Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 1 (1946)
- Issue
- 9 (17.5.1946)
- Date
- 1946-05-17
- Page
- Seite 3 (sequence 3)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 62% known words query
- IRI
…/7242850-8596732-8602024--069-8598034- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
FRAJTIK, 17, MAJ 194(. UNDZKR WORT ZAJT 3 FUN DER POLITISZER WELT BB Politiszer In der cajt wen in Parte fcrajcn zieh In farblterte kamfn dl szwerdn fun dl 4 ojsem mlnlstorn, hot dos francojzisze folk antszldn dem S. V. 46 mit ft kuren ,.Jo" oder ״ncjn“ wegn dem szikzal fun dem najem konstitueje-projekt. ,.Der kwal fun Jeder suwerenitet“, wi es bacejehnt der artikl 2 fun dem Projekt dos francojzisze folk, hot eugegrejt a grojse Iberraszung di newijes fun der inlendiszer un ojslondlszer press. Mit a farheltnesmesiker Meiner Iberwog fun 1.120.000 negative «timen hot er diskreditirt zajnc reprezetantn. weiche hobn dem 19. IV. ojeh mH a klejner merhajt fun LS «timen ongenumen dem Projekt. Di forwal-kampa&ie te ge Art geworn mit an echt franeojnsm temperament. Dl konstitueje onhenger, komunlstn un soejalistn. hobn zieh bannet mit dem argument. &z es te cajt cu endikn mitn prowizorlszn, poll- 'tlszn cusztand, welcher herazt ln Frankrajeh zaJt dem sol tun der mllchome. Lojt der mejaung fun dl Unke te fun praktiszn sztnndpunkt gefedert, az Frankreich zol zieh fcenen legitlmirn mit a fortszrltleche konstitueje. eugepast cu dl naje hlstorisze badirtgungen. Bazunders dl basztimung fun dem Projekt, az di suwerenitet fun der meluche ken bagreneet wem cum zichem dem welt-szolem. wolt gegebn di francojzisze forsztejer, ojf Interaacjonale konfereuen u□ baj diplomatisze arojstrltn, ketarke ata tu in di heut. Di opoäee mit Bidault's repubiikanlsze folkspartej un Herriofs radikale soejalistn berosz. hot di konstitueje krltiklrt als antidemokratlsz un antlrepubUkanisz. Dem ejnkamer-slstem hobn zej bacejehnt als a kunstrukcje fun parlamentariszer dlktatur, enlech cu di ajnrichtungen fun hltleristiszn Wifi emes un will lignt te anhattn in der propagande fun bejde edodim? Lomir warfn a blik ojfn Inhalt fun dem Projekt. Er bajstejt fun 127 artiklen un 2 kapltlech: ״dekleracje fun mencznrecht" un ״äjnriditungen fun der rtpubUk." Der erszter kapltl te a moditlkacje fun dem rewoiscjonem dokument fun Jor 1789. eugepast eu der Jectlker geszlchtlecher antwiklungs-stadje. Hagam dl rcdakcje fun ejnike forszrlftn hot arojsgerufn beejs di debatn in der konstituante gewiss forbahaltungen, hagam Herriofs foderung, niszt cu endera dem deklaracje-tekst fun 1788 un lieclistns im dergenen, hagam c. b. dl ־bamijungea fuh der republikaniszer parte] durchcuszmuglen unter der form fun ,Jerefrajhajt“ dem slstem fun konfcsjonele szaln. hot zieh doch der tej! fun proJekt culib zajn demokratiszn Charakter niszt cugepast cu blllke partejisze polltisze szpiln. Dos cind-material te anthaitn erszt in cwejtn tejl fun dokument. Er baeijt zieh specjel ojf ewe] injonim: di rol fun parlament un ojf dem ojfn fun wein dem meluehe-preztdent un *ajne funkejes. In der entgütiker ojsfarlikung fun pro- Jekt bildet der Parlament dl ejnclke politteze un suwerene kerperszaft, gewejlt ln