Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1946-05-24 · 10 (24.5.1946) · p. Seite 6

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
1 (1946)
Issue
10 (24.5.1946)
Date
1946-05-24
Page
Seite 6 (sequence 6)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
64% known words query
IRI
…/7242850-8596732-8602041--088-8598045
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

No entity mentions on this page.

OCR text

ZAJT 6 (JNDZER WORT FRAJTIK. 24. MAJ 1946 Wü vz das. Centcat tecdec...? Ojb mir hobn amol gclezn ojf dl szp&ltn fan ,.Undzer Weg" an artikl wegn jidisz teater (geszribn fun h' Legat), wegn der nojtwendikajt fun s2afn a jldlsz central teater, wos wet darin dadlnen di gance amerlka&er n>ne mit a rejn jidisz wort un •must Der szrajber hot datont az mir Jidn darin kejnmol niszt zajn opgesztanen fun andrere kulturele wertn. Wu mir zajnen, darin mir zieh ojslebn normal. Zol zajn, az mit xien do. wi caJtweJUhe tranzltp&sazirn ojf di peklech. dos hejst ober nlszt, az mir darin Iber dem durchgangs-period zajn opgerisn lunm lebn. un lozn andrer neszome largrebt wem. Oder andrer gajstike szpajz zoln mir derwaj] szepn baj der arumiker gezelszaft? Un do hot zieh der ojbndermonier szrajber opgesztelt ojf der wlehtlkajt fun a jldlsz teater, als azelchn, wos 1z zejer nojtlk als a mitl fun dercljung. Dos hobn mir farsztanen ln der Wendung fun ״Ündzer Weg“. Un mir ale hobn dos take bagrist un mit umgeduld ge wart ojf der reallzacje fun dem gebojbenem ideal. A cajt szpeter lern mir an anonz, az ln dl nechste teg derszajnt dos central teater mit lr erszter ojfirung. Kreftn zajnen szojn do, ojgerechnt aflle baj dl nemen. A dankbare frejd bot undz arumgenumen lejenendik dl darike meldung, Iberbojpt dl sdchtn, wos Interesim zieh speejel mitn jldlszn wort Fun der majse, hot zieh ober ojsgelozt a bojdem. Zajendik cufellk ln München hob ich zieh mit der frage farinteresirt Cum badojem hob ich zieh derwast az dl Idee fun szafn a central teater hot zieh ojsgelozt mit a zejfn-bloz. Mit grojs farblterung hob ich di jedlje ojf genumen. Ich wil mir ober derlojbn cu Iregn baj di chawejrim inlcjatom. baj der münchener centraler kultur-lejtung, wu 12 ajer konsekwentkajt? Wu 1z ajer fsrant- ■wortlechkajt? Cu wos hot Ir zieh untergenumen cugrejtn a szojszplier kolektlw in München, ojb lr kent nlszt Ich hob cu jener cajt szojn geszribn ejnmol in dem ersztn numer fun ״ündzer Wort“ an artikel. in welchn Ich hob zieh gewendet cu dl Inlcjatom — weg□ szaln a central teater. Ich hob dort ongewizn dl nlszt-richttke metodn un eugang cu der zach. Ich hob ongewizn. az szojszplier darf men onhojbn dereijen, bildn zej. Wajl kajn alte zajnen niszto, un mir darin lun zieh zelbst ojsbildn naje kadm. Dos lodert dl cajt. Ojf alte profesjonallstn ken men zieh nlszt farlozn — baj zej feit der hlslahawes cu dem. ün ot, hobn mir zieh ibercajgt. Fa zajnen gekumen cu undz kajn Bajem dl chawejrim Jonas Turkow, Diana Blumenfeld un der zinger D. Epsztejn. Wos hobn zej undz gebracht? Wos hobn zej cugeholfn cu der grlndung lunm teater? 8' hot zieh arojsgewizn dos larkerte. Zej hobn afile nlszt bawillgt cu kumen ln di klejne erter mit zejere koncertn, ojsklajbndlk zieh dl gre- Meldung fun Merkaz Glilit Bamberg. In dl forsztejnde waln cum Waad H&cljonl lun Bamberg-sztot kenen antejl nemen nor dl. welche hobn oj&efilt 82' elonlm. Glajchcajtik machn mir bakant, az szabes 35. V. 4 azejger n. m. kumt for In ojbdermontn aal ajn forwaliarzamlung. ojl welche es wert cuzamengesztelt di walUste. Ale chawejrim wem ojlgelodert pinktlech cu derszajnen. Mazkirut Glitil. Bamberg. sere punktn cullb a farsztendlecher sibe, un dos 12 ales. Zej hobn largesn, di chawejrim artlstn, az jeder jidiszer kibuc hajntcutog. wl klejn er zol nlszt zajn. 12 er baj undz tajer un hejllg. Er lartret miljonen, wos zajnen