wach fun dl kombatantn mit zejer fon. Der her Kiss efnt di akademie un derklert di badajtung fun jom tew. Es tretn arojs redner fun ale grupirungen in lager. Mit a fllfarbiker rede tret arojs der ch. Sznice, — ongebndik di postulatn far welche mir flm undzer kamf. Noch a sztarker rede fun ch. Wagenflsz, formlrt zieh a demonstraeje in welcher s' nemen ontejl ale organizaejes mit zejee fener. In der szplc fun der demonstraeje gejt der cijonistiszer askn ch. Wagenflsz, di kinder mit prof. Lakser berosz, di kombatantn, cijonistisze organizaeje, Agude, Mizrachi un Bcjtar. Di demonstraeje, weiche hot durehmarszirt di gance Nürenberger gas macht ojf ale a gewaltikn ajndruk. Wartman.

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.