a geheimer, algemejner un direkter opsztlmung. Baj zajn zajt sztejn ewej andere farzamlungen fun bäratndlkn. Charakter, wos darin torraozim zajne cu wajtgejndike declzjes. Der Wirtszaftsrat, welcher basztejt -fun 125 forsztejera fun dl profesjonele farejnen, arbetsgeber, handwerker un fraje barufn, darf baratn in ale wirtszaftleche un financjele injonim. achuc dem budzet, welcher unterligt der ojsszllslecher kompetenc fun pariament Der Ojbersster Rat fun iberjanzikn Frankreich basztejt fun 140 mitglider fun Frankreich un 70 Tun dl kolonjes un glt arojs beejs zajn 3-joriker amtstetikejt mejnungen iber ale gezeeprojektn ewiszn dem ersztn un cwejtn lezn zej in Parlament. Ojf aza. ojfn kenen bejde baratungsorganen a dank zejere mejnungen. zachleche un fachmenisze forszlagn, baajnflusn di decizjes fun Parlament. Dl szefer fun dem Projekt hobn gehat bedejc ln onhojb cu rcducirn dl rol fun meluche prezident cu a rejn dekorative rol. Di szarl fun der bagrenecung iz gewen gewendet kegn der perzon fun gen. de Gaulle, welcher hot ajngenumen a specjel ftjnliusrajche poztcje als meluche-szef. Di demisje fun de Gaulle sztejt, warszajnech, ln cuzamenhang mit der gezeegeberiszer opzlcht. Di wajterdike debatn ln dem injen hobn _ bawizn a badajtnde mejnungsfarszidnhajt Bazunders hejs te gekemlt gewem. ojf wosfara ojfn men zol wejln den! meluehe-prezident. Fun onhojb hot men proponirt az der Parlament zol ojswejln dem hojpt fun der meluche mit a kwalificirter merhajt fim V» sztimen un dem premler mit a gewcnjlecher merhajt. Iberzicht Dt repubiikanlsze partej hot oponlrt, az di zelbe lnstanc zol wejln glajchcajtig dem -eluche prezident, dem szldsrichterlechen faklor tun gezecgcbcrlszer kerperszaft, un dem premler, dos ekzekutiw Organ. Derfar hot di repubiikanlsze partej farlanst fun Ir cad dos cuzamenszmelcn fun dem Wirtszafts-rat mltn OJbersztn-rat in ejn kerperszaft, wos wejlt dem meluche-prezident. Kegn dem hobn zieh kegngesztelt di komunlstn. Zej zajnen.arojs fun sztandpunkt, az di erszte ildl ln der meluche darf szpiln der Parlament, als direkter ojsdruk fun folkswUn. Der republikaniszer forszlag hot bedeje cu szafn a farmaskirtn sen&t, welcher wolt gekent sztem dos funkcjonlrn fun Parlament. In rezultat fun a kompromis fun bejde tendenen, hot men zieh geejnlkt ojf di waln fun prezident durehn pariament un Ojbersztn-rat. DI rol fun melucheszer iz hojptzechlech a reprezentatiwe un eu zajne wichtigste recht gehört dos forlejgn dem Parlament dl kandldatn ojf a premler. nochn ojshenj di mejnungen fun dl pollttsze partejeh. On sofek bazict dl koncepcje fun einkamerpariament. wos rajst iber mit der tradieje fun senat, a rewoluejonern Charakter. Ir enlechkejt cu ejnkamerdlke Organen mit a enlcchn klang in ojtoratiwe meluches lz nor ojberflechlech un szejnbar. Der parla- Najs fun faeeffUlctc Svlatu■ USA opgeszlelt di Hferungen far FoJIn. Washington. Der sztatsekretar hot oflcjel derklert in Washington: Di amerlkanisze regirung hot baszlosn tejkef ibercurajsn di liferungen far Pojln in di ramen fun di kredltn fun SO mlljon doller. Di sibe fun dem baszlus te, wos pojln derfllt niszt di farflichtungen. welche zajnen basztimt gevom in der klauzule eu