mer Faxwos hot ir rezignlrt cu szafn a een* tral teater? Efszcr wolt Ich zieh gewendet cu di ekzistimdike teater-trupn ln larszidene erter, rufn zej ojl a cuzamenfor, un zej zoln fun zieh zelbst arojsgebn dos beste fun bestn, kedej azoj arum szafn a central Es iz gewunszn aza min cuzamentref. Adurchszmuesn zieh wegn eile un ojlgabn fun di ekzistirnde amator-krajzn, dram. studjes u. a. w. Kontrolim di tetlkajt lim manche krajzn, welche hobn nlszt kajn szum ekzlstenc barechtikung. Es ekzistim teater-krajzn. welche zajnen iberbojpt opgerisn fun Jidlszn gajst, um szplln zejer szund Ojch in fremde szprachn. Cu dem hefkcjres muz nemen a sof. Ich wll hofn, az majne werter wein grünen an opklang baj dl larintcresirte krajzn. Ich bet ojch an entler un a klormachung in der frage, larwos 1z niszto a jldlsz central teater? Cum ladaq. $un dafeaiuug.. Niszt lang hobn mir gefajeri in Fürih dem tag fun 14-tn Ijar. dem jorcajt, mos di szejris haplejia hot basziimt als andenkung fun bafrajung un fun zig fun di alliirte armejen iber dem cebuszemein mildn faszizm, ameknemendik baj im dos recht ojf majterer ekzisfenc. A ganc jor iz awek zajt di ibergeblibenc jidn in getos, lagers, sziejendik efszer szojn bajm szroel fun brenendikn szajterhojfn hobn mit zejere lecte kojehes adur dt gerisn di szteddike drvtn un zajnen arojs ojf der fraj. S’ zajnen arojs menczn fun nase farfojlte bunkers un hobn derzen di erszte sztraln fun der liditiker zun. Noch aza langer cajt farmaiert un szwadi. Sztvadi, niszt nor fizisz, nor ojdi moralisz, majl wer iz geblibn? Ediod, meir, usznajim mimiszpodto — dos iz di Statistik fun jidiszn folk. Arojsgejendik fun di lagern hobn mir mer mejniker derzen miazoj un mosfara Charakter di ojslezung trogt. 11 ir zajnen ojsgelezt fun organizirte pogromen, di szakaln, welche zajnen szuldik in undzer fragedje, rojbn undz majter. di al-pi-nes ibergeblikene fun der szejris haplejta■ Far undzere ojgn sztejen di bilder fun Stuttgart, Landsberg un andere erter. Di merder zajnen zidiernodi A dokument $uh wicktikw badafamfy MEAoouaeTe*: W Dlrltlcn, 1! »®fcc«*♦ Jmlah r»f\jg»»?•171. eeaanfihi« r.rscrau tb»t tust «•M »Hl &♦ cas raadar hl» ie y*tdu^ In lecler minut meldet undz der Mazkirut Di waln cum Waad Hacijoni in Bamberg, welche zajnen lestgczect gewom ojfn 26-tn maj, wl ojch di forwaliarzamlung. lestgezect ojfn 25-tn maj. wein niszt forkumen. Mazkir. Hornung. #*♦*»»***** ***«-»* ****««*« »*** * Majne libn kolegn. * * MALA GELSTAJN * * LAJB DIAMANT * * zu zejer chasene a herclichn mazl- * » tow wlnszt * Sophie Löwenthal. * * A hareikn mazl-tow far undzere Irajnt % BLIMA LEFLER » NACHUM CIMMERMAN * cu zejer chasene wlnszt * Jidiszer Komitet in Couburg. ****** *********************** AWendung fun gen. Andern«, komendant fun der I-ter dewizje cu di zemtleche militerisze machts-organen in 1-ten dewizje• gebit, bcnojgej landwirtszaftsleche Mir hobn ongehojbn bojen di kibucim ojf a niszt koszem ojfn, kegn dem wiln fun farszidene orts-machtn, welche hobn niszt gewolt zeen di Jidn, ojser di lagern, ojf a festn prodnktiwn bodn. Choc dem iz dl dajezisze ekonomie gewen unter der direk• ter ojfzicbt fun der militeriszer macht, welche hot gehaltn, az jetwede producirte szpajz fun dl landwirtszaftn, darf zorgfeltik raejonirt wem Bekicer, zej hobn nlszt gewolt, az Jidn zoln zieh bazecn ojf landwirtszaftn. Far• seidene jidisze askonim, hobn zieh bamit wegn dem baj der militeriszer hojpt-kwartir in Frankfurt — ober on derfolg. Doch mir, in undzer gebit hobn mit farszidene metodn un wegn doch derwobn etleche ewaneik wirtszaftn. ojf welche s’ zajnen bazect geworn 14 kibucim. Leetens untern ajnllus fun dajczi$2c machts-rechilesn, bot dl hojpi-militcr macht gewolt szlisn undzere landwirtszaftsleche kibucim — ober di gzejre iz noch a sztarker sztadlones botl geworn, un di batrefnde dajezisze