der halwojc. In Pojln hot men niszt baszimt di genoje date fun di waln. un 8' ekzestirt dort niszt kajn frajhajt fun der press. Hoower curik in Amerike. Washington. Picz. Truman hot ojfgenumen Hoowern, welcher hot zieh curikgekert noch dem bazuch in Europe, Azje un Wajtn-Mizrech, blchdej festcuszteln di ernerungslagn in der weit. Der amerikanisier liandls-flot far a sztrajk. Waszyngton. Der farband fun di matrozn fun der amerikaniam handls-ßot, welcher cejlt 180 tojznt matrozn hot gemoldn az ojb es wein niszt gebechert wem dl lojnen zejere. tretn zej cu dem 15■ VI eu a general- Washington. Dl am. regirung hot arojsgeszikt fax ale farejntfcte feiker ajnladungen ojf dem eksperlment mit der atombombe, welche wet forkumen in 6 monat arum ojf dem Pacific. Washington. Di komteje far emigraeje ongelegnhajtn fun am. kongres hot arajngetrogn a Projekt, welcher szlist ojs ojf sztendik di emigraeje kajn Amerike fun dajczlsze nacis un italjenlsze Taszistn. Washington. La Guardia, der gen. dir. fun UNRRA hot geködert dos ajnszteln a stabil» rmt. welcher zol kontrollm dos cutejln fun dl szpajz rezerwn far di lender badrote fun hunger. Er hot ojeh krltiklrt di administraeje iun dl D. P. antsztaltn. wi ojeh di amerikanisze Politik benogeja der emlgraeje ln dl F. Sztatn fun farszlepte per- Cftgtaud London, In farbindung mit dl ongehojbene eaglo-amerlkantsze pertraktaejes hot Premier Atlee derklert in cngliszn unterhojz, az G. Britanle hot forgelejgt der egyptlszer regirung dos arojscljen zejer militer fun Egyptn. Der termln, wen di ewakuaeje wet zieh onhojbn, wet basztimt wem ojfn smach fun a farsztendlkung. Ojeh wet zajn di teme fun di baratungen, welche mitten darf onemen dl egyptisze regirung in fal fun a drojerndlker mllchome, azeszol meglech zajn a kcgnzajtikc hilf ewiszn bejde lender. in der debate hot forgeworm Churchill der regirung, 1\z zl grobt unter dl brltisze imperje. Ojeh Eden hot gefregt, cu ment te lojt der opgeworfener konstitueje der ojsdruk fun folkswiln, forgebracht in demokratlsze waln. Er iz efszer gewen der ojsdruk fun der tendene, kdej ojscumajdn di trojerlke derfarnngen fun dem kamt ewiszn pariament un senat In Frankreich far der mllchome. Dl dozike kegnzacn zajnrn gewen a rezultat fun farbisene partejkamfn un hobn In sof-efekt derfirt cu der katastrofe Iun 1940. Di naje instltucje fun dem ojnkamer-parlament hot gezolt farlnjfn dl kamfn un dermeglechn a demokratiszn organ giehere declzjes in ajnktang mitn wlln fun dl wejler. In der binzicht iz der francojziszer projekt gewen an ojsdruk fun ewoluejonere sztrebungen, bacejehnt mitn nomen ״demokratie fun sztarker hant". Der negativer rezultat fun referendum hot, efszer, ■zajn makor fun dem, wos der franeojzteer birger. niszt gekukt ojf zajne demokratlsze Onszojungen, hot mojre. az in der jectlker nochmllchome-cajt, ful mit wirtazafUeche un financjele szwetikejtn, zol a ewentueler nlsztgelungener politiszer rksperiment niszt i&rgresem di dozike szwerikajtn, sztemdlk azoj arum dem ojfboj fun land. Un efszer Iz ajngetretn an iberrukung fun di polltisze kojehes ojf rechts ojs mojre far. der dlktatur fun dl linke. S'iz szwer ln Jectlkn Moment eu far entfern di d02ike frage. Men