macht wert ojsgeforszt Jeet zajnen undzere kibucim legalizirt, un UXRKA wi ojch di milileriszc macht iz farinteresirt in zejer ekzistenc. Der briw fun gen. Andern« iz der bester ojsdrnk fun simpatie cu undz, on wet gewis helfn in undzer wajterdiker produktiwer, cijonisti- Capt. Chaplain A. Spiro. niszt zat mit jidisz blut, zej darfn nodi korbones. Ale felker Jodern zejere redit. Zej fodern zejere teritorjes. priioiligjes, ober mir, welche blondzen szojn a jor cajt ojf der farszoltener erd, lebn wider in di enge, niszt menczledie badingungen in lagern, un azoj zecn mir fordern majtern S" iz noch niszt di cajt fun ojslezung. Di englisz-amerikanisze komisje batradit nodi undzer gojrl, dem gojrl fun cebrodiene menczn, meldte zajnen adurdi a derner-meg, un wiln ahejm, toeldie darf zajn un muz zajn di jidisze meluche: Erec Jisroel! Di SOO 000 certifikatn zajnen noch niszt kajn lezung far undz, dos sztelt erszt for 5V. funm klejnem hejfele jidn. welche kenen niszt un torn niszt blajbn in Ejrope, wemens erd hot ajngeszlungen azojfil kedojszim. Der Jiszum blutikt ject, undzere brider. kemfn. Uir zajnen ibercajgt, az zej ' wein ojskemfn far undz a hejm. Zej benken noch undz un zej mejm, az mir zajnen niszt mer far Ejrope un Ejrope iz niszt mer far undrf A klejner procent fun undz hat zieh nodi niszt ojfgediapt fun dem letarg. zej zajnen nodi kurcz.iditik un traditn niszt far a eukunft fun undzere dojres, mir zogn zej un wornen: Zoln ajeh niszt rejen fremde opgeter! Kerl zieh cum makor un helft bojen a jidisze medinel .Vir zogn zej: Wadi ojf, jidisz folk! Famidit dem golus, men niszt, wet didt der golus farniditn! J■ Margulus. Fürth. faiecMt# (tu* jecifas Haut iu ffUuMuty In onweznhajt fun 120 chawejrim wechawejrot, hot der forziender fun cijonistiszer org. cb B. Szarnocha derefnt di farzanilung un in kurce werter ojfgeklert di badajtung funm historiszn tag. Noch der bazkore fun ch’ Lax hot dos wort bakumen der red. ch' Jungsztajn fun Bamberg, welcher hot gegebn an historiszn iberblik, onw&jzndik ojf ale wichtikste msmentn. wos zajnen niszt ojsgenact gewom durch undz culib farszidene sibes. Di sztendike inejnungs farszidnhajtn ewiszn undz, di optimistisze iberszecungen fun undzere Politiker, hobn farblendet di ojgn welche hobn niszt gekent forojszen dos trojrike, welches iz geszen un firt ojs: ,Di szejris haplejta darf kojdem kol zieh iberszichtn un wem prodaktiw, fizisz un psichisz cugrejtn zieh cum ״jeeijas Ejrope“. Der chawer Drexler hot b&rirt dem hajntikn kataklizm un dem anterszejd fun der badjung fun Jiszuw an fun amerikaner jidntum. Ch'Kluger analizirt dem historiszn tog fun 14 ijar un derklert di wichtikejt, wos der tog wet szpiln far undzere eukunftike dojres, wajl bis hajnt hobn mir gelernt undzer geszichte biebdej cu wisn wiebtike historisze dates un niszt ojsgelernt a muser haskl: Abarbanel hot gemuzt farszeltn dem jid, welcher wet zieh umkern kajn Szpanjen, zet ojs, az kloles hobn geholfn bescr, wi inkwiziejes. Mir wiln niszt, az undzer eukunftike historje zol zajn geszribn in Ejrope un wegn jidn fun Ejrope. Undzer geszichte darf zieh onhojbndik fun dem jor farbundn mitn Jiszuw, welcher fargist blut far undzer farendikang mit der blntiker ejropejisxer tradieje. Es redt dan der szlijach fan Merkaz ch' Cwi Horowitz, welcher macht ojfmerkzam di jidn, di jenike, weiche hobn tendenen cu emigrirn ergee anders/, az di iluzjes fun tojszn di golus-lender, wein lern undzere ongewejtokte fragn. zajnen falste. Er sztrajeht ojch unter, az es ken forkumen di iberchazerung fun der geszichte. Es hot noch der ch' Cwi fun kibuc N1LI baszonken di onweznde mit a raj szejne recitacjes un ch' Donjek mit der lid ..Dos sztetel brent“. Dan hot der ch' Szarnocha geazlosn di farzamlung mitn gezang fun ״Hatikwa“. Kluger.

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.