ken zieh rlchtn, az mer licht wet faln ojf dl polltisze sztimungen ln Frankrajeh ln rezultat fun dl waln cu a najer knastituante <2. VL 46), welche wet baarbetn a najem konstitueje-projekt. der Welt zajnen di egyptisze kojehes genug sz.tark kedej baszlcn dem Suez Kanal. In zajn entfer hot Atlee untergesztrochn, az di jectike regirung damit zieh azoj wi ale frijerdlke, wegn der zicherhajt fun di lebnsarterjes fun dem drittem imperjum un ojeh wegn Suez Kanal. Ojb di Unterhandlungen mit Eeyptn wein niszt derfirn cu a cufridsztelndlkn rezultat, ln baeijung cu der zicherhajt fun Suez, wet der pakt fun 1936, welcher zet for dos blajbn fun britlszn militer in F4!yptn — farbiajbn in kraft. Mit a merhajt fun 327 kegn 158 hot men opgeworfn dem forszlag fun der opozieje wegn bazajtlkn dem regirungsprejekt in der frage wegn opeijen dos militer fun Egyptn. London. Sir Samuel Hoare, der gewesener britiszer ambasador in szpanjen ln 1948 hot ferefntlecht zajne zichrejnes, In welche er brengt arojs az Franco iz gewen ibercajgt ln dom nlcochn fun di aksraeluches un az er hot gehat bedeje ojfszteln a szpanlsze imperje un ajnglidem dem Gibraltar cu Szpanljen. London. Ojf der konterenc fun dl dominiums ln London lz basztimt geworn az Dajczland darf denneglecht wem dos szafn fun a ejnhajtlecber wirtszaft welche zol ober niszt kenen ojsgenuct wem cu milltertsze ewekn. London, Dl emlgracje-kwote kajn Austra- Ile trogt ojs 70.000 fliclilllngen un farszlepte perzonen Jeriech. London. Dl forsztejer fun Australien un Kanadc hobn ojsgedrikt zejer umcufrldnliajt mit dem baszlus fun Atlee, wegn opcijen dos engllsze militer fun Egyptn, un hobn ojeh derklert, as zejere forsztejer ln London hobn far dem baszlus niszt gesztimt. Entfemdik ojf dl replikes fun Australien un Kanade hot premler Atlee derklert, az di premier-ministorn fun dl domlnjes hobn gewnst wegn baszlus. ober der baszlus iz geworn ongenumen durch der engliszer regirung. welche trogt di fule farantwortlechkajt far der zicherhajt Tun der britiszer imperje. iluslaud In Rusland iz ajngefirt geworn a ministerlum far szpajzrezerwn un a mlnisterium far rezerw-materialn. In Moskwe hobn zieh ongehojbn grojse pertraktaejes ewiszn Rusland un Jugoslawjcn. Dos moskwer radjo hot bakänt gemacht dl wunizn funm engliszn szraJber Bemard Shaw cum rusiszn folk in farbindung mitn jortog tun zig iber Dajczland. B. Shaw — azoj meldet der radjo-komunikal — hot forojsgezen fun der erszler mlnut dos ekzistirn fun di Sowjetn, zejer cukunftlke macht un er hot kejnmol zajn anszojung niszt gebltn. Generalissimus Stalin hot bakumen fun premjer Atlee a telegram ln cuzamenhang mitn Jom-tojw fun 8-tn maj. Atlee drlkt ojs zajn hofnung, az bejde lender wein wajter in cajt fim szolem cuzamenarbetn zaendik gebundn mitn opmach un ongeherlkejt cu der UNO. In Moskwe iz ongekumen Earl Browder, der ojsgesziosener firer fun der komunlstl- «er partej .ln Amerike. JMnskwe. Es zajnen geworn ongeknipt diplomatisze bacljungen ewiszn Rusland un Island. Tacsade.Uudtt Marszal Graziani, der gewezener milchome minister fun der rcpublikaniszfuszistlsser Musollnl-reglrung, wet gemiszept wern durehn itaijeniszn specjeln gericht far mltarbet mit di daejezn, dem In Finland hot men ajngefirt ln lehn a naj gezec ojfn grund fun welch» men brengt in arbetslagern di ale. wos wlln niszt Lidern. Der francojzlszer kablnet hot baszlosn, nochn opwarfn dem konstitueje projekt durehn francojziszn referendum, fortzeen zejer arbet bizn 2 junl. DI bajertsze monarr.hlstlsze partej Iz ojfgclcjzt geworn durehn szef fun der minchener militermecht, kolonel Eugene Keller. Der kenlg Victor Emmanuel II. hot abdiktirt un der najr eknig Umberto der n. wet anerkent wem durehn dem Ministernrat nochn onkumen kajn Rojm. Der gewezener kenig cuzamen mit der famllje iz opgeforn ojf a szif als frajwlliger farszikter, warszajlech kajn Kairo. S1 lz bazajtikt gevorn fun titl tun najem kenig der opzac ״fun gots gnod un folkswiln“. Candolfo Pacciardi der firer fun der republikaniszer partej hot gemoldn, az der najer kenig hot ln zajn cajt arojsgeszlkt tojznter telegram en wegn zajn untertcnikejt cu Mussolini. Dl belgisze regirung hot arajngetrogn a formein Protest in der subkomlsje fun dem zlcherhajtsrat ojscuforszn dl szpanlsze frage. Dl sibe iz der opzog fun gen. Franco arojscugebn dem gewezenem!teer fun di rexistn Leon Degrelle. I^on Blum hot derklert az er wet niszt kundidirn cu di parlament-waln. Di arestirte faszistn, welche wem baszuldikt ln awekganwenen Musollnte tojtn kerper hobn mojde. gewen, az der plan in der angelegnhajt sztamt fun gen. Elza Gal via t, dem gewesenem general fun der faszlstlszer In der gegnt fun Berlin nebn Burgsdorf iz ojfgerisn gworn a sfciad fun amunlcje un fllbombes. Di col fun menczn-korbones un di szodns zajnen noch niszt festgesztclt. In rezultat fun der eksplozje In Teucht nebn Nürnberg dem 4. V. iz ejn perzon geharget geworn an etleche farwundet. In der cajt fun dl fajerungen fun 8. maj te in Salzburg ojfn 8210s bemeszech tun 20 minut gehongen a fon mit a hakn-kraje. Dl amerlkanisze macht firt o)sfor«ungen. DI braziljanisze regirung hot bavzlosn bazajtlkn fun dl amtn ale komunlstn, welehe farnemen wiclitike reglrungBpostns. Dl Unterhandlungen ewiszn der lraniszer regirung un di forsztejer fun Azerbajdzan zajnen sztejn geblibnojf a tojtn punkt fun dem Moment, wen dos ׳ rusisze militer hot farlozn Tabris. Bagdad. Der hojptrat fun die araber weleher Art di akcje kegn dl baszlosn fun der engllsz-amerikaner komisje, wet in di noenste teg bazuchn Sabadjc, Irak, Egtptn Ottawa. (Canada.) Do hol zieh ongehojbn der proces kegn 8 kanadisze birger baszuldlkle, wegn farratn di kanadisze atomgehejmeniszn far a fremd land Wien. Anton Brunner iz durch dem folksgericht farmiszpet geworn cum tojt far di grojzamkajtn un deportaeje fun 50.000 Jidn in di KZ-n. Warsze. Die pojiisze regirung hot Ibergegebn a protest-noie cu der engliszer reglrung kegn der langzamer demobillzacje fun di pojiisze soldatn ln Italjcn. Pojln daszuldikt wajter England in Am Propaganda kegn curlkkem kajn Pojln. Der bester bawajz iz, az England un Amerike batrachtn cu bazecn in ojsland 160 tojznt pojiisze soldatn. Paris. Frankreich hot ongenumen di ajnladung fun Amerike. Ankara. Dem 8-tn maj iz geworn untergcszrlbn durch dem am. ambasador In Ankara un dem tertztezn premler der flnans opmach ewiszn Terkaj un Amerike.